Son iki haftada Türkiye, yaklaşık 300 yangınla kelimenin tam manasıyla duman altı oldu. Yangınların bir kısmı kontrol altına alınırken geride kalan dumanla birlikte havada asılı kalan kritik bir soru da var: Duman partiküllerini solumanın kısa ve uzun vadede yol açabileceği sağlık sorunları.

Yazı: Deniz Aytekin

Kaliforniya ve Kanada gibi yangınlarla yaşamaya yavaş yavaş alışan coğrafyalarda yapılan araştırmalar duman partiküllerini solumanın kısa ve uzun vadede yol açtığı sağlık sorunlarının görmezden gelinemeyecek kadar ciddi olduğunu ortaya koyuyor. Kaliforniya’da neredeyse bir ay süren 2020 yangınları sırasında yoğun dumana maruz kalan bölgelerde felç ve diğer kardiyovasküler rahatsızlıklarda %43’lük bir artış bildirilmiş; hastaneye yatış oranları %12 artmıştı. Bu dönemde Kuzey Kaliforniya’daki bilim insanları duman solumanın binlerce ölüme neden olmuş olabileceği konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Yangın sırasında ve hemen sonrasında ortaya çıkan sağlık problemlerini saptamak nispeten kolay olsa da dumana maruz kalmanın uzun vadedeki etkileri konusunda neden-sonuç ilişkisine dayalı çıkarımlar yapmak daha güç. Hava kirliliğinin aksine yıllar boyunca, belirli aralıklarla duman solumanın etkileri veri yetersizliği ve duman partiküllerinin kan dolaşımına girdikten sonra nasıl hareket ettiğinin henüz tam olarak belirlenememesi bu alandaki araştırmaları zorlaştırıyor.

YAZININ DEVAMI