Filmekimi kimin için?

"Liste hazır da bütçe değil. 10 film izlemek istesek 300 lira… Burada hobisi olan öğrenci olmak çok zor."

"Bilet fiyatları da sınıfsal mı? Hayır ev satıp film izleyeceksek kültür fukarası kalmayı tercih ederim de o bakımdan."

"Öğrencileri sadece KYK binası değil sinema salonlarının da dışında bırakacak fiyatlandırmalar. Böyle devam edin, bravo."

2002'den bu yana sinemaseverlerin iple çektiği bir etkinlik olan Filmekimi, bu yıl 8-17 Ekim arasında "Ne İzlediğim Önemli" sloganıyla gerçekleşiyor. Festival seçkisinde Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazanan Titane, Venedik'in Altın Ayı ödüllü filmi Kürtaj, Altın Lale'nin sahibi Madalena'nın yanı sıra Ahed'in Dizi, 6 Numaralı Kompartıman, Annette, Bergman Adası ve Büyük Özgürlük gibi çok sayıda film yer alıyor. Festival her yıl olduğu gibi çok zengin bir akış vaat ediyor; ancak bu akışı takip etmek herkes için mümkün görünmüyor.

Filmekimi internet sitesinde yer alan bilgilere göre festivali İstanbul'da hafta içi gündüz takip etmek isteyen kişilerin 35 ya da 25 lirayı gözden çıkarması gerekiyor. Hafta içi 19.00 ve hafta sonu seansları ise tam 45 lira, indirimli 30 lira olarak fiyatlanıyor. 21.30 seansları İstanbul'da 45 liraya izlenebiliyor. Ankara ve İzmir'de de 21.30 harici tüm seanslar tam bilet için 32 lira, öğrenci bileti için 22 liraya karşılık geliyor. 

Bilet fiyatları konusunda Aposto!’ya bilgi veren İstanbul Film Festivali Direktörü Kerem Ayan "Filmekimi programına dâhil edilen filmlerin gösterim hakları yurtdışından, euro ve dolar üzerinden karşılanıyor. Bu şartlar altında ve her zamanki gibi sinemalar ve dağıtımcılarla da gelir paylaşımı yaptığımız için başka fiyat uygulaması yapamıyoruz." ifadelerini kullanıyor. 

• Neler olmuştu? Ankara’da faaliyet gösteren Büyülü Fener sineması, Temmuz 2019’da İstanbul Kültür Sanat Vakfı’na ilettiği mektupta Filmekimi’ne katılmama sebeplerini "Tüm dünyada hasılat paylaşımlarının %50/50 olmasına karşın Filmekimi’nin ısrarla %73 hisse alması ve sinema salonuna %27 hisse vermesi baştan beri haksız bulduğumuz bir uygulamaydı. %27 hisse sinema salonlarının ölümü demektir." sözleriyle açıklamıştı.

Film festivalleri neden önemli?

Festivallerin sinema kültürü yaratma ve bu kültürü devam ettirme gibi bir misyonu olduğuna dair inancımızı, Filmekimi bilet fiyatlarına yönelik eleştirilerin haklılık düzeyini, söz konusu pahalılığın güncel ekonomik koşullarla ilişkisini ve kültür sanat etkinliklerini daha erişilebilir kılmanın nasıl mümkün olduğunu İKSV’ye, sinema eleştirmenlerine ve sinefillere danışıyoruz.

Film eleştirmeni ve düzenli festival takipçisi Gizem Çalışır festivale katılmayı “kutsal bir deneyim” olarak tanımlıyor. Çalışır, "Film festivali de 7'den 70'e; işçisinden öğrencisine, mühendisinden öğretmenine her statüden, her yaştan seyirciyi bir araya getiren bir film izleme şenliğidir. Ben festivalde film izlemeyi hep bu yüzden sevmişimdir mesela. Sinemadan en az benim kadar büyülenmiş insanlarla yaptığım toplu bir ayin gibi." diyor. Sinemaseverlerin Filmekimi’ni heyecanla beklemesi, listelerini aylar önceden oluşturması, zaman ve mekân bilmeden filmler arasında koşturması geride kalmış gibi görünüyor. Bilet fiyatlarının festival seyircisine dayatıldığını düşünen Çalışır, film festivallerinin ticari bir araca dönüştüğünü savunuyor. Çalışır "Bilet fiyatlarının bu denli yükselmesini enflasyona bağlamazlar diye umuyorum çünkü bu ülkede ne enflasyonlar, devalüasyonlar oldu da bilet fiyatları böylesi bir banda gelmedi." şeklinde konuşuyor. 

Festival heyecanı kalmadı mı?

Sinefil Kafası’nın kurucusu ve sinema yazarı Halil İbrahim Sağlam da bilet fiyatlarındaki artıştan memnun olmadığını, İKSV’nin "pandemiyi bahane edip İstanbul Film Festivali’nin ve Filmekimi’nin biletlerini şişirdiğini" söylüyor. Sağlam "İKSV'nin festivalleri, yıllardır filmleri yerinde takip eden, günde üç, beş film izleyen gerçek sinefil kitlenin sinema tutkusu ve festival heyecanı hiçe sayılarak son iki senede daha çok elit bir kitlenin kendi arasında eğlendiği bir şeye dönüştü." diyor. Sağlam’ın "Artık çevremden kiminle konuşsam bu yıl 2-3 filme ancak gidebileceğini, fiyatların bütçesini zorladığını, zaten festival heyecanının da kalmadığını dile getiriyor." ifadeleri festival ruhunun artık yerinde olmadığına işaret ediyor. Festival seyircilerinin gittikleri filmlerde aşina yüzler aradığı döneme atıfta bulunan Sağlam, bilet fiyatlarının 45 liraya yükselmesinin insanları festivalden uzaklaştırdığına inanıyor. Asghar Farhadi imzalı A Hero’nun Adana Film Festivali’nde ücretsiz izlendiğini, Happening ve Drive My Car’ın da Antalya Film Festivali’nde 5 liraya seyirciyle buluştuğunu anlatan Sağlam, "aynı filmleri Filmekimi'nde 45 liraya izlemek durumundasınız." diyor.

Ulaşılabilir bir lüks 

Film eleştirmeni Öykü Sofuoğlu, yedi yıl önce üniversiteye başladığı dönemde günde beş film izlediğini belirtiyor; ancak o zaman bile "büyük çaplı kültür sanat etkinliklerinin İstanbul’da gerçekleşmesi ayrıcalığı" nedeniyle bunun "ulaşılabilir bir lüks" olduğunu dile getiriyor. İKSV'yi kastederek "bu kurumun sanata erişim için sunduğu rengârenk kartlı kast sistemine, festival duyurusu yapan insanlara, sponsorlarına, sektörde bu duruma sessiz kalan tüm yazarlara, oluşumlara, medyalara bakınca bu monopolün aslında hedef kitlesi olması gereken zümreyi çoktan kapı dışarı ettiğini fark ediyorum" diyen Sofuoğlu film festivali kavramını sahiplenmenin önemine dikkat çekiyor. Sofuoğlu; sinema kulüplerini ve film kooperatiflerini yaygınlaştırmanın kültür sanat merkeziyetçiliğini ortadan kaldıracağını düşünüyor.