AP Raportörü Amor: ‘İmamoğlu davaları demokratik sürecin işlemediğinin kanıtı’

Avrupa Parlamentosu Türkiye Daimi Raportörü Nacho Sánchez Amor, Öcalan’ın aylardır beklenen çağrısı, CHP ile DEM Parti’ye artan tutuklama ve kayyum atamaları, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na açılan soruşturmalar ve Türkiye’nin AB üyeliğindeki son durumu hakkında Aposto'ya konuştu.

Amor, “Türkiye'nin son yıllarda muhtemelen en kötü noktasına ulaşan, hızlandırılmış bir demokratik gerileme sürecinden geçtiğini” söyledi.

Öcalan’ın çağrısı

Avrupa Parlamentosu'nun Türkiye daimi raportörü olarak 2019’dan bu yana görev yapan İspanyol raportör, Öcalan’ın çağrısının ardından "Bugün Abdullah Öcalan'ın PKK'ya yaptığı silah bırakma ve fesih çağrısı, son derece memnuniyetle karşılanan tarihî bir adımdır. Diyalog ve uzlaşı temelinde, Türkiye'deki Kürt meselesini barışçıl bir şekilde çözecek potansiyel bir siyasi ve kapsayıcı süreç için en iyi başlangıç noktasıdır” açıklamalarını yapmıştı.

Öte yandan: Öcalan’ın çağrısı ve PKK’nın silah bırakma açıklamalarıyla birlikte 31 Mart yerel seçimlerinden bu yana CHP’li ve DEM Partili belediyelere kayyum atamaları ve soruşturmalar da devam ediyor. 31 Mart sonrası kayyum atanan ilk belediye Haziran'da Hakkari oldu. Son olarak ise 3 Mart’ta CHP'li Beykoz Belediye Başkanı Alaattin Köseler'in de aralarında bulunduğu 13 kişi tutuklandı.

31 Mart yerel seçimlerden beri CHP ve DEM Partili siyasetçilere yönelik artan baskıyla "barışçıl sürecin" birlikte yürütülüp yürütülemeyeceğine dair görüşlerini sorduğumuz Amor şunları söyledi:

“İktidarın 'kayyum' uygulamasının AK Parti’nin daha sonra olası pazarlıklarda kullanmak üzere başvurduğu yaygın bir taktik olduğunu düşünüyorum. Bence bu, güçlü bir pozisyon almak ve hedef alınan kişileri gelecek için bir pazarlık kozu olarak kullanmakla ilgili.”

Amor: 'İmamoğlu davaları Türkiye'de gerçek bir demokratik sürecin işlemediğinin kanıtı'

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP'nin cumhurbaşkanı aday adayı Ekrem İmamoğlu hakkında, kamuoyunda "ahmak davası" olarak bilinen ve 2019'a kadar uzanan davanın yanı sıra Beylikdüzü Belediye Başkanlığı dönemindeki bir ihale nedeniyle açılan bir dava ve Kasım 2024'te İBB'nin usulsüz harcama yapma iddialarına ilişkin başlatılan soruşturmalar var. 

• Ayrıca: Bilirkişi S.B. hakkındaki sözleri nedeniyle açılan başka bir soruşturmada da "yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs" suçlamasıyla da 4 yıla kadar hapis cezası ve siyasi yasak isteniyor.

İmamoğlu'na CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in "seyyar giyotin" dediği İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek ile ilgili sözleri nedeniyle de soruşturma başlatılmıştı. "Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı alenen hakaret", "tehdit" ve "terörle mücadelede görev almış kişileri hedef göstermekle" suçlanan İmamoğlu hakkında 7 yıl 4 aya kadar hapis ve siyasi yasak talep ediliyor. Davanın ilk duruşması 11 Nisan'da görülecek. Son olarak üniversite diplomasının geçerliliği tartışmaya açılan İmamoğlu’na bir soruşturma da bu şekilde açıldı.

İmamoğlu’na art arda açılan soruşturmaların ve davaların, "Türkiye’deki demokratik sürecin işlemediğinin kanıtı olduğunu" söyleyen Amor, TÜSİAD ve Türkiye Barolar Birliği’ne yönelik baskıya da dikkat çekti:

“İmamoğlu davaları aslında ülkede gerçek bir demokratik sürecin yaşanmadığının kanıtıdır. Türkiye açıkça otoriterliğe doğru sürüklenmektedir ve hükümet, kendi iç demokrasi sorunlarını çözmediği sürece AB üyeliğinin mümkün olmadığını hâlâ anlayamamış gibi görünüyor. 

