Cinsel sağlık: Enfeksiyonlardan korunma bilinci neden gelişmiyor?

Cinsel yolla aktarılan enfeksiyonlardan korunma bilincinin yeterince gelişmemesinin en temel sebebi eğitimsel sebepler gibi gözüküyor. Türkiye’de cinsel okuryazarlık düzeyinin düşük olması, bununla beraber çok fazla mitin ve yanlış bilginin etrafta dolanması, enfeksiyonlara karşı önlem alınamaması ya da alınmamasına sebep olabiliyor. Bazı cinsel davranışlarla enfeksiyon aktarımının olmadığının düşüncesi, rutin testler hakkında farkındalığın ya da erişimin olmaması, ilk cinsel ilişkilerde enfeksiyon aktarımının olmayacağının düşünülmesi, bir enfeksiyon ile yaşayan birinin dışarıdan bakarak anlaşılabilir, fiziksel belli özelliklere sahip olacağının düşünülmesi, “bana bir şey olmaz algısı”, enfeksiyonların ne kadar yaygın olduğuna dair bilincin olmaması ve benzeri bilgi ve farkındalık eksikleri, enfeksiyonların önlenmesine engel oluşturuyor. 

Eğitim anlamında cinsel yolla aktarılan enfeksiyonların önlenmesini beş kat artıran şey, toplumsal cinsiyet rollerinden, kimlik ve güç dinamiklerinden konuşmak. Sadece korunun demek ya da korunmazsak başımıza gelecekleri ayıplama ve korkutma taktikleriyle bağırmak bir işe yaramıyor. Erişimin ve farkındalığın olduğu durumlarda bile bazen bu aktarımın önlenmesi için yapılması gerekenler yapılamıyor. Örneğin, ilişkide sosyal açıdan ya da söz sahibi olma açısından daha baskın ya da güçlü olan partner "ben korunmayacağım" diyorsa, öteki partner ısrar edemeyebiliyor. Özellikle hetero olarak tanımladığımız kadın-erkek ilişkilerde korunmayı talep eden kadınlara çeşitli etiketler yapıştırabiliyor. Bekaret kavramının bu kadar önemli yer tuttuğu coğrafyamızda, kişinin daha önceden bir deneyimi olmasa dahi, korunmanın k’sini gündeme getirmesi otomatik olarak etiketlenmesine neden olabiliyor. 

Bir diğer önemli konu da cinsel sağlık hizmetlerine erişim. Ücretsiz, genç dostu, kişilerin haklarına saygılı ve cinsellikle ilgili kapsamlı şekilde eğitimli personelden oluşan merkezler ya da klinikler maalesef çok yaygın değil. Böyle klinikler ve merkezler elbette var; fakat belli şehirlerin belli mahallelerinde. Büyük şehirler dışında bu hizmetlere erişmek daha güç. Bu merkezler, hem vakitlice ve rutin test yaptırılabilen hem de test sonuçları doğrultusunda doğru bilgilendirilmenin yapılabileceği ortamlar. Bu hizmetlere erişim de halk sağlığı ve enfeksiyonların aktarımı ve yaygınlaşmasında etkili önlemlerden biri.