Döngüsellik Açığı Raporu

Çağla Kettner

Uzmanlardan oluşan uluslararası bir ekibe sahip, Amsterdam merkezli küresel etki kuruluşu olan Döngü Ekonomisi Kuruluşu (Circle Economy Foundation) Döngüsellik Açığı Raporları’nın yenisini yayımladı. Raporda öne çıkan önemli bulgular şöyle:

• Döngüsel ekonomi ana akıma girmesine rağmen, küresel döngüsellik hala düşüşte görünüyor.

• Bugüne kadar yayımlanan Döngüsellik Açığı Raporları, 2019 yılından bu yana döngüselliğin küresel durumuna ilişkin önemli analizler ve teoriler sunuyor. Bu teorik bulguları artık eyleme dökme zamanı geldi.

• Hükümetlerin ve sanayinin, sosyal ve çevresel açıdan sömürücü olduğu bilinen sektörleri ve uygulamaları beslemeye devam eden hatalı kalkınma modellerinden kurtulması gerekiyor.

• Adil bir geçiş için, döngüsel ekonominin gerçek hayattaki uygulamalarında sistem odaklı bir yaklaşım benimsenmesi gerekiyor. 

• Döngüsel çözümler dünyada en hassas durumda olanları göz önünde bulundurarak tasarlanmalı. Döngüsel ekonomi doğru uygulandığında, istihdam yaratmak ve insanların temel ihtiyaçlarını karşılamanın ötesinde hem iş kalitesini ve güvenliğini yükseltebilir hem de nüfuslar arasındaki eşitsizlikleri azaltabilir.

• Geleceğe yönelik tasarlanan sistemler, kullandığımız malzemeleri ekosistemlere verilen zararı onaran endüstrilere yönlendirerek refahı artırmalıdır.

• Önemli küresel sistemler, dünya sistemleri üzerinde en fazla baskıyı oluşturuyor ve altı gezegensel sınırın güvenli sınırlarını aşmaya itiyor. Gezegensel sınırlar içinde küresel refaha ulaşmak için, yapabileceklerimiz ise ülkelerin kalkınma durumuna göre sınıflandırılmış durumda:

1. Yüksek gelirli ülkeler, refahlarını korurken maddi tüketimlerini radikal bir şekilde azaltmalılar. Böyle ülkelerin altyapılarının büyük bir kısmı zaten inşa edilmiş olsa da, bu ülkeler gezegensel sınırların aşılmasına halen büyük ölçüde sebep oluyorlar. Örneğin, iklim değişikliği sınırının aşılmasının yüzde 42'sinden bu ülkeler sorumlu.

2. Orta gelirli büyümekte olan ülkeler, gezegensel sınırların aşılmasında yüzde 50 gibi büyük bir oranda sebep oluyorlar. Bu durum büyük ölçüde yüksek gelirli ülkelerin talebini karşılamak için malzeme üretmeleri sebebiyle gerçekleşiyor. Bu kategorideki ülkeler malzeme tüketimlerini dengelemeliler. 

3. Düşük gelirli ülkeler ise gezegensel sınırların aşılmasında en az sorumluluğa sahipler, sebep oldukları kısmın oranı sadece yüzde 8. Bu kategoride bulunan üllkeler, nüfuslarının ihtiyaçlarını karşılamak için maddi tüketimlerini artırmalılar. 

Döngüsel ekonomi prensiplerini rehber alan bir düzene geçiş süreci, üretim ve tüketimde yapısal bir dönüşümü gerektiriyor. Sektörler, bölgeler ve kaynaklar arasında yük paylaşımını önlemek için radikal bir iş birliği ve ortak çaba gerekiyor. Bu süreçte hiçbir aktörün tek başına değişimi sırtlanması mümkün görünmüyor. Bu bağlamda ortak bir çalışma aydınlık geleceğe giden yol için kilit bir rol oynuyor.