“En kötü ne olabilir ki?”

Son yıllarda başlayan savaşlar, gerçekleştirilen darbeler, bunlara bağlı olarak gerçekleşen göçler ve göçün oluşturduğu problemler ile daha sayılamayacak birçok nedenin körüklediği ayrımcılık atmosferi; dünyada hem sözlü hem de eylemlere dökülen bir nefret ortamı yarattı.

71 yaşındaki Joseph Czuba isimli bir şahıs, dün ABD'nin Illinois eyaletinde bir anne ve oğluna bıçakla saldırdı. 6 yaşındaki çocuk yaşamını yitirdi, annesi ise yaralandı. İhbar üzerine bölgeye giden polis, saldırganı anne ve oğlunun evinin dışında otururken buldu. Fail saldırının ardından gözaltına alınırken polis konuya ilişkin açıklamasında anne ve oğlunun Filistinli ve Müslüman olduğunu belirterek "Hamas ve İsrail arasında Orta Doğu'da devam eden çatışma nedeniyle anne ve oğlu şüpheli tarafından hedef alındı" dedi. 

Amerikan-İslam İlişkileri Konseyi'nin (CAIR) Chicago Direktörü Ahmed Rehab, 6 yaşındaki çocuk için "Açıkçası ABD'deki nefret, ötekileştirme ve ırkçılık atmosferinin bedelini ödedi" ifadelerini kullandı.

CAIR yetkilileri ayrıca saldırı sırasında annenin eşine bir mesaj gönderdiğini, gönderdiği mesajda "Kapının çaldığını, açtığında Czuba'nın 'Siz Müslümanlar ölmelisiniz!' diye bağırarak saldırdığını" anlattığını bildirdi. 

Saldırgan birinci derece cinayet, cinayete teşebbüs ve nefret suçundan yargılanacak.

Birkaç gün önce 

Cuma günü benzer bir haber de Fransa'dan geldi. Fransa'nın kuzeyindeki Arras kentinde bir liseye düzenlenen bıçaklı saldırıda, bir öğretmen hayatını kaybetti, iki kişi ağır yaralandı. Fransa merkezli haber ajansı AFP, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, şüphelinin saldırıyı gerçekleştirdiği sırada "Allahu ekber" diye bağırdığını iddia etti. 

• Bir adım geriden: Hamas'ın İsrail'e saldırısı sonrasında Fransa'da toplumsal gerilim tırmanmış, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron perşembe günü yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, İsrail-Hamas geriliminin Fransa'ya taşınmaması çağrısını yapmış, ayrıca ülke genelinde güvenlik önlemlerinin artırıldığını duyurmuştu.
• Bilgi notu: İsrail ve ABD'den sonra en çok Yahudi nüfusuna sahip Fransa, aynı zamanda Batı Avrupa'da en çok Müslümanın da yaşadığı ülke.

İsrail-Hamas çatışması 

İsrail ve Filistin arasında yıllardır süre gelen gerilim, geçtiğimiz haftalarda Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın başlattığı "Aksa Tufanı" isimli operasyonla yeniden uzun zamandır hiç olmadığı kadar zirveye çıktı. Bu gerilim, iki ülke arasında tansiyonu yükseltmenin yanı sıra üçüncü ülkelerin de konuya dahil olmasına, çatışmaları körüklemesine ve hâlihazırda son dönemde ırkçılıkla birlikte yükselen, oluşturulan dezenformasyonla desteklenen nefret söyleminin daha da artmasına yol açtı. 

Öyle ki ABD başta olmak üzere siyasi ve askerî bir oluşum olan Hamas'ın Filistin'in tamamını temsil etmediği bile henüz anlaşılmış değil; ancak özellikle sosyal medyada türlü hakaret ve tehditler durmak bilmiyor. Özellikle ABD'de ve Avrupa ülkelerinde yükselen nefret dalgası öyle güçlü ki yetkililer kimi zaman uyarıda bulunsa da herhangi bir karşılığı bulunmuyor. 

