Cezaevi Cumhuriyeti!

Türkiye İstatistik Kurumu birkaç gün önce Ceza İnfaz Kurumları’na dair 2020 yılı istatistiklerini paylaştı. Rakamlara göre 2020’de cezaevlerindeki hükümlü ve tutuklu sayısı bir önceki yıla kıyasla %8,5 azaldı. 

COVID-19 salgını ve buna bağlı kapanmalar nedeniyle pek çok istatistikte olduğu gibi, bu rakamlarda da ciddi bir düşüş yaşanmış olması normal. 

10 yıl önce binde 1,72 idi, önceki yıl 3,51 oldu

Meselenin gerçek boyutunu anlamak için bu sayıları bir 10 yıl öncesinin verileriyle kıyaslamak doğru olabilir. Şöyle ki; 2011’de Türkiye’de 100 bin kişi başına cezaevindeki insan sayısı 172 idi. Yani binde 1,72. 

2019’da ise bu sayı ikiye katlandı, hatta bunun da ötesine geçildi. 2019’da 100 bin kişide cezaevindeki insan sayısı 351 olarak belirlendi. Gelin bir de toplama bakalım:

2011’de cezaevi nüfusu 128 bin 253 kişiden ibaretken, bunun 123 bin 648’i erkek, 4 bin 605’i ise kadındı. 2019’da cezaevinde bulunanların sayısı 291 bin 546’ya yükseldi. 280 bin 114 kişiyle erkeğe karşın 11 bin 432 kadın cezaevinde tutuklu veya hükümlü olarak yatmak zorunda kaldı.

2020’de ise pandemi nedeniyle sayılar bir miktar geriledi. Toplamda mahkum sayısı 266 bin 831 olarak kaydedildi. 

6 kişiden 1'i henüz hüküm giymedi

Bu arada bir başka çarpıcı istatistik ise hükümlü/tutuklu oranlarında karşımıza çıkıyor. Yeni verilere göre, cezaevinde yatmakta olan insanların %84,3’ü hükümlü, %15,7’si ise tutuklu. Yani yaklaşık her 6 mahpustan biri henüz hüküm giymemiş durumda.

Ülkedeki mahkum sayısı 10 yılda ikiye katlanınca, tabii hapishaneler yetmez oldu. Çözüm ise basitti: Yeni cezaevleri yapmak. 

Son 6 sene içerisinde Türkiye’de 126 yeni cezaevi faaliyete geçti. Sadece bu yıl, yani 2021’de 39 yeni cezaevi inşaatına başlandı. Geçtiğimiz yıllardan yapımı devam edenleri de dahil edecek olursak bu yıl toplamda 68 cezaevinin tamamlanması hedefleniyor. Bunların üzerine 2024’e kadar 40 tane daha eklenecek. 

Çözüm cezaevi inşa etmek mi?

DW Türkçe'nin haberinde konuyla ilgili detayları paylaşan Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nden Berivan Korkut’a göre Türkiye’deki 374 cezaevinin toplam kapasitesi 250 bin 756 kişi. 

Yani, geçen yıl pandemi nedeniyle açık cezaevlerinden gerçekleştirilen tahliyelere rağmen Türkiye hızla artan mahkumiyetler nedeniyle mahkumlarına cezaevlerinde yer bulamıyor. Bunun içinse çözümü, tutuksuz yargılama ya da farklı ıslah yöntemlerinde değil de cezaevi inşa etmekte bulmuş gibi görünüyor.