Hizbullah-İsrail gerginliği ve Lübnan

2006 Lübnan Savaşı’ndan bu yana nispeten sakin olan Lübnan-İsrail sınırında, İran destekli Hizbullah örgütü tarafından İsrail’e füze atılması üzerine tansiyon yükseldi. Hâlihazırda çökmüş bir ekonomi, kıt kaynaklar, zayıf bir devlet yapısı ve Hizbullah'ın varlığıyla zor hayat şartlarına sahip Lübnan’da, örgütün İsrail sınırına attığı füzeler ve İsrail’den gelen misillemeler tepki çekti. Hem İsrail hem de Hizbullah tarafından gelen açıklamalar, yaşanan misillemelerin karşı tarafa bir mesaj olduğu, savaşma amaçlarının olmadığı yönündeydi. 

Lübnan’da Hizbullah

İran desteğine sahip Şii örgüt Hizbullah, Lübnan’daki zayıf yönetimden yararlanarak halka çeşitli hizmetler sunuyor. Bu sayede ülkede hükümetin meşruiyetini sorgularken kendi popülaritesini artırabiliyor. Mart ayında Hizbullah, örgüt tarafından çıkarılan izin belgesiyle vatandaşların indirimle alışveriş yapabileceği; Irak, İran ve Suriye menşeli ürünleri sattığı bir süpermarket zinciri açtı. Haziran ayında halkın bulamadığı petrol ürünlerinin İran’la anlaşma yapılarak ülkeye getirileceğine söz veren Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah, bu ay Tahran’da yaptığı görüşmelerle iki ülke arası benzin ve mazotun lojistiği için anlaşmaların tamamlandığını bildirdi. Nüfusun yarısından fazlasının yoksulluk sınırının altında yaşadığı ülkeye bu hizmetleri sunan örgüt ülkede paralel ekonomi kurarken Lübnan hükümetini de ulaştıramadığı hizmetlerden dolayı suçlayarak halkın örgüte bağlılığını artırmak üzerine strateji güdüyor. Hizbullah ayrıca, 1982 yılında İsrail’in güney Lübnan’da işgal ettiği yerleri 2000 yılında Lübnan’a geri vermesinden ötürü “başarılı bir direniş” sergilediğini savunuyor.

Roket saldırıları

Gayriresmî ama uluslararası olarak tanınmış İsrail-Lübnan sınırı olan Mavi Hat, Hizbullah ve İsrail kuvvetleri arasında Suriye gibi başka bölgelerde çatışmalar olmasına rağmen, 2006’dan bu yana sakindi. Geçtiğimiz cuma günü kuzey İsrail’e Lübnan’dan atılan roket, son üç ayda bu yöndeki saldırıların beşincisi olsa da Hizbullah’ın 2006’dan bu yana ilk defa direkt olarak üstlendiği saldırı oldu. Times of Israel'in haberine göre Hizbullah’ın attığı roketler “sınırda değişen dinamiklerin habercisi” olarak algılandı. İsrail hükümeti, temmuz ayında İsrail bağlantılı petrol tankerine yapılan drone saldırısından İran’ı sorumlu tutmuştu. İsrail'den bir hükümet görevlisi “İran devleti sadece İsrail’in değil, dünyanın problemidir. Bu devletin davranışları denizcilik özgürlüğünü ve küresel ticareti tehlikeye atıyor.” şeklinde ifadeler kullanmıştı. İran hükümeti suçlamaları reddedip “herhangi bir maceraperestlik söz konusu olursa cevapsız bırakılmayacağı” açıklamasını yapmıştı. Katar merkezli Al Jazeera'nin haberine göre Lübnan’da Hizbullah’ın attığı roketler, İran’ın söz konusu suçlamalar ve açıklamaları üzerine gerçekleşti.

• Hizbullah’ın roket saldırılarına misilleme olarak, savaş uçaklarıyla Lübnan’da roket atılan noktanın vurulduğunu açıklayan Savunma Bakanı Benny Gantz, yapılan misillemenin “mesaj vermek için yapılan bir saldırı” olduğunu, daha fazlasını yapabileceklerini ama gerilimin o raddeye gelmemesini umduklarını belirtti. İsrail Hava Kuvvetleri, düzenli olarak hedef aldığı Gazze’deki Filistinli silahlı örgütlerin ve Suriye’deki Hizbullah veya İran hedeflerinin aksine, 2014’ten bu yana ilk defa Lübnan’ı hedef aldıklarını açıkladı.

Lübnan Dürzileri

Hizbullah’ın Lübnan’da halkın desteğini kazanmak için uyguladığı şiddet içermeyen stratejilerin aksine, İsrail’e atılan roketler, roketlerin atıldığı Dürzi köy halkının tepkisini çekti. Roketleri, “vatandaşların güvenliğini koruma amacıyla yerleşkeden çok uzakta, ağaçlık bir alandan attıklarını” savunan Hizbullah’ın üyeleri, köy sakinleri tarafından saldırıya uğradı. Bölge halkının korkusu, İsrail’in misillemelerini Hizbullah’ın roketleri attığı yeri, yani kendi köylerini hedef alarak yapacak olması. Lübnan merkezli haber kanalı Voice of Lebanon ise Twitter hesabından Hizbullah roketlerinin videosunu “bunu kaydedin, bütün dünya Hizbullah’ın evimizden attığı roketleri görsün” mesajıyla paylaştı. İsrail Başbakanı Naftali Bennett, “roketleri atan Hizbullah olsa da olmasa da Lübnan hükümeti bu saldırılardan sorumludur” açıklamasını yaptı ve saldırıların son bulmaması hâlinde İsrail’in daha sert yanıt vereceğinin altını çizdi. Lübnan halkı, Hizbullah, İran ve İsrail arasında ilişkilerin sınandığı çatışmalar devam ettiği takdirde hem sınır bölgesinde hem de Lübnan’ın içinde daha büyük karışıklıklara yol açabilir.