Avro/dolar eşitlendi, şimdi ne olacak?

Avro/dolar paritesi gün içinde 1'in altına düşerek 0,9992 seviyelerine kadar geriledi. Bu seviye, 15 Temmuz'dan bu yana avronun en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) eylül ayı toplantısında en az 50 baz puanlık bir faiz artırımına gideceği beklentisi dolara girişleri hızlandırırken Rusya'nın "bakım çalışmaları" amacıyla Kuzey Akım Boru Hattı üzerinden Avrupa'ya doğal gaz akışını kesmesi, avrodan kaçış dalgasını güçlendirdi.

• Enflasyon: Avrupa'da işler bir süredir iyi gitmiyor. Avro Bölgesi enflasyonu temmuz ayında %8,9 ile rekor kırarken 16 AB ülkesinde enflasyon çift hanelere ulaştı. Almanya'da Deutsche Bundesbank Başkanı Joachim Nagel, enflasyonun 70 yılın zirvesini görebileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunarak "resesyon" ihtimalinin üzerinde durdu.
• Enerji krizi: Yükselen enerji fiyatları Avrupa'nın en büyük sorunlarından biri. Özellikle Almanya'da bir sonraki yıl için referans enerji fiyatları 700 avro seviyelerine kadar yükselerek üç hafta içinde defalarca rekor kırdı. Almanya Maliye Bakanlığı geçtiğimiz günlerde yayımladığı bir raporda ekonomik görünümün "sıkıntılı" olduğuna dair bilgiler paylaştı.

İhracatta parite etkisi

Avro/dolar paritesi Türkiye tarafında da özellikle ihracatçılar tarafından takip ediliyor. Avrupa Birliği, ihracattan aldığı %41,3 pay ile Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı konumunda yer alıyor ve hâliyle avroda yaşanan değer kaybı, Türkiye'yi de önemli ölçüde ilgilendiriyor.

Özellikle hammadde satın alımının dolar ile, satışların ise avro cinsinden yapılması ihracatçılar için büyük bir handikap. Bloomberg HT'ye konuşan Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, otomotiv sanayi ihracatının %82'sinin avro cinsinden yapıldığını ifade etmiş ve "Avro/dolar kurunun eşitlenmesi ihracat operasyonlarımızda kârlılığı olumsuz etkileyen bir faktör hâline geldi" ifadelerini kullanmıştı.

Eroldu aynı röportajda hammadde ihracatının dolar cinsinden gerçekleşmesi konusuna da dikkat çekerek, "Ana sanayinin doğrudan ithal ettiği üretim girdilerindeki dolar payının ağırlığının, ihracatımızdaki ağırlığın üzerinde olduğunu biliyoruz. Öte yandan ülkemiz hammadde ithalatı da ağırlıklı olarak dolar bazlı gerçekleşiyor" demişti.

"Parite kaynaklı kayıp 500 milyon dolar"

Sözcü'ye konuşan Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Yönetim Kurulu Başkanı Baran Çelik ise, otomotiv ihracatının yılın ilk çeyreğinde 7,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşerek %3 azaldığını ancak paritenin aynı seyretmesi hâlinde bu miktarın 8 milyar dolar olacağını ve bunun %3 artış olarak yansıyacağını belirtti. Çelik, "Yılın ilk çeyreğinde parite kaynaklı ihracat kaybımız 500 milyon dolar olmuştu" açıklamasında bulundu. Yalnızca otomotiv sektöründe parite etkisi nedeniyle yılın ilk 6 ayında 1 milyar dolarlık kayıp yaşandığı düşünülüyor.

Kâr marjları eriyor

Sadece otomotivde değil, bütün ihracatçı sektörlerde parite kaynaklı kayıplar artmaya devam ediyor. İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Mustafa Gültepe, sektör ihracatının %70'inin Avrupa'ya avro ve sterlin cinsinden yapıldığını, girdi alımlarının ise çoğunlukla dolar ile olduğunu ifade etti. Gültepe, fiyat farkı istediklerini fakat müşteri fiyatları değiştirmek istemediği için mağdur olduklarını, bu nedenle parite etkisinden dolayı kâr marjlarının yaklaşık %5 eridiğini aktardı. 

Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneği (TDKD) Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan Gözmen ise parite etkisinden dolayı %5 ila %10 arası bir kayba işaret ederek, "İhracatımızın çoğunluğunu yaptığımız AB ülkelerinde parite düşüşü, ham ve yardımcı malzeme tedarikini dolar olarak temin eden firmalarımızda %5 ila 10 arası bir kayba neden olmakla birlikte dolar bazında ihracat rakamlarımızın düşüşüne de sebep olacaktır" açıklamasında bulundu.

ABD'ye etkileri ne olur?

Avro/dolar paritesinin neredeyse eşit hâle gelmesinden en çok etkilenen ülke ise ABD. Avroda yaşanan değer kaybının, Avrupa'da iş yapan ve yatırımları bulunan ABD merkezli  şirketlerin kazançlarını önemli ölçüde etkileyeceği ve bu firmaların işlerini küçültebileceği düşünülüyor.

Örneğin Microsoft, avro/dolar paritesinin eşitlenmek üzere olduğu haziran ayında satış gelirlerinde 460 milyon dolarlık düşüş olabileceğine, bunun da kârında 250 milyon dolarlık kayba neden olabileceği konusunda bir uyarı yayımlamıştı.

Aynı zamanda doların güçlenmesinin ABD menşeli ürünleri, AB pazarında fiyat rekabeti konusunda dezavantajlı konuma düşürmesi bekleniyor. Goldman Sachs verilerine göre S&P 500 şirketleri, satışlarının %29'unu ABD dışında gerçekleştiriyor. Dolardaki yükselişin bu firmaların dünyanın en önemli pazarlarından biri olan Avro bölgesinde birtakım sıkıntılar yaşamasına sebep olabileceği düşünülüyor.