Erdoğan'dan Yunanistan'a "şakasız" uyarı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Ege Bölgesi'ndeki en büyük birleşik müşterek fiili atışlı arazi tatbikatı "EFES 2022'de" yaptığı konuşmada çatışmaların arttığı bir dönemde NATO ittifakının birliğinin öneminin arttığını söyledi. Erdoğan, "Böyle kritik bir dönemde Ege, Doğu Akdeniz ve Kıbrıs'ta ülkemizin uluslararası antlaşmalara dayalı haklarına ve çıkarlarına yönelik tehditler içeren stratejilere tevessül edilmesinden üzüntü duyuyoruz. Bazı Yunan siyasetçiler dünyada eşi benzeri görülmemiş bir pervasızlıkla gerçeklikten uzak, akla mantığa hukuka aykırı söz ve eylemlerle gündem olmaya çalışıyorlar." ifadelerini kullandı.

Erdoğan, Yunanistan'ı "gayriaskerî statüdeki adaları silahlandırmaktan vazgeçmeye, uluslararası anlaşmalara uygun davranmaya, tıpkı bir asır önce olduğu gibi pişmanlıkla sonuçlanacak hayallerden ve eylemlerden uzak durmaya ve aklını başına almaya" davet etti. "Şaka yapmıyorum, ciddi konuşuyorum. Bu millet bir şey söylerse ardını da takip eder." diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Sayın Miçotakis herhâlde adalara turistik çıkarma yapıyor. Bununla bir yere varmak mümkün değil. Türkiye kimsenin hakkını, hukukunu çiğnemez ama kendi hakkını hukukunu da kimseye çiğnetmez." diye konuştu.

Yunanistan'dan cevap

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, "uluslararası anlaşmalarla oluşan durumu" gösterdiğini öne sürdüğü haritalarla Ankara'ya yanıt verdi. Türkiye'nin Mavi Vatan doktrini, Libya'yla yaptığı anlaşma, enerji araması için ruhsatlandırdığı bölgeler gibi alanların işaretlendiği haritaların "statükoyu altüst etmeye yönelik, Uluslararası Hukuku ve Uluslararası Deniz Hukukunu ihlal eden ve bölgemizde barış, güvenlik ve istikrarı tehdit eden Türk revizyonizminin boyutunu belgelediği" iddia edildi.

Bir adım geriden

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, ABD Kongresi'nde Kıbrıs'ta iki devletli çözümün kabul edilmeyeceğini söylemiş, Türkiye'yi Yunanistan'ın egemenliğini ihlal etmekle suçlamıştı. Erdoğan ise ikili ilişkiler konusuna üçüncü ülkeleri karıştırmama sözüne rağmen yapılan bu konuşma sonrasında Miçotakis'in "kendisi için bittiğini" söylemişti. Miçotakis ise "Bir noktadan sonra konuşacağımızı düşünüyorum çünkü konuşmamız gerekiyor. Kin tutmuyorum. Ancak haklı olduğumuzdan emin olarak pozisyonlarımızı savunacağım." demişti.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da Yunanistan'a silahlandırmamak şartıyla verilen adalardaki askerî varlığın sonlandırılmaması hâlinde adaların egemenliğinin tartışılacağını ifade etmişti.

Adaların silahsızlandırılması

1923'te imzalanan Lozan Anlaşması ile Yunanistan'a ait Midilli, Sakız, Sisam ve Nikarya adaları ile Türkiye'ye ait Gökçeada ve Bozcaada'nın askerden arındırılması şart koşuluyor. 1947'de imzalanan ve On İki Adalar'ın İtalya'dan Yunanistan'a verilmesini sağlayan Paris Anlaşması da bu adalarda sadece asayişi sağlayacak kadar kuvvet bulundurulmasını öngörüyor.

Yunanistan, 1952'de Leros adasını silahlandırarak başlattığı ve 1960'lardan sonra hızlandırdığı ihlali "şartların köklü biçimde değişmesine" bağlıyor. Eylül 2020'de de TRT World, silahsız olması gereken Meis adasındaki askerî faaliyetleri görüntülemişti. Yunanistan hükümeti, Türkiye'nin Ege Bölgesi'ndeki askerî yoğunluğu nedeniyle Yunanistan'ın "kendini savunma hakkı" olduğunu ileri sürüyor.

Türkiye ise Şubat 2022'de Birleşmiş Milletler'e "Yunanistan'ın uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, adaları silahlandırarak Türkiye'nin güvenliğine ciddi tehdit oluşturduğunu ve anlaşmalardaki yükümlülüklerini yerine getirmede başarısız olursa deniz yetki alanlarının belirlenmesi dâhil anlaşmalardan kaynaklı egemenlik haklarını kullanamayacağını" belirten bir mektup göndermişti.

CHP ve İYİ Parti’nin de uzun süredir Yunanistan'ın gayriaskerî statüdeki 16 adayı anlaşmalara aykırı olarak silahlandırmasıyla ilgili sorunun çözüme kavuşturulması için hükümete adım atma çağrısı yaptığı biliniyor.

Tatbikatın detayları

Tatbikatın bugün gerçekleştirilen seçkin gözlemci gününe MHP lideri Devlet Bahçeli ve Libya Başbakanı ile Azerbaycan, Gambiya, Kamerun, Katar, Kırgızistan, Kosova ve Ruanda'nın savunma bakanları, Bosna Hersek, Etiyopya, Kazakistan, Libya, Macaristan ve Pakistan'ın genelkurmay başkanları da katıldı. Hava, Kara ve Deniz Kuvvetleri’nin birlikte gerçekleştirdiği kapsamlı tatbikatın Yunanistan'la yaşanan gerilimin tırmandığı bir dönemde yapılmasını Yunanistan’a verilen bir mesaj olarak yorumlamak mümkün.