aposto-logo
TR
TREN

Bitmeyen kriz: Lübnan'da neler oluyor?

Lübnan'da yaşanan ekonomik kriz derinleşirken hükümet çözüm yolu arıyor. Nedenleri bilinen; ancak çözümü üretilemeyen kriz, halkı her gün daha da yoksullaştırıyor.
Bitmeyen kriz: Lübnan'da neler oluyor?

4 Eylül - Levi's
Levi's ile birlikte

Giyilen en güzel hikâye: Levi's® 501® Boran Kuzum 150 yıllık bir hikâyenin en güzel yanı, anlatılacak çok şey olması. Bu yıl 150’nci yaşını kutlayan Levi's® 501® ile yazılacak ve çizilecek daha çok hikâye var; ama önce Boran Kuzum ’unkine konuk olalım: “ Levi's® 501® jean’ler benim için sadece giydiğim bir parça değil, aynı zamanda hayatımın bir parçası. Her anımda, her yolculuğumda, her maceramda benimle birlikte oldular. Hayat ne kadar değişse de 501®’le hissettiğim özgürlük yıllardır değişmiyor.” - Boran Kuzum Bu Sonbahar/Kış sezonuyla tarihine yeni bir sayfa daha ekleyen Levi's® 501®, hayatının her anında Levi’s® tarzından ilham alan Boran Kuzum’un kendi hikâyesini yansıttığı seçkiye merhaba diyor: Sonbahara ayrı yakışan 501® Trucker ceketler, bele rahat oturan 501® Slim Taper I Got Detention jean ’ler, rahat kesim graffiti baskılı tişörtler, günlük veya şık çizgisine nasıl isterseniz öyle katılabileceğiniz gömlekler, fermuarlı ve Levi’s® logolu sweatshirt ’ler, hikâyenin nereye gideceğini kestiremediğiniz anlarda yanınızda yer alacak kazaklar ve daha fazlası, bu sezon sizi 150 yıllık bir hikâye yi kutlamaya davet ediyor. Boran Kuzum’un küçüklüğünden bugüne Levi’s® ile geçen anılarından ve giydiği en güzel hikâyelerden ilhamını alan özel parçaları bu bağlantıdan keşfedebilirsiniz.

Daha fazlasını öğren

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Lübnan'da ekonomik kriz günden güne derinleşiyor. Döviz hesaplarının durdurulması nedeniyle halk, bankalara saldırıyor. Taşlar, sopalar ve silahlarla bankalara saldıranlar birikimlerine ulaşmaya çalışıyor. 

Geçtiğimiz aylarda bazı vatandaşlar, Beyrut Bankası, Bank Audi ve Byblos Bank gibi yabancı bankaların bölgedeki şubelerine saldırarak camları indirdi. Polis eylemlere müdahale etti.

Ülkenin Başbakanı Necib Mikati'nin geçtiğimiz haftalarda yaptığı "Ülke çok zor ve tehlikeli bir durumda. Artık hükümetimin kamu hizmetlerini sürdürme imkanları tükeniyor" açıklaması da sürecin toparlanamadığını gözler önüne seriyor. 

Peki bu büyük kriz neden ve nasıl başladı?

Arka plan

Lübnan hükümeti 2019'da tütün, benzin ve WhatsApp'a ek vergi uygulamayı planladığını duyurdu. Bu ek vergiler nedeniyle hükümete karşı protesto gösterileri düzenlenmeye başladı. Gösteriler kısa zamanda hükümet karşıtı protestoya dönüşürken ülkede başlayan döviz sıkıntısı, Lübnan lirasının ABD doları karşısında değer kaybetmesine neden oldu. 

Lübnan'da sabit kur rejimi uygulandığı için döviz sıkıntısı yaşanırken yetkililer kuru istikrara kavuşturamadı. Lübnan lirasındaki devalüasyon, 22 yıl aradan sonra ilk kez büyük çaplı bir döviz karaborsasının ortaya çıkmasına yol açtı. Kasım 2019'da finansal sistemde çatlaklar ortaya çıktı. Ülkedeki bankalar, vatandaşların hesaplarını dondurarak nakit çekmelerine ve transfer yapmalarına kısıtlama getirdi. Nisan 2020'de ise bankalar ABD doları çekme işlemlerini durdurdu.

Bu sırada Covid-19 nedeniyle uygulanan seyahat kısıtlamaları ve sokağa çıkma yasakları da hâlihazırda kırılgan olan Lübnan ekonomisini etkiledi. 

  • Bilgi notu: Lübnan ekonomisinin büyük bölümünün turizm geliri ve devlete döviz girişine bağlı olduğu belirtiliyor. Bu nedenle Covid-19'un ülkenin çöküşünü hızlandırdığı değerlendiriliyor. 

