Elektrikler kesik, füzeler vızır vızır

Çin’de yaşanan enerji krizi Türkiye’de ve tüm dünyada kış aylarına damga vuracak gibi görünüyor. Tekstilden ısınmaya her alanda sorun büyük. Belki elektrikler kesik ama başta Çin olmak üzere hiçbir ülke füze denemelerinden vazgeçmiyor. 

Geçen hafta, Çin’in Şanji eyaleti büyük bir sel felaketi yaşadı. Üç ay önce, Henan eyaletinde 300 kişinin ölümüne yol açan selle kıyaslandığında can kaybının 15’te kalması sevindirici. Ancak 2 milyon kişiyi etkileyen, 120 bin kişinin tahliye edildiği felaketi gündemde öne çıkaran ise Çin’in içinden geçtiği enerji krizini derinleştirmesi oldu. 

Kömür madenleri sular altında

Şanji, Çin’in bu seneki kömür üretiminin üçte birini karşılıyor. Onlarca kömür madeni sel suları sebebiyle çalışamaz hâle gelince zaten eylül başından beri büyük bir enerji krizi yaşayan Çin’de kömür fiyatları hızla arttı. 

Ülkede haftalardır geniş ve uzun süren elektrik kesintileri yaşanıyor. Enerji şirketleri ev ve iş yerlerine verdikleri elektriği azaltsa da sanayi talebine yetişemiyor. Birçok sektörde üretim durmuş hâlde. Kömür fiyatlarındaki artış, elektriği zararına üretmek durumunda kalan bazı termik santrallerin kapanmasına yol açmıştı. 

Avustralya ambargosu süreci tetikledi

Çin, 2060’a sıfır net karbon hedefi koyduğu için kömür üretimini azaltmıştı. Ancak aşırı soğuk havalar, kömür fiyatlarının artması, Covid sonrası dünya ekonomisinin enerji talebinin artması, Çin mallarına talebin yükselmesi ve Çin’in en çok kömür aldığı ülke olan Avustralya’ya yönelik ambargosu birleşince ortaya henüz çözülemeyen bir enerji krizi çıktı. 

Hükümet, bu kriz karşısında kömür üretimini artırmaya karar vermiş ve daha önce kapanan madenleri açmıştı. İşte Şanji ve ondan önce Hennan’da gerçekleşen sel felaketleri bu madenleri de vurdu.

Çin’de sanayinin sekteye uğraması bütün dünyayı etkiliyor. ABD’de sanayi sektörü, enerji üretiminin %20’sini tüketirken bu oran Çin’de %59. Çin, bireysel tüketiciyi ve küçük işletmeleri elektrik fiyat artışlarından korurken, maliyeti karbon salınımı ve enerji tüketimi yüksek sektörlere yüklemeyi tercih ediyor.  

Çin firmaları ABD’den sıvı doğalgaz almanın peşinde

Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçip, o alanda önderlik etmek isteyen ülkeyi zor bir kış bekliyor. Hasar gören kömür madenlerinin hızla yeniden üretime geçmesi için çalışılıyor. Çin firmaları ABD’den sıvılaştırılmış doğalgaz ithal etmeye uğraşıyor. Üretimin yavaşlamasının ilk vurduğu uluslararası sektörlerin başında tekstil geliyor. Perakende zincirleri özellikle Noel öncesinde tedarik sorunlarından dolayı endişeli. Enerji krizinin birçok alanda küresel lojistik zincirlerini uzunca bir süre aksatacağı öngörülüyor. 

Her yerde sorun var

Dünyanın üretim merkezindeki kriz dünyayı hafif hafif sarsmaya başladı. Ancak sorun her yerde. İç savaşın eşiğindeki Lübnan’da ekonomik kriz sebebiyle petrol bulunmuyor. Elektrik kesintileri kural haline gelmiş durumda. Birleşik Krallık, Brexit sebebiyle lojistik sorunlar yaşadığı için karşılaştığı petrol krizini aşmaya çalışıyor. Hindistan’da alarm zilleri çalıyor. Artan doğalgaz fiyatları sebebiyle Avrupa ve Rusya’nın arası limoni. 

Türkiye de yaşadığı ağır ekonomik kriz ve artan enerji maliyetleriyle sert bir kışa girmeye hazırlanıyor. Bu konuya ilerleyen sayılarda ayrıca yer vereceğiz. Şimdilik durumun parlak gözükmediğini belirteyim.  

Bu ay sonu Roma’da düzenlenecek G-20 zirvesinde, özellikle de enerji bakanlarının görüşmeleri neticesinde küresel enerji krizi hakkında daha somut tedbirler açıklanabilir.

Hipersonik füze denemelerine devam

Çin -herhalde her şeye rağmen süngüsünün düşmediği göstermek için-, pazar günü nükleer silah taşıma kapasitesine sahip, hipersonik füzesinin ilk denemesini yaptı. Dünya çevresini düşük irtifada kat ederek sesten 5 kat daha büyük bir hızla hedefine yönelen bu silaha karşı ABD’nin hava savunma sisteminin yeterli olup olmadığı kuşkulu. 

Yani belki elektrikler kesik ama ses ötesi füzeler vızır vızır işliyor.