ODTÜ’den Boğaziçi’ne, Bilgi’den Koç Üniversitesi’ne yaklaşık 45 yıl akademide görev yapan şehir plancısı Prof. Dr. Murat Güvenç ile İstanbul’un keyfî ve plansız kentleşmeyle tırmanan susuzluk ve sıcaklık sorunu üzerine konuştuk. Az sorduk; Murat Güvenç tıpkı bir amfide ders verir verir gibi, verilere dayanarak, o sabırlı ve sakin üslubuyla uzun uzun anlattı.

Söyleşi: Gökhan Tan

Meteoroloji raporlarına göre Türkiye, son 66 yılın en yağışlı kış ve ilkbaharını geride bıraktı. 1 Ekim 2025 - 30 Nisan 2026 arasındaki bu yedi aylık dönemde Marmara Bölgesi’ndeki yağış miktarı da son 11 yılın en yüksek seviyesindeydi. Marmara’nın yağış normali yılda 500 milimetre iken bölge, 2026’da 574 milimetre yağış aldı ve geçen yılın aynı dönemine kıyasla %55 artmış oldu.

• Gelgelelim Marmara’da son 11 yılın çok yağışı, İstanbul’un barajlarını aynı oranda doldurmadı. Bu söyleşinin kaleme alındığı 8 Haziran’da İSKİ verilerine göre İstanbul’daki barajların doluluk oranı %70 iken, tam bir yıl önce doluluk oranı %75 idi.

Doğal olarak barajlar, yüzeyden akan suyla, yani kar ve yağmurla doluyor.
Peki yağışlar en az %10 artarken barajdaki su neden %10 azaldı? Bu soru, İstanbul’un geleceğine dair belirleyici ve çok çarpıcı bir veriyi akla getiriyor:

“İstanbul’un nüfusu 2006-2021 arasında %18 artarken, kentteki ‘geçirimsiz yüzey’ miktarı %38 yükseldi.”

Geçirimsiz yüzey, en başta inşaat faaliyeti nedeniyle toprağın su geçirgenliğini yitirmesi, daha basit bir ifadeyle toprağın yitirilmesi ve üzerini betonların, asfaltın vs kaplaması demek. Altını çizdiğim bu veri, şehir plancılar Funda Ferhanoğlu ve Prof. Dr. Murat Güvenç tarafından, Heinrich Böll Stiftung Derneği’nin Toprak Atlası'nda, Aralık 2025’te yayımlandı.

• Araştırmacılar, Avrupa Birliği Copernicus Arazi İzleme Servisi’nin 2006 ve 2021’de ürettiği iki haritayı üst üste koyarak, İstanbul’un 15 yılda, nüfus artışının iki katından da fazla toprak kaybettiğini tespit etti.

Bu noktada, geçen yıl Avrupa’dan 41 bilim insanı ve 11 ülkeden gazetecinin hazırladığı, Türkiye medyasında “Türkiye betonlaşmada Avrupa birincisi” başlığıyla verilen haberi hatırlayabilirsiniz. Buna göre Türkiye 2018-2023 arasında 1.860 kilometrekare doğa ve tarım arazisi kaybetmişti.

SÖYLEŞİNİN DEVAMI