2010 yılında çıkan yangından bu yana aslına uygun bir varoluş mücadelesi veren tarihî Haydarpaşa Garı'na dair son gelişme 23 Temmuz'da yaşandı. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararına rağmen özel proje alanı ilan edilen garda lojmanların 1 Nisan 2026’ya kadar boşaltılması kararı çıkarıldı. Tahliye süreci başlamışken, garın 20 yıllık mücadelesine yakından bakıyoruz.

Haydarpaşa Garı'na dair ilk tartışmalar 2005 yılına uzanıyor. Dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş'ın "İstanbul'u görücüye çıkardıklarını" ilan ettiği 20 Vizyon Projesi arasında Yedikule ve Haydarpaşa Gar ve Liman Alanı Dönüşüm Projesi de yer alıyordu. Nisan 2005'te Resmî Gazete'de yayımlanan 5335 sayılı torba yasanın 32. maddesiyle Haydarpaşa Gar ve Liman alanındaki taşınmazların satış, devir, plan ve projelendirme yetkisi Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü'ne devredildi. 13 Mayıs'ta ilk kez Haydarpaşa Dünya Ticaret Merkezi ve Kruvaziyer Liman projesi kamuoyuyla paylaşıldı. Bugün hâlâ gar için mücadelesini sürdüren Toplum, Kent ve Çevre için Haydarpaşa Dayanışması da bu gelişmenin ardından kuruldu.

Proje için hazırlıklara başlanan dönemin ardından Nisan 2006'da İstanbul 5 No'lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Haydarpaşa Garı çevresini "Tarihi ve Kentsel Sit Alanı" ilan etti. Karara rağmen gar binasında söz konusu proje kapsamında inşaat çalışmaları başlatıldı.

1 Ağustos 2007'de ICOMOS, BTS, Mimarlar Odası, ortak dilekçeyle Haydarpaşa-Gebze ve Sirkeci-Halkalı arası demiryolu hattının Demiryolu Mirası olarak ilan edilmesini talep etti. Ulaştırma Bakanlığı, Marmaray nedeniyle Haydarpaşa Garı'nın 2009 yılında kapatılacağı ve bu alana dünya ticaret ve turizm merkezi yapılacağını açıkladı.

Tarihî gara yönelik koruma mücadelesi ve toplumsal tepkiler sürerken Kasım 2010'da garın çatı kısmında yangın çıktı. Yangına ilişkin davanın 7. duruşmasında ise izolasyon çalışmasını yapan 2 işçi ve şirket sahibi 10 ay hapis cezasına mahkum edildi. Yangın sonrası restorasyon ihalesini Ocak 2014'te Delta İnşaat aldı ancak restorasyon 2016 yılına kadar başlatılamadı.

YAZININ DEVAMI