Fosil yakıt şirketlerinin sıcak hava dalgalarına etkisi

Dr. Çağla Kettner

Dünyanın en büyük petrol ve gaz şirketleri 200’den fazla sıcak hava dalgasını daha şiddetli hale getirdi. Yeni bir bilimsel çalışmaya göre 2000 ile 2023 arasında dünyada “büyük afet” olarak kayda geçen 213 sıcak hava dalgasının tamamı iklim değişikliğiyle daha şiddetli ve daha sık hale geldi. Araştırma, bu ısınmada büyük petrol ve gaz şirketlerinin salımlarının önemli payı olduğunu sayılarla gösteriyor.

Çalışmada, bilim insanları, 2000-2023 döneminde afet veri tabanında yer alan sıcak hava dalgalarını tek tek analiz etti. Bu analiz yöntemi, bir olayın iklim değişikliği nedeniyle ne kadar ısındığını ve ne kadar sıklaştığını ölçen “aşırı olay atfı” yaklaşımına dayanıyor. Ardından bu etkileri 180’den fazla büyük fosil yakıt ve çimento üreticisinin tarihsel salımlarına bağlayarak, her birinin ısınmaya ne kadar katkı verdiğini hesapladı. 

Çalışmadan çıkan başlıca bulgular şu şekilde: 

• İncelenen sıcak hava dalgaları iklim değişikliği nedeniyle ortalama 1,7 derece daha sıcak gerçekleşti. Bu artışın yaklaşık yarısı, büyük petrol ve gaz şirketleri gibi “karbon başı aktörlerin” salımlarından kaynaklanıyor.
• 213 olayın yaklaşık dörtte biri, insan kaynaklı ısınma olmasaydı neredeyse imkânsız olurdu. 
• İklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti üzerindeki etkisi, gezegen ısındıkça daha belirgin hale geliyor.
• Bu şirketlerin ürettiği fosil yakıtlar 1850-2023 arasındaki insan kaynaklı karbondioksit salımlarının yüzde 60’ını oluşturuyor. 

Sonuçlar, sıcak hava dalgalarının şiddetindeki artışın yalnızca genel iklim değişikliğine değil, aynı zamanda belirli üretici grupların tarihsel salımlarına da sayısal olarak bağlanabildiğini gösteriyor. Bu durum iklim davalarında ve uluslararası müzakerelerde kanıt olarak kullanılabilir. Sıcak hava dalgaları can kaybını, hastalıkları, iş kaybını ve ekosistem zararını artırıyor. Bu yüzden hem salımların hızla düşürülmesi hem de sıcaklara uyum için sağlık ve şehir planlama önlemleri kritik.

Özetle, 21’inci yüzyıldaki büyük sıcak hava dalgaları iklim değişikliğiyle daha sıcak ve daha sık hale geldi. Artışın yaklaşık yarısı büyük petrol ve gaz şirketleri gibi aktörlerin salımlarına bağlanıyor. Unutulmaması gereken nokta ise bu şirketlerin varlığını ve üretimini bizim kullandığımız benzin, doğalgaz ve diğer fosil yakıtlara olan talebimizin sürdürüyor olması. Taleplerimiz, bu şirketlerin salımlarını doğrudan besliyor.