Emircan Yaman

Bu hafta Türkiye ile Irak arasında imzalanan birkaç anlaşma bölgenin, son aylarda büyük dönüşüm geçiren enerji haritasını önemli ölçüde değiştirme potansiyeli taşıyor.

Mayıs ayında göreve gelen Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'nin Türkiye'ye yaptığı ilk resmî ziyaret kapsamında iki ülke arasında eğitim ve akademik işbirliği, gençlik ve spor, sınai mülkiyet ile ekonomi alanlarında anlaşmalara varılırken, ziyaretin ulaştırma ve enerji ayağında atılan iki imza, bu kapsamda diğerlerinden çok daha fazla öne çıkıyor. İmzalanan anlaşmalara göre Türkiye, Irak'ta üstleneceği ulaştırma yatırımlarının bedelini petrol ve doğalgazla alacak, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ise Kerkük'teki petrol sahalarına ortak olacak.

Ulaştırma alanında imzalanan ilk mutabakat, Fişhabur-Ovaköy Sınır Kapısı üzerinden demiryolu ve karayolu taşımacılığının geliştirilmesini kapsıyor. İkinci mutabakat ise Türkiye'nin Kalkınma Yolu kapsamında Irak'ta yapacağı yol ve demiryolu yatırımlarının bedelinin nakit yerine petrol ve doğalgazla ödenmesini öngörüyor. Buna göre Türk şirketlerinin üstleneceği projelerin maliyeti, Irak'ın petrol ve doğalgaz gelirlerinden karşılanacak.

• Kalkınma Yolu’nda Katar ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin de yer aldığı dörtlü finansman modelinde bugüne kadar somut bir ilerleme sağlanamadığını hatırlayacak olursak, Ankara'da varılan mutabakat Kalkınma Yolu'nun finansmanı açısından şimdiye kadar atılan en somut adımlardan biri. Hem Irak karşılayamayacağı bir peşin ödeme yapmak zorunda kalmayacak, hem de Türk şirketleri yaptıkları işin karşılığını Irak'ın enerji gelirlerinden tahsil edecek. Böylece Kalkınma Yolu'nun başlaması için Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelecek yatırım kararını bekleme zorunluluğu da ortadan kalkacak.

Ziyaretin enerji ayağında ise TPAO, BP Energy Company of Kirkuk Limited'in %15 hissesini satın almak üzere BP ile anlaşma imzaladı. ConocoPhillips'in daha önce açıkladığı %42'lik hisse alımı da tamamlanırsa şirketin ortaklık yapısı BP %43, ConocoPhillips %42 ve TPAO %15 şeklinde oluşacak. Şirketin geliştirme ve üretim sözleşmesi Kerkük'teki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarını kapsıyor.

• Bu sahalarda ilk aşamada 3 milyar varil petrol eşdeğerini aşan üretilebilir kaynak bulunduğu hesaplanıyor. Günlük 328 bin varil düzeyindeki üretimin iki ila üç yıl içinde en az 450 bin varile çıkarılması planlanıyor. Üretim hedefleri üzerinden basit bir hesap yaptığımızda, TPAO'nun payına başlangıçta günde yaklaşık 49 bin varil, hedef üretime ulaşıldığında ise 67 bin 500 varilin üzerinde petrol düşüyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da bu ortaklığı, TPAO'yu günde 1 milyon varil petrol ve doğal gaz üreten bir şirkete dönüştürme hedefinin en önemli adımlarından biri olarak değerlendirdi.

Öte yandan ziyaret sırasında imzalanması beklenen kapsamlı enerji işbirliği anlaşmasının ziyaret takvimine yetişmediği görülüyor. Türkiye ile Irak arasında 1973'te imzalanan Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması 27 Temmuz'da sona ererken, eski anlaşmanın yerini alacak yeni metin için görüşmelerin sürdüğü açıklandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni anlaşmayla Irak'tan günde 1 milyon varile kadar petrol alınabileceğini ve iki ülkenin enerji alanındaki iş birliğini çok daha geniş bir çerçeveye taşınmak istendiğini söyledi.

DEVAMINI OKU