Bisiklet patlamasının sonu mu geldi?

Geçtiğimiz hafta pazartesi günü ABD merkezli Pfizer ve Almanya merkezli BioNTech, son dönemin en çok beklenen haberlerinden birini verdi ve üzerinde çalıştıkları Covid-19 aşı adayının %90'ın üzerinde etkili olduğunu açıkladı. Takip eden günlerde Rusya'dan da Sputnik V için "%92", Moderna'nın aşısı için ise “%94,5 etkili" açıklaması geldi. Henüz kullanım onayı olmasa da bu haberler bile piyasalarda toparlanma görülmesine yetti. Otomobil ve hava yolları şirketlerinin hisselerinde yukarı yönlü artış görülürken pandeminin favorisi bisiklet şirketlerinin hisselerinde haberin ardından düşüş gözlenmesi akıllara şu soruyu getirdi: Pandemiyle değişen şehir içi hareketlilik ve artan bisiklet kullanımı, aşının kullanılmaya başlamasıyla unutulacak mı?

• Teşvikler: Dünya Ekonomik Forumu; Statista verilerine dayandırdığı 7 Ekim tarihli içeriğinde pandemi sürecinde bir "bisiklet patlaması" yaşandığını, devletlerin bu konuda harekete geçerek altyapıya yatırım yaptıklarını ve bisiklet inisiyatifleri başlattıklarını ifade ediyor. Covid-19'un Avrupa'ya ulaşmasının ardından geçen süreçte bisiklet altyapısına toplamda 1 milyar avroluk yatırım yapıldığı, mevcut altyapıya 1000 kilometrelik bisiklet yolu daha eklendiği belirtiliyor. Zira ABD ve Avrupa’da araç girişine kapalı sokaklarla yayalar için daha çok alan yaratıldığı, Almanya’nın silinebilir bantlar ve işaretlerle bisiklet yollarına yeni eklemeler yaptığı, Birleşik Krallık’ın ilk aşamada 315 milyon dolarlık bir fonla altyapıyı geliştirdiği biliniyor. Paris'te toplamda 400 kilometrelik yeni bisiklet yollarının kullanıma açılması ve İskoçya'da kara yollarında geçici alanlar yaratmak için yerel inisiyatiflere 10 milyon sterlinlik fon sağlanması da pandemi döneminde mesafeli ve güvenli ulaşımı destekleyici teşvikleri arasında yer alıyor.
   
• Bisiklet kıtlığı: Yönlendirmeler ve teşvikler, elbette bisiklet kullanımına talebi de artırdı. Birleşik Krallık - Bicester'daki Broadribb bisiklet mağazasının haftalık satışları normal zamanlarda 20-30 bisikletle sınırlı kalırken ilkbahar aylarında günlük satışlar 50'lere ulaştı. Durum dünyanın başka yerlerinde de benzerdi. Örneğin Brooklyn Bicycle Company, 2019'un aynı ayına kıyasla %600 daha fazla satış yaptı. The New York Times, bu dönemde artan talebi "bisiklet kıtlığı" olarak tanımladı; zira ABD'de nisan sonunda birçok mağaza ve dağıtıcı, ellerindeki tüm başlangıç seviyesi bisikletlerini tüketmişti. Çin'de Pekin'in bisiklet paylaşım sistemi mart ayında %150 daha fazla kullanıldı; İskoçya'nın Dundee şehrinde bisiklet trafiği nisan ayında %94 arttı. 
   
• Aşı açıklamalarının ardından: Pazartesi günü gelen haberin ardından, pandemide stok problemleri yaşayan ve üretim kapasitesini artırmayı değerlendiren Tayvan merkezli bisiklet üreticisi Giant’ın hisseleri %9 düştü. Bir başka bisiklet üreticisi Dorel %7,6 kaybederken yedek parça üreticisi Shimano'nun kaybı %13,1'i buldu. Bir önceki çeyrek raporlarında güçlü sonuçlar açıklayan Peloton, Fox Factory, Vista Outdoor, Garmin gibi şirketler de haberin ardından değerlerinin bir kısmını yitirdi. Diğer yandan General Motors, Ford gibi otomobil üreticileri benzer oranlarda yükseliş gösterdi. Uber ve Lyft gibi paylaşımlı araç şirketlerinin hisseleri de yukarı yönlü hareketlendi. Ulaşım sistemlerini geliştirme odaklı çalışmalar yürüten kâr amacı gütmeyen kuruluş OpenPlans'in sürdürülebilir ulaşım ve yaşanabilirlik başlıklarına odaklanan internet sitesi Streetsblog'da yayımlanan yazı da Kea Wilson bu gelişmeyi bisiklet perspektifinden, biraz da umutsuz bir noktadan değerlendiriyor. Wilson; pandemiyle artan satışların aşının bulunup dağıtılmaya başlanmasıyla düşeceğini, pandemi sürecinde alınan sürdürülebilir hareketliliğe ilişkin planlama kararlarının rafa kalkacağını, bu dönemde alınan bisikletlerin ya Craigslist'te satılacağını ya da verandada çürümeye terk edileceğini düşünüyor. Wilson, iş dünyası için oldukça temel bir endüstri olan taşımacılığın ve bugünün ekonomik sisteminin motorlu taşıtlar temelinde olduğunu vurguluyor.