Öte yandan 4 Ağustos 2020'de Beyrut limanında meydana gelen ve 218 kişinin yaşamını yitirdiği, 7 binin üzerinde kişinin yaralandığı patlamanın maliyeti 15 milyar doların üzerinde oldu. Bu, Lübnan'ın GSYİH'sının yaklaşık %65'ini oluşturuyordu. Patlama nedeniyle bazı bölgelerde temiz suya erişim kısıtlandı, günlük elektrik kesintileri yaşandı. Patlamadan 6 gün sonra ise Lübnan'da yeni kurulan hükümet istifa etti. Siyasi istikrarsızlık durumu daha da kötüleştirdi.

Patlamanın ardından istifa eden hükümetin yerine Eylül 2021'de yeni hükümet kuruldu. Hükümet umutları artırsa da bu beklenti kısa sürede söndü. Gelir adaletsizliği derinleşirken ve sınıf ayrımı arttı.

Çöküşün etkisi

Ekonomik krizden önce yaklaşık 440 dolar civarında olan asgari ücret, Lübnan lirasında %98'i bulan değer kaybı nedeniyle 30 doların altına kadar düştü. Ağustos 2019'da 1500 Lübnan lirası olan 1 ABD doları, şu anda 40 bin Lübnan lirasını aşmış durumda.

Lirada yaşanan bu değer kaybı, halkın alım gücüne de yansıdı. Öyle ki, halkın %80'inden fazlasının yoksulluk sınırında yaşam mücadelesi verdiği düşünülüyor. 

Peki bu ekonomik çöküşün nedeni ne? 

Ekonomideki çöküşü tek bir nedenle açıklamak mümkün değil. BBC Türkçe'ye konuşan Asya, Afrika ve Yakın Doğu Araştırmaları Enstitüsü (SOAS) Orta Doğu Direktörü Prof. Lina Khatib, "Lübnan ekonomisinin çöküşünün başlıca nedeni yolsuzluk. Kötü yönetim de sorunu ağırlaştırdı" diyor. Khatib, "Lübnan’daki siyasi seçkinler, diğer Arap ülkeleri gibi sorunun bir parçası oldular. Mezhebi temsile dayalı yönetim sistemi de, yönetici seçkinlerdeki ulusal çıkar duygusu eksikliğini perçinledi" ifadelerini kullanıyor. 

  • Bir adım geriden: Lübnan Merkez Bankası Başkanı Riad Salameh, hem Lübnan'da hem de birçok Avrupa ülkesinde hakkında açılan soruşturmalar nedeniyle 30 yıllık görevinden Temmuz ayında istifa etmişti.

Yine BBC Türkçe'ye konuşan Polis Akademisi Öğretim Üyesi Doç. Dr Murat Tınas da ülkedeki sistemin Lübnanlı üst kimliğinin, aidiyet duygusunun gelişmemesine yol açtığını belirterek "Modern Lübnan devleti, mezhepsel, feodal yapılarla mücadele etmek bir yana, bu yapıların üzerine kuruldu. Cumhurbaşkanı Maruni Hristiyan, Başbakan Sünni, Meclis Başkanı da Şii olacak şeklinde. Ama bu sistem, vatandaşlık kavramının toplumda ve bireysel bilinçte yerleşmesine engel oluşturuyor" diyor:

"Bütün bu mezhep gruplarının liderleri devlet kaynaklarını, atamaları, ihaleleri önce kendileri için kullanıyorlar. Gruplarını da ulufe dağıtarak kendilerine bağlı tutuyorlar. Kendi gruplarıyla da denetlenebilir, hesap verir bir ilişkileri yok"

Şimdi ne olacak? 

Lübnan, Mayıs 2022'den bu yana Najib Mikati liderliğindeki yetkileri sınırlı geçici  bir hükümet tarafından yönetiliyor. Meclis ise 10'dan fazla defa yeni bir cumhurbaşkanı seçmekte başarısız oldu.

Hizbullah ve müttefikleri son seçimlerde iktidarlarını kaybettikleri için cumhurbaşkanını seçmek için salt çoğunluğu sağlayamıyorlar. Ancak geri kalan koltuklar bölünmüş durumda. Bu bölünmeden dolayı ise ufukta çözüm ihtimali görülmüyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

sabit kur

devalüasyon

Lübnan

Beyrut Bankası

Bank Audi

Byblos Bank

Necib Mikati

Lübnan lirası

Covid-19

Beyrut limanı

GSYİH

NEREDE YAYIMLANDI?

Aposto GündemAposto Gündem

BÜLTEN SAYISI

🗞️ Avrupa'nın en büyüğü Türkiye!

Günaydın. A Millî Kadın Voleybol Takımı, 2023 CEV Avrupa Şampiyonası finalinde Sırbistan’ı 3-2 mağlup ederek Avrupa Şampiyonu oldu. Bugün Erdoğan ve Putin'in bir araya gelmesi bekleniyor.

04 Eyl 2023

Levi's ile birlikte
Fotoğraf: Twitter

YAZARLAR

İlkim Emirler

Deputy editor @ Aposto

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

;