Türkiye’nin müze potansiyeli olağanüstü. Her şehirde bir arkeoloji müzesi olması da büyük bir zenginlik fakat her müzenin kendi ayırt edici kimliğini daha görünür kılması daha büyük bir kazanım olur. Peki isimlendirmeden başlayarak kimlik, anlatı ve deneyim bakımından müzelerimizi nasıl ileriye taşıyabiliriz?

Yazı: Şerif Yenen

Türkiye’nin her yerinden tarih fışkırıyor. Bunu bir slogan gibi söylemiyorum; 38 yıldır sahada çalışan bir rehber olarak söylüyorum. Anadolu’nun neresine gitseniz, binlerce yıl önceye açılan bir kapının önünde buluyorsunuz kendinizi. Bir höyük, bir kaya anıtı, bir nekropol, bir mozaik, bir yazıt, bir sikke, bir seramik parçası… Toprağın altı da üstü de tarih.

Bu zenginliğin getirdiği doğal bir sonuç olarak, son yıllarda açılan veya yenilenen müzelerimiz arasında gerçekten etkileyici örnekler görmek çok sevindirici. Modern binalar, güçlü sunum teknikleri, iyi düşünülmüş sergilemeler ve son derece zengin koleksiyonlar… Şanlıurfa, Van, Gaziantep, Uşak, İznik, Troya gibi örnekler ilk aklıma gelenler. Türkiye, müzecilik alanında son yıllarda küçümsenmeyecek bir atılım yaptı.

• Ama dikkat ettiniz mi? Neredeyse hepsinin adı aynı yere çıkıyor: Arkeoloji müzesi.

Elbette arkeoloji müzesi çok doğru ve yerleşik bir tanım. Buna itirazım yok. Türkiye’de sorun arkeoloji müzelerinin çokluğu değil; bu müzelerin bir kısmının kendi özgün hikayesini ismine, anlatısına ve uluslararası görünürlüğüne yeterince taşıyamaması.

Fakat Türkiye gibi her bölgesi farklı bir uygarlık katmanıyla öne çıkan bir ülkede, bu genel adlandırma bir süre sonra müzelerin kimliğini gölgede bırakabiliyor. Her yer “arkeoloji müzesi” olunca, her müzenin kendine özgü hikayesi silikleşiyor. Ziyaretçi açısından da farklar bulanıklaşıyor; müzeler sıradanlaşabiliyor.

• Burada hemen bir not düşmek isterim. Ben müze uzmanı değilim. Bu alanda haddimi aşarak uzmanların işine karışmak gibi bir niyetim de yok. Benim bakışım; 38 yıldır sahada çalışan, bu müzeleri defalarca ziyaret eden, yerli ve yabancı misafirleri bu koleksiyonlarla buluşturan, ayrıca yazdığım onlarca kitapta Anadolu’nun kültürel mirasını okurlara aktarmaya çalışan bir rehber ve seyahat yazarının bakış açısıdır.