'Çözüm süreci' denmeyen 'süreç' nereye doğru?

Ankara’da uzun bir süredir Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat’ta yaptığı çağrı doğrultusunda, PKK’nın fesih kararı alması bekleniyor. Ankara kulislerindeki iddialar bu kararın çok yakında alınacağı yönünde. Buna karşılık, fesih kararının alınması hâlinde bile sürecin nasıl devam edeceği, nereye evirileceğine dair belirsizlik sürüyor. Bütün işaretler fesih kararı verilse bile sürecin akıbetinin Suriye’deki gelişmelere odaklı olacağı yönünde.

MHP lideri Devlet Bahçeli’nin geçen yıl yasama yılının başında DEM Parti üyelerinin elini sıkmasıyla başlayan, Öcalan’ın gerekirse Meclis’e gelerek örgütü feshettiğini açıklaması mesajı ile gelişen süreçte önemli bir aşamağının eşiğine gelindi.

Bahçeli’nin çağrısının ardından uzun süredir kapalı tutulan İmralı kapısının açılması, DEM Parti heyeti ile avukatların ve ailesinin Öcalan’la görüşmeler yapması, hızlı bir biçimde fesih çağrısı noktasına gelinmesini sağladı. Öcalan, 27 Şubat’ta, DEM Parti heyeti aracılığıyla kaleme aldığı çağrıyı kamuoyuna açıkladı. Ancak Öcalan’ın 27 Şubat’ta yaptığı bu çağrıyla ilgili beklenen adım henüz atılmadı. PKK yöneticileri, kongreyi Öcalan’ın yönetmesi gerektiğine ve güvenlik risklerine işaret ederek bugüne kadar fesih kongresini toplamadı.

Ankara kulislerinde, son günlerde fesih kararının kısa bir süre içerisinde verileceği konuşuluyor. Örgütün, kamuoyuna kapalı biçimde yapacağı bir toplantının ardından, bir basın açıklamasıyla kararı duyuracağı iddia ediliyor.

Bu beklentilerin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump’la yaptığı telefon görüşmesinden sonra yükselmesi, PKK’nın fesih adımını hızlı biçimde atması için ABD’nin devreye girmiş olabileceği iddialarına da yol açtı.

Adım atılacak mı?

Ankara’daki bu beklentilerin karşılık bulması halinde yaşanabilecek olası gelişmeler ise halen belirsiz. 

İktidar, “Terörsüz Türkiye” sloganı altında yürütülen bu sürecin “çözüm süreci” olarak adlandırılmasını istemiyor. Sürekli olarak, şartsız, pazarlıksız bir süreç yürütüldüğü mesajları veriliyor.

Adalet Bakanı ile yapılan görüşmede demokratikleşme ve İmralı’daki çalışma koşullarının iyileştirilmesi konularında bir dizi talepte bulunan DEM Parti’de de bugüne kadar herhangi bir adım atılmamış olması rahatsızlık yaratıyor.

Ancak pazarlık görüntüsü verilmemesi adına özellikle fesih kararı verilmeden taleplerle ilgili herhangi bir adım atılmayacağı Ankara’da net biçimde konuşuluyor. Fesih kararı verilmesi hâlinde ise özellikle cezaevleriyle ilgili kimi adımların atılabileceği ifade ediliyor.

Suriye denklemi

Bu noktada, Ankara kulislerindeki iddialar ve yorumların dışında en başından bu yana konuşulan ancak zaman zaman geri planda tutulan Suriye denklemine bakmakta fayda var.

Sürecin nasıl başladığı, nasıl geliştiği ve nereye evirilebileceği yönündeki iddialar muhtelif. Özellikle Ortadoğu’da yeni bir düzen kurmak isteyen ABD’nin sürecin başlaması konusunda ön ayak olduğu da iddialar arasında. Bu iddiaların odağında ise Suriye var. Suriye’de her ne kadar yeni bir düzen kurulmuş olsa da özerklik taleplerinin sürmesi, ABD’nin askerî varlığının devam etmesi, İsrail’in yaptığı operasyonlar ve kurduğu tampon bölgeler yeni gelişmelerin yaşanabileceğini gösteriyor.

PKK kendini feshetse de Suriye’de önemli bir askerî güç oluşturan, merkezî hükümetle yapılan protokole rağmen askerî varlığını bağımsız biçimde sürdüren YPG’nin nasıl bir yol izleyeceği kritik önemde. 

• Türkiye’nin de tutumunu Suriye’deki gelişmelere paralel olarak belirleyeceği, YPG’nin bir an önce Suriye merkezî hükümetine bağlı ordunun parçası hâline gelmesini istediği ifade ediliyor. Fesih kararı alınması durumunda PKK’lıların Suriye’deki YPG’nin parçası hâline gelip gelmeyeceği de yakından takip edilecek.

Ancak Suriye denklemi çözülmeden, istikrar sağlanmadan çok radikal adımların atılmasının beklenmemesi gerektiği uzmanlar tarafından sıkça vurgulanıyor. Bu anlamda, aslında yürütülen sürecin akıbetinin Suriye’ye göbekten bağlı olduğunu söylemek mümkün.

Anayasa masası

Bütün bu karmaşa içerisinde tartışılan bir diğer konuda da anayasa masasının kurulması. Masanın kurulması özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesinin sağlanması açısından zorunlu görünüyor. Bu seçenek hayata geçirilmezse erken seçim kararı alınması gerekiyor ancak bunun için muhalefetin desteği şart. Aksi takdirde iktidar blokunun sayısal çoğunluğu yetersiz kalıyor.

Sürecin bir diğer yönü de bu ihtimaller. Ancak CHP’nin de DEM Parti’nin de bu desteği vermesi çeşitli koşullara bağlı. Sürecin pazarlıksız yürütüldüğünün altını ısrarla çizen iktidar açısından bu görüntünün verilmemesi hayati önemde. Bir de bunlara Suriye denklemi ekleniyor. Bu nedenle, fesih kararından sonra önemli siyasi ve hukuki hamleler görülmesi olası. Ancak bunların hangi sırayla ve nasıl atılacağı konusundaki belirsizlik sürüyor. 

Bu belirsizlik de bütün tarafların adımlarını geciktirerek ve zaman kazanmaya çalışarak atmasına yol açıyor. Fesih kararının alınması hâlinde bu bulanıklık biraz olsun ortadan kalkacak mı, hep birlikte göreceğiz.