Mutfak Gönüllüleri

• Nedir? Afet bölgelerinde kurulan sahra mutfaklarında çalışmak üzere mutfak profesyonellerinin gönüllülük başvurularını iletebileceği ve ihtiyaç hâlinde kendileriyle iletişime geçilerek gerekli mutfaklara yönlendirilebilecekleri Mutfak Sanatları Akademisi inisiyatifi.
• Ne amaçla kuruldu? 6 Şubat’ta yaşanan afet sonrası Türkiye’nin birçok yerinden şefler ve yeme-içme sektörü paydaşları sahra mutfakları açmak üzere bölgeye ulaştı. Açılan bu mutfakların operasyonel anlamda sürdürülebilirliğinin sağlanması malzeme tedariğinin yanı sıra çalışan ihtiyacının da karşılanmasıyla mümkün. Birkaç ayla sınırlı kalmayacağı öngörülen bu sürecin etkin olarak yönetilebilmesi için gönüllülük başvurularının doğru değerlendirilmesi, bölgeden gelen taleplerle eşleştirilmesi ve takibinin sağlanabilmesi amacıyla kuruldu.

• Nasıl destek olabilirim? Afet bölgesindeki sahra mutfaklarından gelen güncel talepleri karşılamak üzere açılan Mutfak Gönüllüleri ilanlarını takip etmek için IG’da msaistanbul hesabını takip edebilir, formu doldurarak gönüllülük başvurunu iletebilirsin.

Afet bölgelerindeki şeflerle direkt iletişimdesiniz. Bu süreçte sahra mutfaklarıyla ilgili, gıdanın temini ve sıcak yemek servisinde size aktarılan temel sıkıntılar neler?

MSA, şef yetiştiren bir mesleki eğitim kurumu olduğu kadar aynı zamanda uzun yıllardır yeme-içme sektörünün buluşma noktası rolünü de üstlendiği için ilk gün itibarıyla afet bölgesindeki şeflerden gelen gönüllü isteklerinin merkezi oldu. İlk günlerde mutfaklar daha kurulmadan bölgede sadece ısıtarak servis edilecek yemek beklentisine cevap vermek üzere İstanbul’daki mutfaklarımızda gönüllülerimizin ve iş ortaklarımızın desteğiyle ekmek, tavuk suyuna çorba va kavurma üreterek gönderdik. Sonra ihtiyaç tamamıyla bölgelerdeki mutfaklarda gönüllü olarak çalışabilecek şeflere döndü. Yaklaşık üç haftadır da bölgede her mutfaktan gelen ihtiyaca yönelik ilanlar çıkarak gönüllü yönlendirmeye çalışıyoruz.

Bölgede mutfak kurulumlarından sonra en önemli sıkıntı yemeğin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması oldu. Dağıtım, özellikle ilçelerde ve köylerdeki ihtiyaç noktalarına yemek ulaştırılması ve mutfakların yerinin bilinmemesi nedeniyle gıdaya erişimin ilk günlerde zorluğu bize ulaşan sorunlar oldu. Bir başka sorun da gönüllü insan kaynağının düzenli olarak sağlanabilmesi. Görüyoruz ki bize gelen gönüllü başvuruları da azalıyor. Oysa ki bölgedeki ihtiyaç devam ediyor hatta bazı yerlerde kapasiteler artıyor.

Bu problemlere bugüne kadar nasıl çözümler üretildi? Bu çözümlerin güçlü ve zayıf yanları neler?

Bize gelen bilgilere göre gönüllü dayanışma grupları, dernekler, bölgede faaliyet gösteren markalar ve belediyeler vasıtasıyla dağıtım büyük ölçüde sağlandı. Mutfakların konumu sosyal mecralardan defalarca yayımlandı. Hızlı çözüm bulmak gerektiği için anlık çözümler yaratıldı. Ancak birden fazla mutfaktan gönderim yapılan alanlar da oldu hiç erişim olmayanlar da. Kalıcı yerleşim alanları kurulup mutfaklar bu alanlarda kuruldukça çözümler kendi içinde bulunuyor.

Bunların iyileştirilmesi için sağlanabilecek desteklerle ilgili önerileriniz var mı?

Gerek gönüllüler gerekse erzak açısından bölge dışından yaratılacak çözümlerin uzun vadede sürdürülebilirliği maalesef mümkün görünmüyor. Bölgenin içinden yerel üreticilerin desteklenmesi, mutfakların kalıcılığı için kadınlar başta olmak üzere bölge insanlarımızın mutfak eğitimlerinin verilmesi ve kendi yaşamlarını idame ettirmek üzere istihdam edilmesini önemli buluyoruz. Bu kapsamda birden fazla farklı kamu kuruluşları, dernekler ve özel inisiyatiflerin ortak projelerine destek veriyoruz. İşortaklarımızın projeleri tamamlandığında biz de duyurularını sizinle paylaşmaktan mutluluk duyarız.

Afet bölgelerinde kurulan mutfakların uzun vadeli olması ve sürdürülebilirliği neden önemli? Gözlemlerinize göre bu ihtiyaç ne kadar daha devam edecek?