İmamoğlu'na yönelik baskılar, terörle mücadele yasalarının geniş çaplı kullanımı ya da TÜSİAD ve Barolar Birliği'ne yönelik tacizler… Tüm bunlar Türkiye'nin son yıllarda muhtemelen en kötü noktasına ulaşan, hızlandırılmış bir demokratik gerileme sürecinden geçtiğinin sadece birkaç göstergesi.”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yabancı yatırımcı bulmak için yaptığı "yurt dışı turlarının" yetersiz olduğunu söyleyen Amor, yabancıların Türkiye’deki belirsizlik yüzünden yatırım yapmadığının altını çizdi:

“Şimşek'in uluslararası ekonomi dünyasıyla değil, ülkesinin kredibilitesiyle sorunu var. Dünya çapında Türkiye'ye yatırım yapmanın avantajlarını ilan ederken, TÜSİAD liderlerinin de işaret ettiği gibi, ülkenin yasal güvenlik ve hukukun üstünlüğünden yoksun olduğu bir gerçek. 

Dolayısıyla hiç kimse bir yöneticinin tek bir isteğinin uluslararası bir yatırım anlaşmasını mahvedebileceği yasal belirsizlik ortamında büyük bir yatırımı riske atmayacaktır.”

Türkiye’nin AB üyelik müzakereleri

Amor, 2023’te verdiği bir röportajda, “Mevcut sistemde Türkiye'nin AB'ye yakınlaşması zor. Türkiye ile Avrupa Birliği arasında daha güçlü bir ilişki geliştirilmesinde karşılıklı çıkar olduğuna inanıyoruz. AB'nin Türkiye ile ilişki kurması elzemdir ve Türkiye 'altı kriter' yerine getirilmediği için vize serbestisi konusunda herhangi bir ilerleme kaydedememiştir. Bin kere tekrar ediyorum. Eğer AB’yi istiyorsanız altı kritere uymak zorundasınız. Bunu Türk hükümeti de çok iyi biliyor” demişti.

Peki, Türkiye'nin AB üyelik müzakereleriyle ilgili durum yıllar içinde nasıl değişti ve Türkiye'nin AB başvurusu şu an ne durumda?

Amor, Türkiye’nin Avrupa modeline benzer bir toplum inşa etmesi için uzun yıllar çabalaması ve “siyasi iradeye” sahip olması gerektiğini söylüyor ve ekliyor:

“Türkiye, satranç oyununa poker kurallarını uygulamakta ısrar ediyor. Avrupa Birliği üyesi olmanın Avrupa'nın jeopolitik ihtiyaçlarıyla ya da Türkiye'nin güvenlik ve savunma alanında yapabileceği katkılarla hiçbir ilgisi yoktur. Bunun Kopenhag kriterleri ile ilgisi var.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile yaşananlardan sonra Avrupa Birliği'nin Türkiye'siz bir geleceği olmadığını iddia ediyor ve bunun Türkiye'nin AB üyeliğinin önünü açtığını kamuoyuna aktarıyor. Ancak, diğer konuları birlikte ele alsak da Türkiye olgun ve geri dönüşü olmayan bir demokrasi olmayı başaramadığı sürece AB üyesi olamayacaktır. 

Reformlar yarın başlasa bile bugün yöneticilerin Türk halkına sunduğu Rus modeline değil, Avrupa modeline benzer bir toplum inşa etmek için uzun yıllar çaba ve siyasi irade gerekmektedir.”

Amor: 'Türkiye'nin tutumu birçok durumda Trump'ınkine benziyor'

Amor, Trump ile Zelenski arasındaki gerilim devam ederken Ukrayna'nın Ankara Büyükelçiliği'nin sosyal medyada Erdoğan'ın Zelenski ile fotoğrafını paylaşmasıyla ilgili, “Deneyimlerimiz bize Türkiye'nin uluslararası müzakerelerinde her şeyin işlemsel ve pazarlığa açık olduğunu göstermektedir. Bu açıdan bakıldığında, Türkiye'nin tutumu birçok durumda Trump'ınkine benzemektedir: Ana itici güç, ilkeler veya değerler değildir” diyor.

Peki ilerleyen zamanlarda Avrupa, Ukrayna sürecinde Türkiye'ye ihtiyaç duyacak mı? Bu durumda Türkiye'nin desteği karşılığında taviz verilebilir mi?

Amor’a göre, Ukrayna konusunda Türkiye'den herhangi bir yardım ya da destek gelecekse bunun mutlaka bir bedeli olacak:

“Çok sayıda akademisyen, düşünce kuruluşu ve eski büyükelçinin yakın zamanda dile getirdiği üzere, Türkiye'nin jeopolitik ya da askerî konumunu kullanarak Avrupa Birliği'ne ayrıcalıklı bir şekilde üye olması beklenemez. Bu konuda bir kez daha ısrar ediyorum. Avrupa Birliği'ne katılmanın tek yolu olgun ve geri dönüşü olmayan bir demokrasiye sahip olmaktır. Kopenhag kriterlerinin jeopolitikle hiçbir ilgisi yok."