Emircan Yaman

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), merak edilen üçüncü çeyreğe ilişkin gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) verilerini açıkladı. TÜİK verilerine göre Türkiye ekonomisi, 2025’in üçüncü çeyreğinde çeyreklik bazda %1,1, yıllık bazda ise %3,7 büyüme kaydetti.

• AA Finans tarafından yayımlanan ankete göre ekonominin yıllık bazda %3,97 büyümesi beklenirken, Bloomberg HT’nin anketinde %4,2 oranı ifade edilmişti.

Böylece üçüncü çeyrekte yıllıklandırılmış GSYH 1 trilyon 537 milyar dolar seviyesine yükselmiş oldu. Kişi başına düşen GSYH de kaba tahmine göre yaklaşık 17 bin 918 dolar seviyesine çıktı.

Üçüncü çeyrekte büyüme verisinden ziyade, verinin alt kırılımları daha çok dikkat çekti. TÜİK verisine göre GSYH’yi oluşturan sektörler bazında bakıldığında, inşaat sektörünün %13,9 büyüyerek tüm iktisadi faaliyet kollarında damga vurduğu görüldü. Onu %10,8 ile finans ve sigorta faaliyetleri, %10,1 ile bilgi iletişim ve %7,1 ile diğer hizmet faaliyetleri takip etti.

• İnşaatın böyle güçlü bir hızla büyümesinin ana sebebi, deprem bölgesindeki konut ve altyapı yeniden inşa sürecinin tam gaz devam etmesi ve buna ek olarak da büyük ölçekli kamu yatırımları ile kentsel dönüşüm projeleri olarak ifade ediliyor.

Aynı dönemde sanayi sektörü %6,5 ile piyasa beklentilerinin ve ortalamanın çok üzerinde büyüme kaydederken, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü ise şiddetli kuraklık koşulları ve zirai don etkisi nedeniyle %12,7 ile oldukça sert biçimde daraldı.

• Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, tarım sektörü hariç tutulduğunda toplam GSYH büyümesinin %5,6 düzeyinde olduğu ifade etti.

• Ekonomik araştırma şirketi Finera’nın Ekonomim için hazırladığı rapora göre ise büyümenin ana motoru deprem sonrası yapılan inşaatlar olurken, sanayi verilerinde bir yanılsama söz konusu. Finera’nın raporuna göre ham verilere bakıldığında sanayi sektörü güçlü biçimde büyüme kaydetmiş görünürken, 2023 Eylül ayı baz alınarak iki yıllık kümülatif hesap yapınca sanayi üretiminin aslında sadece %0,45 arttığı, yani iki yıldır neredeyse yerinde saydığı ortaya çıkıyor. Finera bunu yalnızca kayıpların telafisi olarak tanımlarken, reel üretim kapasitesinin patinaj çekmekte olduğunu ifade ediyor.

Üçüncü çeyrekte GSYH’yi oluşturan bileşenler arasında da şaşırtıcı değişimler yaşandı. Bu bileşenler arasından yatırımları ifade eden gayrisafi sabit sermaye oluşumu üçüncü çeyrekte %11,7 ile en hızlı büyümeyi kaydederken, özel tüketim %4,8, kamu tüketimi ise %0,8 büyüme kaydetti. Aynı dönemde mal ve hizmet ihracatı %0,7 daralırken, mal ve hizmet ithalatı ise %4,3 büyüyerek büyüme oranına negatif etki yaptı.

DEVAMINI OKU