Gıdaya erişim uzun bir süre daha en önemli ihtiyaçlardan biri olacak. Özellikle de süre uzadıkça her yaş grubu için nitelikli yani sağlıklı, dengeli ve yeterli yemek ihtiyacı göz ardı edilmemeli. Bu nedenle tüm proje planlarımızda en az haziran sonuna kadar sahayı destekleme öngörümüz var. Bölgede kalıcı konut projeleri güvenle hayata geçene kadar yemek ihtiyacının karşılanmasında devamlılık sağlanmalı.

Diğer yandan iIk günlerde gelen gönüllülük başvurularının farklı nedenlerle azaldığını görüyoruz. Bölgede ihtiyaçların devam ettiği sürece her mutfağa destek vermeye çalışmaya devam edeceğiz. Bu çerçevede farklı kanallardan da gönüllü şef başvuruları toplanmaya devam ediyor. Hangi kanal olduğundan bağımsız olarak mutfak gönüllüleri çağrılarına kayıtsız kalınmamasını diliyoruz.

Size göre bölgede operasyonel olarak nasıl problemler var? Sistemin sürdürülebilir olması için nelere dikkat etmeliyiz?

Bizim bulunduğumuz çalışmalarda mutfakların kurulumu, işletilmesi ve devredilmesi konularında koordinasyon sorunları gördük. Kurulu bir mutfakta erzak sıkıntısı çekilirken bir başka mutfakta erzak var ama gerekli ekipmanlar veya şefler yetersiz olabiliyor. Bu da kaynakların doğru dağıtımında sorun yaşanmasına sebep olduğu gibi yeniden yönlendirme de gerektiriyor.

Bunları koordine edecek merkezi bir oluşuma ihtiyaç duyuldu. Sürdürülebilir sistemler için kamu kuruluşları, dernekler ve özel inisiyatiflerin bölge halkıyla direkt işbirliği bu anlamda önemli. Oldukça uzun süreli maraton koşulmasını gerektiren bir süreçten bahsediyoruz. Bu nedenle böyle zamanlarda işbirliği çok ciddi değer yaratacak.

Bu süreç içinde gıda güvenliği konusunda neler yapılıyor? Gıda güvenliği ve sağlıklı beslenmeyi uzun vadede sürdürmek için neler yapılmalı?

Öncelikle hayati olan temiz suya ulaşmak. Bu konuda altyapı çalışmalarının hız kazanması önemli. Temiz suya erişim problemi bulaşıcı hastalık riskleri bölgede kritik bir konu hâline getiriyor.

Kurulan sahra mutfaklarında birçok öğünde yemek aynı anda pişiyor ve gönüllü ekipler sürekli değişiyor. Biz bu sebeple mutfak gönüllülüğü konusunda profesyonel mutfak deneyimini çok önemsiyoruz. Çünkü onlar zaten belirli bir gıda güvenliği ve hijyen eğitiminden geçmiş oluyorlar. Böylece insan sağlığını tehdit eden uygulamalardan kaçınmak mümkün olur. Aynı zamanda bazı mutfaklarda da gördüğümüz üzere gıda mühendisleri odalarından denetim desteği almak da iyi bir çözüm olacaktır. Ayrıca tekrar etmek gerekirse gıdaya erişim ihtiyacını uzun vadede karşılamak için her yaşa uygun nitelikli yani sağlıklı, dengeli ve yeterli yemek organizasyonu esas alınmalı. Bu noktada mutfak ekiplerine beslenme uzmanları da dahil olmalı ve menüler bu bakış açısıyla planlanıp erzak temini koordine edilmeli. Kısacası sistemli olmak elzem.

Mutfak gönüllüleri başvuru koşulları neler? Katılanlar hangi görevlerde destek sağlayabilir?

En temelde profesyonel mutfak becerisi gerekiyor. Toplu yemek ayrı bir öğrenim olduğu için bu da çok değerli. Deneyimli ve toplu yemek üretimi yapan şef ve ustaların liderliğinde daha az deneyimli gönüllülerin de katma değeri çok büyük oluyor.

Mutfak gönüllüsü olarak başvuran birinin bilmesi gereken bölgedeki şartlardan bahsedebilir misin? Kalma süresiyle ilgili alt ve/ya üst limit var mı?

Bir haftalık süreçlerde gönüllülerden verimlilik aldık. Uyku tulumu, mat, ıslak mendil, powerbank, çok sayıda çorap ve iç çamaşırı, termal kıyafetler almaya yönlendirdik bugüne kadar. Bölgede alanlarda çok farklı şartlar söz konusu oldu. Hazır mobil mutfaklarda, seyyar mutfaklarda, yerleşik yurt ve okul gibi binalarda çalışan gönüllülerimiz oldu. Sanırım bu süreçte duyduğumuz en önemli yönlendirme şeflerden gelen “Su tüketim alışkanlıklarını unutarak gelsin gönüllülerimiz” yorumu oldu.