Çatışma yalnızca şehirler ve cephelerde değil; sosyal medyaya da yansımış durumda. Bu öyle bir durum ki, pazar günü, İsrail devletinin resmî Instagram hesabından yapılan bir paylaşımda Gigi Hadid "hedef alındı". Hadid 'in "İsrail hükümetinin eylemlerini kınamanın antisemitizm eylemi olmadığı ve Filistinlileri desteklemenin Hamas'ı desteklemek anlamına gelmediği vurguladığı" bir paylaşımına İsrail tepki gösterdi. İsrail'in resmî Instagram hesabından yapılan paylaşımda şu ifadelere yer verildi:

"Geçen hafta uyudun mu? Yoksa Yahudi bebeklerin evlerinde katledilmesine göz yumuyor musunuz? Sessizliğin nerede durduğunu çok net ortaya koydu. Seni görüyoruz."

Daha sonra yapılan ikinci bir paylaşımda ise "Eğer bunu kınamıyorsan, sözlerinin hiçbir anlamı yok" ifadeleriyle kanlı bir görsele yer verildi.

Birleşik Krallık'ta benzeri bir durum 

Müslüman bir İşçi partisi Milletvekili olan Apsana Begüm, geçtiğimiz hafta çok sayıda İslamofobik tacize maruz kalması ve güvenliğine yönelik endişeler nedeniyle İşçi Partisi konferansını terk etti. Begüm'e yönelik saldırının, Muhafazakar Parti Milletvekili Greg Hands'in Filistin'e verdiği destek konusunda yaydığı yanlış bilgilerden kaynaklandığı söyleniyor.

Yalnızca Filistin'e değil, İsrail'e yönelik nefret söylemi içeren çok sayıda mesaj da sosyal medya platformlarında dolaşıyor. 

Özellikle sosyal medya platformu X'te yanlış bilgi yayıldığı da belirtiliyor. AB, geçtiğimiz günlerde X uygulamasını “Terör ve şiddet içerikli paylaşımları yayma ve nefret söyleminde bulunma ihtimali nedeniyle” soruşturmaya aldı. AB’nin yeni sosyal medya kuralları hayata geçirildiğinden beri, bu soruşturma türünün ilk örneği oldu. TikTok ve Meta da, yanlış bilgiyle mücadele konusunda yeterince çaba göstermedikleri gerekçesiyle AB tarafından uyarıldı.

Avrupa Birliği Komiseri Thierry Breton, Alphabet CEO'su Sundar Pichai'ye gönderdiği mektupta şirkete AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamındaki yükümlülüklerini hatırlatarak YouTube'da Hamam-İsrail çatışmasına yönelik dezenformasyonun engellenmesini talep etti. 

Mektupta "Hamas tarafından İsrail'e karşı gerçekleştirilen terör saldırılarının ardından, AB'de belirli platformlar aracılığıyla yasadışı içerik ve dezenformasyonun yayıldığını görüyoruz" ifadelerini kullanan Breton; YouTube'un AB'deki çocukları ve gençleri platformdaki şiddet içeren içerikten koruma yükümlülüğü olduğunu belirterek derhal harekete geçmesi gerektiği konusunda uyardı.

Konuya ilişkin açıklamasında "İsrail'deki yıkıcı saldırıların ve şu anda İsrail ve Gazze'de devam eden çatışmaların ardından, on binlerce zararlı videoyu kaldırdık ve yüzlerce kanalı sonlandırdık" şeklinde kaydeden YouTube sözcüsü Ivy Cho, ekiplerin zararlı görüntüleri engellemek için gece gündüz çalıştığını da sözlerine ekledi.

"En kötü ne olabilir ki?" 

Sosyal medyadan yayılan düşünceler, kelimeler ve cümleler, ‘atılan bir tweet’, ‘’paylaşılan bir fotoğraf’tan ibaret görülse de gerçek bundan çok daha farklı. Sosyal medyada paylaşılan "düşünceler" bir bakıma artık kamusal alanda düşüncelerin ifade edilmesi, siyasilerin duruşları ve hükümet politikaları kadar insanların düşünce biçimlerini şekillendirmede önem teşkil ediyor. 

Son on yılda göç sorunun artarak devam etmesi nedeniyle git gide körüklenen ırkçılık, savaş ve darbe gibi birçok farklı olayda da etkisini artırıyor. Yanlış bilgi, yanıltıcı bilgi ve nefret söylemi de eklenince bu ayrımcı dil, eyleme dönüşüyor.