Afette Sağlık

Riskli şehirlerde afet olasılığına karşı sağlık sistemlerinin yapılandırılması, afet sonrası halk sağlığının korunması ve gereken iyileştirmeler için izlenecek yolları Yuvam Dünya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver’den dinliyoruz.

1. Bölgenin, şehrin ve hatta mahallenin koşullarını analiz ederek risk faktörlerini belirlemeliyiz.

2. Afet durumunda sağlık kurumlarının çalışabilir olması için sağlık merkezlerimizi güvenilir ve dayanıklı alanlara inşa etmeliyiz.

3. İllere özel belirlenen afet ve acil durum planlarının yanında, her hastanenin kendine özgü planı da bulunmalı. Şayet yoksa bunun oluşturulması için hastane yönetimine talebimizi iletmeliyiz.

4. Hastane içindeki mobilya, ilaç vb malzemeleri afet ve acil durumlarda düşüp yaralanmalara yol açmamaları için sabitlemeliyiz. 

5. Afet ve Acil Durum Hazırlık planımızda risk yönetimini planlamalı, sürdürülebilir hizmetleri belirlemeli, hastane içinde sorumlulukları dağıtmalı, gönüllü ekip oluşturmalı ve bu ekibin eğitim almasını sağlamalıyız. Tüm bu aşamalardan sonra tatbikatlar düzenleyerek sağlık personelimizin ve hastanelerimizin direncini geliştirmeliyiz.

6. Afet durumunda kriz yönetiminde ise öncelikle koordinasyonu sağlamalıyız. Yapılan tatbikatların eksiksiz bir şekilde gerçekleştirildiğinden emin olmalıyız. 

7. Bölgeden sık sık geri bildirimler almalıyız.

8. Düzenli raporlama talep etmeliyiz. Bu hem afet sürecinin kontrolünü sağlamaya yardımcı olacaktır hem de sonraki afetlere karşı hangi alanda daha dirençli olmaya ihtiyaç duyduğumuzu tespit etmemizi sağlayacaktır. 

9. Akut afet döneminde en büyük risk kitlesel yaralanmalar ve kayıplardır. Bölgede binlerce travma hastası bulunur. Bu nedenle yapılan ilk müdahalelerde travma hastalarına ihtiyaçları olan hızlı ve yetkin müdahaleyi yapacak donanımlı bir ekibin alanda bulunması gerekmektedir. 

10. Akut afet döneminde enfeksiyon hastalıklarına karşı da hazırlıklı olmalıyız. Burada en önemli şey temiz suya erişimin olmasıdır. Bu nedenle temiz su, sanitasyon ve hijyen hızlı bir şekilde sağlanmalıdır.

11. Akut afet döneminde atıkların da uygun bir şekilde bertaraf edilmesi önemlidir. 

12. Akut afet döneminde asbest maruziyeti oluşabilir. Bu da orta ve uzun vadede ciddi akciğer sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle hastalara müdahalede yetkin kadronun alanda olması önemlidir. 

13. Akut afet döneminde kronik hastalıkları olanların ilaçlarına ulaşması ve tedavilerine devam etmesi önemlidir. Bu nedenle bu devamlılığı sağlayacak sağlık personelinin de bölgede bulunması gerekmektedir.

14. Akut afet döneminde canlandırma eğitimine sahip olduğunu söyleyen sivil bir vatandaş varsa bu kişiyi bölgedeki koordinasyonu yöneten kişiye yönlendirmemiz gerekiyor. Genel koordinatörün vereceği görev alanında bu kişileri de mücadele gücünün bir parçası haline getirebiliriz.

15. Aynı zamanda temel eğitim programlarına temel canlandırma eğitimleri eklenerek halkı da müdahale ekibin bir parçası yapabilir ve sağlık sistemimizi güçlendirebiliriz. Çünkü örneğin; kalp krizi geçiren biri varsa, dakikalar onun için çok önemlidir. Orada temel canlandırma eğitimi almış biri varsa, gereken müdahaleyi yaparak can kurtarabilir. 

* Yuvam Dünya Derneği Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver ile Yuvam Dünya İklim Elçisi Kerem Bursin’in röportajından anektodlarla oluşturulmuştur.