“afet sonrasında cinsellik mi düşünülürmüş?”

Cinsellik, insanın; cinsel ve üreme sağlığı da genel sağlığın bir parçası. Cinsellik hakkında önyargılar ve sınırlı diyalog alanlarının olması, cinsellik dendiğinde akla ilk önce cinsel davranışları getiriyor. Cinsel davranışlar, cinselliğin bir parçası olabilse de, sadece küçük bir bölümünü oluşturuyor. Cinsellik bedenimizle, ruh halimizle, kendimizi tanımlama şeklimizle, ifadelerimizle, kısaca varoluşumuzun bütünüyle alakalı. Kriz anlarında da, hayat olağan şekilde ilerlerken de hepimiz cinsel varlıklarız. Yaşanan afetin büyüklüğü ve yarattığı atmosfer, cinselliği de, cinsel kimliğe bağlı deneyimlenen sorunları da ortadan kaldırmıyor, fakat insan cinselliğiyle ilgili belli konuları, öncelikleri ve ihtiyaçları ön plana çıkarıyor.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Türkiye’nin (UNFPA Türkiye) Şubat 2023 haberine göre, depremzedeler sağlık ve koruma konusunda yeni riskler ile karşı karşıya kalıyor. Kriz zamanlarında, sosyal güvenlik ve koruma hizmetleri aksıyor. Sağlık tesisleri kapandığı ve hizmetlere erişim zorlaştığı için özellikle kadınlar ve çocuklar şiddet ve istismara karşı daha büyük risk ile karşı karşıya kalıyor. Bu da bir kez daha, cinsellik şemsiyesi altındaki çeşitli konu ve hizmetlere erişimin önemini vurguluyor. Gerek şiddetle mücadele, gerek çocukların bedensel haklarının korunması, ya da temel kişisel bakımın sürdürülebilmesi olsun, cinsellik, cinsel sağlık ve üreme sağlığı konusu göz ardı edilmemesi gereken temel konulardan biri olmaya devam ediyor afet sonrasında da. 

Konu ne olursa olsun, gündemde öncelikli bir konu olduğunda, cinselliğe, toplumsal cinsiyet temelli şiddete, üreme sağlığı ve haklarına ya da sağlıklı ilişkilere dair aktivizm, kamusal diyaloglarda bastırılmaya çalışılıyor. “Millet isyanda, siz cinsellik diyorsunuz”, “insanlar aç, siz ped diyorsunuz”, “çocuklar şiddete maruz bırakılıyor, siz cinsellik eğitimi diyorsunuz”. Peki ya bunların hepsi birbirine bağlıysa? 

Dışarıdan bakanların, söz konusu ihtiyaç sahiplerinin ne ihtiyacı olup olmadığıyla alakalı bir ahkam kesmesi aslında bu. Çünkü insanlar afet sonrasında da regl olmaya devam ediyor, gebeler gebe olmaya devam edebiliyor, doğum yapanlar afet sonrasında da doğum yapmaya devam ediyor, ve maalesef şiddete maruz bırakılanlar, afet sonrasında birdenbire korunaklı olmuyor. Tam tersine, afet ve benzeri krizler sonrasında regl ürünlerine, toplumsal cinsiyet temelli şiddetten korunma ve güvenli alanlarda barınmaya ve cinsellik eğitimine erişim ihtiyacını çok daha net şekilde görebiliyoruz.