ABD'nin Paris Anlaşması'ndan çıkışı

ABD ve tüm dünyada 59. ABD Başkanlık Seçimleri’nin heyecanı devam ederken dün iklim krizi hakkında önemli bir gelişme daha yaşandı. ABD, dün sabah itibarıyla iklim krizine yönelik ülkeleri tedbir almaya davet eden Paris Anlaşması'ndan çıktı. Bu hamlenin iklim kriziyle küresel çapta mücadeleyi olumsuz yönde etkileyeceği tahmin edilse de seçim sonuçları da bu dikeyde farklı sonuçlar doğuracak gibi görünüyor.

• Paris Anlaşması: Paris Anlaşması, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında 2016 yılında Paris’te imzalanan ve sera gazı salımı, adaptasyon ve sürdürülebilir ekonomiyi vurgulayan bir anlaşma. Amaç ise dünyada gerçekleşen sıcaklık artışını maksimum 1,5 derecede limitleyerek 21'inci yüzyılın ikinci yarısını yeniden daha yaşanabilir kılmak. Anlaşmanın, imzacı ülkeler üzerinde herhangi bir bağlayıcılığı ve yaptırım gücü bulunmuyor; anlaşma, yalnızca ülkelerin sorumluluklarını ve bazı tavsiyeleri içeriyor.
   
• Üye ülkeler: Bugün itibarıyla Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne üye 196 ülkenin tamamı anlaşmanın imzacısı konumunda bulunuyor, ABD hariç. Buna ek olarak bu ülkelerden 189’u anlaşmanın sorumluluklarını resmî olarak kabul eder ve bu yönde somut adımlar atarken Türkiye, İran, Irak, Angola, Eritre, Güney Sudan ve Yemen imzacı olsalar da resmî olarak herhangi bir adım atmış görünmüyor. Bu ülkeler arasından özellikle emisyon değerleri yüksek iki ülke olan Türkiye ve İran, imzacı ülkeler tarafından Paris Anlaşması çerçevesinde iklim krizine yönelik bir politika geliştirmedikleri yönünde eleştirilirken Türkiye, anlaşma koşullarına adapte olmayan tek G20 ülkesi konumunda bulunuyor.
   
• ABD’nin çıkışı: Çin’in ardından en yüksek karbon emisyonuna sahip ülke olan ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çıkma niyeti, ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk olarak 2017’de böyle bir adım atacağını açıklamasıyla görünür oluyor. Trump, anlaşmayı “istihdam öldüren” olarak tanımlarken bir yandan da anlaşmanın ABD vatandaşlarını “cezalandırırken” dünyayı kirleten diğer ülkeleri “cezalandırmadığını” düşünüyor. Başkan Trump’ın bu hamlesi, önceki ABD Başkanı Barack Obama’nın ABD’nin emisyon değerlerini 2025’te 2005’teki seviyesinin %28 altına indirme hedefi yolunda bir engel olarak tanımlanıyor.
   
• Son dönemdeki bazı iklim krizi hamleleri: Diğer yandan başka ülkelerin iklim krizine yönelik somut adım ve vaatleri, her ne kadar gerçekleşip gerçekleşmeyeceği şimdiden kestirilemiyor olsa da artıyor. Avrupa Parlamentosu’nun geçtiğimiz ay 2030 yılında karbon emisyon değerlerini %60 düşürmeyi hedeflediğini açıklaması, Güney Kore ve Japonya’nın 2050’de, Çin’in ise 2060’ta sıfır karbon salımı değerini hedeflemesi bazı örnekler olarak gösterilebilir.
   
• ABD seçiminin iklim krizi politikalarına olası etkileri: Öncelikle ABD Başkan Adayı Joe Biden, seçilmesi durumunda ilk günden ABD’yi yeniden Paris Anlaşması grubuna alacağını ve 2050 yılı için sıfır karbon emisyonu hedefi koyacağını belirtiyor. Donald Trump’ın iklim araştırmaları noktasında bir hayli önemli görülen NASA Dünya Bilimleri’ne yönelik devlet fonunu azaltması ve fosil yakıt düzenlemelerini esnetmesi, iklim krizine yönelik mücadele için olumsuz adımlar olarak niteleniyor.