Doğa ve Yaşam Paralellikleri

Sima Özkan

Bu hafta iki kitap önerimle, Dünyahali’ndeki çocuk ile yetişkin oyundaşlarımı doğa ve yaşam arasındaki paralellikleri keşfe çağırıyorum. Doğayla bir olma ve bütün hissetme deneyimi, hayatın küçük mücadeleleriyle erken yaşta tanışmak ya da ileriki yaşlarda karşılaştığımız zorluklarla mücadelede çözüm önerileri geliştirebilmek için cebimizden hiç çıkarmayacağımız o sihirli anahtar ve tam gözümüzün önündeki o anahtar deliğidir. O gizli kapı, ihtiyaç duyduğumuzda tam karşımızda belirir ve anahtarının da cebimizde olduğunu bilmek, bazen yeterlidir. Daha dün, günün beş saatini ormanda, çocuklarla geçirmiş olarak söyleyebilirim ki cebimdeki anahtar, varlığını bana hep hissettiriyor.

Bazı kitaplar da bu yararlı bakış açısını kazanmamıza, o kapıyı aralamamıza yardımcı olabilir. Doğa ve yaşam arasındaki paralellikler beni rezilyans kavramında götürüyor. Yaşamın akışında karşılaştığımız tüm olumsuzluklar, travmalar, yıkıcı deneyimler, trajediler, ağır stresli durumlarda tekrar çiçeklenebilme, dayanıklılık gösterebilme, yeniden uyum sağlayabilme yetilerine ve eğilmek ama kırılmamak için ruhsal olduğu kadar fiziksel esnekliğe ihtiyacımız var. 

Doğayla ve kendimizle olan ilişkimizi yenilemek ve rezilyansımızı güçlendirmek için ilk kitap önerim yetişkinlere. Belki de yaklaşan yeni yılda, yeni kararlar almak için bize rehber olacak bir kitap. Belki de kendimize, dostlarımıza bir yeni yıl armağanı. Gezegenin iyiliği için doğa dostu kitaplardan daha anlamlı bir hediye düşünemeyenler için diğer öneri de tüm çocuklara ya da çocuklar gibi her yaşta meraklanmaları hiç bitmeyenlere…

Büyüyen Neşe: Bitkiseverler için Mutluluk (ve Bitki) Tarımı Rehberi, Maria Failla, Çeviren: İpek Güneş Çıgay, Pika Yayın, 264 sayfa

Siz de kişisel gelişim kitaplarına benim gibi yıllarca direnmişlerden misiniz? Peki, “gelişim” sözcüğü büyümeye, çiçeklenmeye, filizlenmeye evrildiğinde, doğayla bağ kurmak ve bitkilerle aynı cümleye yerleştirildiğinde bu kitap size ilgi çekici gelir mi? Büyüyen Neşe kitabının özeti belki de yazarın şu cümlesi: “Bitkilere bakmayı öğrendiğimde, kendime bakmayı öğrendim.” Ya da Instagram’daki @bloomandgrowmaria hesabında ve podcast yayınlarında da söylediği ve anlattığı gibi: “Plant care is self care!”  

Kitapta evlerimizde “büyüttüğümüz” her bitkiden öğreneceklerimiz sıralanırken bitki bakımındaki her bir adımın, yaşamımızdaki yansımalarına değiniliyor. Örneğin, nasıl ki her bitkinin budanmaya ihtiyacı varsa, “Budamadan sonra yeni büyüme gelir!” mantrasıyla okuyoruz ki hayatımızdan budanması gereken her şey, daha güzel çiçeklerin, daha sağlıklı yaprakların habercisi. 

Orman banyosu nasıl yapılır ?; Biyofililik nedir?; Nasıl bitki ebeveyni olunur?; Bitkilerle nasıl konuşulur?; Saksılar nasıl değiştirilir? Küçücük bir balkonda yenilebilir bitkiler nasıl yetiştirilir?, Kendi yemeğimizi yetiştirmek partnerimizle aramızdaki ilişkiye nasıl heyecan katabilir? gibi pek çok konu başlığıyla Büyüyen Neşe,  bitki ve insan bağlantısının arkasındaki bilimsel bakış açısıyla farklı bir okuma deneyimi sunuyor. Bitkilerimizi ve yaşama kök salan bedenimizi nasıl yaprak yaprak büyüteceğimize dair benzersiz bir kitap. 

Doğanın Anatomisi: Doğanın Merak Uyandıran Ayrıntıları, Julia Rothman, Çeviren: Şeyda İşler, ODTÜ Yayıncılık, 224 sayfa.

A’dan Z’ye bir doğa rehberi ve belki de kendi çevrenizdeki doğanın anatomisi çıkarmak için ilham verecek bir kaynak. Bu kitap, doğaya ve arkadaşımız Dünya’ya, merceği önce uzaydan tutup en yakına odaklanıyor. Bir kuşun tüyüne, örümceklerin sarmal göz şeklindeki olağanüstü ağ tasarımlarına, bir tenis topuna benzeyen yalancı portakallardan gerçekten de bir yarasanın anatomisine… Takımyıldızlar da bu kitapta, bir kelebeğin başkalaşımı da. 

Kitabı kaleme alan Rothman, önsözde de anlattığı gibi yaptığı doğa yürüyüşleri, bir doğa kitabına dönüşmüş. Çevresini saran dünyanın, koskoca dünyanın bir kitaba sığamayacağını da belirterek ekliyor, “Bu benim doğa kitabım; benim öğrenmeye hevesli olduğum, çizip boyamak istediğim şeyleri içeriyor.” Bu da demek oluyor ki bu kitabı örnek alan her çocuk, kendi yaşadığı şehirdeki, bölgedeki koskocaman dünyanın, kendi yaşamının ve yaşam alanının kitabını yapabilir. Kitaptaki çizimleri gören her çocuk, benzer tarzda karalamalarını renklendirebilir, yaprak baskılarla sayfalarını süsleyebilir. Belki bu kitabı edinen her çocuk, tıpkı yazarı gibi gözlemlerini likenler, mineraller, gaga çeşitleri, mantarlar diye bölümlere ayıracak. İlham olması dileğiyle…