HDP'nin deklarasyonu ne anlama geliyor?

Halkların Demokratik Partisi (HDP), dün Ankara'da gerçekleştirdiği etkinlikte Demokrasi Çağrı Belgesi, Demokrasi Tutum Belgesi gibi isimlerle anılan Adalete, Demokrasiye, Barışa Çağrı Deklarasyonu'nu açıkladı.

HDP; Eş Genel Başkanları Pervin Buldan ve Mithat Sancar tarafından açıklanan metin boyunca sıralanan ilkelerin hayata geçirilmesinden yana tüm toplumsal taraftarla ve siyasi aktörlerle görüşmeye, ortak mücadeleye ve ortak yönetime hazır olduğunu vurguladı.

Ayrıca metinde Cumhurbaşkanlığı adaylığı için isimler yerine ilkelerin ve yöntemlerin tartışılmasının gerekliliğine dikkat çekildi.

Öne çıkanlar

İttifak vurgusu: Açıklamada HDP'nin "Demokrasi İttifakı" şiarıyla toplumsal ve siyasal muhalefet, emek, kadın ve gençlik hareketleriyle en geniş birlikteliği ve ortak mücadele zeminini büyütme ve bu yoldaki güçlü yürüyüşünü sürdürme kararlılığının altı çizildi. Diğer yandan "herhangi bir ittifak içinde yer alma arayışımızın olmadığını açıklıkla vurguluyoruz" ifadesine yer verildi.

Cumhurbaşkanlığı sistemi: HDP, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni ve onu besleyen yapıları değiştirmek istediğini; "otoriter ve tekçi sistemin yerine güçlü demokrasinin, çoğulcu demokratik sistemin tesis edilmesini sağlamanın" amaçlandığını duyurdu.

"Kürt sorunu": "Türkiye'nin çözmesi gereken en köklü sorunu Kürt sorunudur" ifadesine yer verilen metinde Meclis'in çözüm sürecinde diyalog ve çözüm zeminini kurarak, demokratik müzakere yöntemleriyle önayak ve odak olması vurgusu yer aldı. 

İstanbul Sözleşmesi: Temsilde eşitliğin sağlanabilmesi için eş başkanlık uygulanmasının yaygınlaşmasının savunulduğu açıklamada İstanbul Sözleşmesi'nin geçerli hâle getirilerek uygulanması ve toplumsal cinsiyet eşitliği önündeki tüm engellerin kaldırılması "ilk acil adımlar arasında" tanımlandı.

Yeni anayasa: "Farklı kültürlere, kimliklere, inançlara, anadillerine ve yaşam tarzlarına saygıya dayalı eşit yurttaşlığı esas alması gereken" sivil, özgürlükçü, yeni bir anayasa; "Türkiye'de yeni bir başlangıcın ve demokratikleşmenin tacı" olarak tanımlandı.

Doğaya Saygı, Gençler İçin Özgür Yaşam, Kamu Yönetiminde Liyakat, Ekonomide Adalet, Barışçı Dış Politika, Kayyım Rejimi Değil Halk İradesi ve Tarafsız ve Bağımsız Yargı ve Güçlü Demokrasi; metinde sıralanan ilkeler arasında yer aldı.

İlk yorumlar

Eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş "HDP bir Türkiye partisidir ve tüm sorunların çözümüne taliptir. Bu deklarasyon da bunun en somut göstergesidir." paylaşımını yaptı. Eski HDP Milletvekili Sırrı Sakık metnin "Hem Cumhur İttifakı'nı hem Millet İttifakı'nı diyalog ve müzakereye davet eden bir deklarasyon" olduğunu söyledi. 

euronews'e değerlendirmelerde bulunan Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Vahap Coşkun, deklarasyonu "oldukça genel çizilmiş ilkeleri konuşacak ve uygulayacak bir aday için muhalefete yapılan bir çağrı" olarak tanımlıyor. Geçtiğimiz haftalarda CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu'nun "Kürt sorununun çözümü" konusunda HDP'yi "meşru muhatap" olarak görmesinin HDP'yi muhalefet ekseni etrafında tutmaya yönelik bir çaba olarak gören Coşkun, bundan sonrasının muhalefet ya da iktidarın HDP'yle nasıl ilişki kuracağına bağlı olduğunu ifade ediyor. 

İYİ Parti'nin "HDP'nin meşruiyeti" konusunda "daha tutucu" olduğunu düşünen Ecevit Kılıç ise Meclis'in seçimden hemen sonra çözümde rol üstleneceği konusunda anlaşıldığı takdirde HDP ve Millet İttifakı'nın ortak aday çıkarabileceğini öngörüyor. HDP'nin üzerinde durduğu ilkelerin Millet İttifakı açısından kabul edilmez teklifler olmadığını belirten Kılıç, seçim sürecinde iki ittifak tarafından da yeni bir çözüm sürecinin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

T24 yazarı Murat Sabuncu "HDP'nin toplumun karşısına sadece merkezine Kürt sorununu koyduğu bir söylemle çıkmadığını, metinde 'İmralı ya da Öcalan' göndermesi olmadığına" dikkat çekiyor. Medyascope yayınına katılan eski Diyarbakır Barosu Başkanı Cihan Aydın ise "silahların bırakılması ve çatışmanın gündemden çıkarılması gibi konularda Kandil ve Öcalan'ın rolünün kendini dayatacağını, Öcalan'ın ısrarla sorunun mecliste çözülmesi gerektiğini vurguladığını" söylüyor.