Doğu Akdeniz yaptırımlarına bir yıl uzatma

Avrupa Konseyi, Doğu Akdeniz'deki faaliyetleri sebebiyle Türkiye'ye uyguladığı yaptırımların süresini bir yıl uzatma kararı aldı. Konseyin internet sitesinde yayımlanan açıklamada "Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki yetkisiz sondaj faaliyetlerine yanıt olarak kısıtlayıcı önlemler çerçevesinin gözden geçirilmesinin ardından yaptırımların 12 Kasım 2022'ye kadar uzatılması kararı alındığı" belirtildi. 

Ne anlama geliyor?

AB’nin, Doğu Akdeniz'deki yetkisiz hidrokarbon arama faaliyetlerinden sorumlu ya da bu faaliyetlerde bulunan kişilere yaptırım uygulayabileceğinin belirtildiği açıklamada yaptırımların kişi ya da kurumların borsada işlem gören kişi ve kuruluşlar için varlıkların dondurulması ve borsaya kayıtlı kişiler için AB'ye seyahat yasağını içeriyor. Ayrıca Avrupa Birliği'yle ilişkili kişi ya da kurumlar yaptırım uygulananlara fon sağlayamıyor. Açıklamada belirtildiği üzere hâlihazırda iki kişi yaptırımlara tabi tutuluyor. 

Bir adım geriden

Avrupa Konseyi'nin söz konusu kısıtlayıcı tedbirlerine ilişkin genel çerçeve Kasım 2019'da oluşturulmuştu. 27 Şubat'ta yayımlanan bir basın açıklamasında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nden yetkilendirilmeden Doğu Akdeniz'de aktif hidrokarbon arama faaliyetleri yürütmekle ya da bu faaliyetleri planlamakla sorumlu iki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı yöneticisi yaptırım listesine alınmıştı. 6 Kasım'da yayımlanan bir başka açıklamada da söz konusu yaptırımların 12 Kasım 2021'e kadar uzatıldığı ifade edilmişti. 

Kararlı duruş mu, gerileme mi?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Dışişleri Bakanlığı'nın 2022 yılı bütçesinin sunumunun ardından soruları yanıtlayan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, "Doğu Akdeniz’de herhangi bir geri adım söz konusu değil. Çıkarımız neredeyse orada sondaj çalışması yapar, o yerlere başkalarını sokmayız" demişti. 

Diğer yandan geçtiğimiz günlerde Alanya'da bir törende konuşan Çavuşoğlu aşağıdaki ifadeleri kullanmıştı.

"Akdeniz'de kalıcı barış ve refahın tesisi için çalışıyor, hakkımızı savunmaktan geri durmuyoruz. Herkesin hakkına hukukuna saygılıyız, ama hakkımızı da sonuna kadar savunmaya kararlıyız. Bizi kızıl kulenin ötesine geçmeyecek hâle getirmeyi hedefleyen hain planları bozduk, bozmaya devam edeceğiz. Masaysa masa, sahaysa saha. Hepsine hazırız ve muktediriz."

Ekim ayının sonunda ABD Başkanı Joe Biden'la görüşen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Doğu Akdeniz'in görüşmede gündeme gelmediğini söylemişti. Beyaz Saray'ın paylaştığı açıklamada ise Doğu Akdeniz'deki durum başlığı yer almıştı.

Sputnik Türkiye'den Turan Salcı'nın görüşlerine başvurduğu Emekli Tümamiral Deniz Kutluk, Türkiye'nin son bir yılda Doğu Akdeniz'de sondaj yapmadığını ve gemileri kıyıya çektiğini belirtirken Türkiye'nin Avrupa Birliği'yle yaptığı müzakereler sonucu gemileri pasife aldığının görüldüğünü söylüyor.

Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz de Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge sınırlarının 2019 sonrasında bir devlet politikası olarak sürdürülebildiğini, fakat mevcut durumdan ekonomik baskılar ve Türkiye'nin dış politikasındaki ciddi gelgitler sebebiyle bir duraksamaya girildiğinin anlaşıldığını ifade ediyor. 

Dış ilişkiler uzmanı Aydın Sezer de BirGün'de Özkan Özöney'e verdiği röportajda hükümetin "dış politika hamlelerinin tutarlılığı ve sürekliliği olmadığını düşündüğünü" ifade ederek "Doğu Akdeniz’de geri adım atılıyor ve bunu başarı öyküsü olarak anlatıyorlar." diyor. Bu ayın başında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan'ın yanı sıra ABD, Fransa, Birleşik Krallık, İtalya, İsrail ve Mısır'ın gerçekleştirdiği Nemesis tatbikatının petrol platformlarına ve arama gemilerine yönelik saldırıların bertaraf edilmesi senaryosuyla gerçekleştirildiğini söyleyen Sezer, bölgedeki ABD merkezli Exxon Mobile gibi şirketlerin faaliyetlerine yönelik Türkiye kaynaklı bir tehdit algısı olduğunu, bunun da Türkiye'nin bölgede izlediği yanlış politikaların sonucu olduğunu belirtiyor.