Hizbullah - İsrail gerginliği, Vali Cuomo

2006 Lübnan Savaşı’ndan bu yana nispeten sakin olan Lübnan-İsrail sınırında, İran destekli Hizbullah örgütü tarafından İsrail’e füze atılması üzerine tansiyon yükseldi. Hâlihazırda çökmüş bir ekonomi, kıt kaynaklar, zayıf bir devlet yapısı ve Hizbullah'ın varlığıyla zor hayat şartlarına sahip Lübnan’da, örgütün İsrail sınırına attığı füzeler ve İsrail’den gelen misillemeler tepki çekti. Hem İsrail hem de Hizbullah tarafından gelen açıklamalar, yaşanan misillemelerin karşı tarafa bir mesaj olduğu, savaşma amaçlarının olmadığı yönündeydi. 

Lübnan’da Hizbullah

İran desteğine sahip Şii örgüt Hizbullah, Lübnan’daki zayıf yönetimden yararlanarak halka çeşitli hizmetler sunuyor. Bu sayede ülkede hükümetin meşruiyetini sorgularken kendi popülaritesini artırabiliyor. Mart ayında Hizbullah, örgüt tarafından çıkarılan izin belgesiyle vatandaşların indirimle alışveriş yapabileceği; Irak, İran ve Suriye menşeli ürünleri sattığı bir süpermarket zinciri açtı. Haziran ayında halkın bulamadığı petrol ürünlerinin İran’la anlaşma yapılarak ülkeye getirileceğine söz veren Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah, bu ay Tahran’da yaptığı görüşmelerle iki ülke arası benzin ve mazotun lojistiği için anlaşmaların tamamlandığını bildirdi. Nüfusun yarısından fazlasının yoksulluk sınırının altında yaşadığı ülkeye bu hizmetleri sunan örgüt ülkede paralel ekonomi kurarken Lübnan hükümetini de ulaştıramadığı hizmetlerden dolayı suçlayarak halkın örgüte bağlılığını artırmak üzerine strateji güdüyor. Hizbullah ayrıca, 1982 yılında İsrail’in güney Lübnan’da işgal ettiği yerleri 2000 yılında Lübnan’a geri vermesinden ötürü “başarılı bir direniş” sergilediğini savunuyor.

Roket saldırıları

Gayriresmî ama uluslararası olarak tanınmış İsrail-Lübnan sınırı olan Mavi Hat, Hizbullah ve İsrail kuvvetleri arasında Suriye gibi başka bölgelerde çatışmalar olmasına rağmen, 2006’dan bu yana sakindi. Geçtiğimiz cuma günü kuzey İsrail’e Lübnan’dan atılan roket, son üç ayda bu yöndeki saldırıların beşincisi olsa da Hizbullah’ın 2006’dan bu yana ilk defa direkt olarak üstlendiği saldırı oldu. Times of Israel'in haberine göre Hizbullah’ın attığı roketler “sınırda değişen dinamiklerin habercisi” olarak algılandı. İsrail hükümeti, temmuz ayında İsrail bağlantılı petrol tankerine yapılan drone saldırısından İran’ı sorumlu tutmuştu. İsrail'den bir hükümet görevlisi “İran devleti sadece İsrail’in değil, dünyanın problemidir. Bu devletin davranışları denizcilik özgürlüğünü ve küresel ticareti tehlikeye atıyor.” şeklinde ifadeler kullanmıştı. İran hükümeti suçlamaları reddedip “herhangi bir maceraperestlik söz konusu olursa cevapsız bırakılmayacağı” açıklamasını yapmıştı. Katar merkezli Al Jazeera'nin haberine göre Lübnan’da Hizbullah’ın attığı roketler, İran’ın söz konusu suçlamalar ve açıklamaları üzerine gerçekleşti.

• Hizbullah’ın roket saldırılarına misilleme olarak, savaş uçaklarıyla Lübnan’da roket atılan noktanın vurulduğunu açıklayan Savunma Bakanı Benny Gantz, yapılan misillemenin “mesaj vermek için yapılan bir saldırı” olduğunu, daha fazlasını yapabileceklerini ama gerilimin o raddeye gelmemesini umduklarını belirtti. İsrail Hava Kuvvetleri, düzenli olarak hedef aldığı Gazze’deki Filistinli silahlı örgütlerin ve Suriye’deki Hizbullah veya İran hedeflerinin aksine, 2014’ten bu yana ilk defa Lübnan’ı hedef aldıklarını açıkladı.

Lübnan Dürzileri

Hizbullah’ın Lübnan’da halkın desteğini kazanmak için uyguladığı şiddet içermeyen stratejilerin aksine, İsrail’e atılan roketler, roketlerin atıldığı Dürzi köy halkının tepkisini çekti. Roketleri, “vatandaşların güvenliğini koruma amacıyla yerleşkeden çok uzakta, ağaçlık bir alandan attıklarını” savunan Hizbullah’ın üyeleri, köy sakinleri tarafından saldırıya uğradı. Bölge halkının korkusu, İsrail’in misillemelerini Hizbullah’ın roketleri attığı yeri, yani kendi köylerini hedef alarak yapacak olması. Lübnan merkezli haber kanalı Voice of Lebanon ise Twitter hesabından Hizbullah roketlerinin videosunu “bunu kaydedin, bütün dünya Hizbullah’ın evimizden attığı roketleri görsün” mesajıyla paylaştı. İsrail Başbakanı Naftali Bennett, “roketleri atan Hizbullah olsa da olmasa da Lübnan hükümeti bu saldırılardan sorumludur” açıklamasını yaptı ve saldırıların son bulmaması hâlinde İsrail’in daha sert yanıt vereceğinin altını çizdi. Lübnan halkı, Hizbullah, İran ve İsrail arasında ilişkilerin sınandığı çatışmalar devam ettiği takdirde hem sınır bölgesinde hem de Lübnan’ın içinde daha büyük karışıklıklara yol açabilir.

Hakkında 11 kadına taciz iddiası bulunan New York Valisi Andrew Cuomo, salı günü görevinden istifa etti.

Vali Cuomo’ya yönelik iddiaların ilki geçtiğimiz yılın aralık ayında Cuomo ile bir dönem aynı yönetimde çalışan Lindsey Boylan’dan geldi. Boylan attığı tweet ile Cuomo’yu yıllar süren tacizle suçladı. Cuomo ise kadınların öne çıkıp kendilerini ifade etmesini desteklediğini ancak bu olay özelinde anlatılanların doğru olmadığını ifade etti. Ancak Boylan iddialarını sürdürdü ve şubat ayında verdiği bir demeçte tacizlerin 2016 yılında başladığını, bu süreçte iradesi dışında Cuomo’nun kendisini öptüğünü, âşık olduğunu söylediğini, mesai sırasında uygunsuz tekliflerde bulunduğunu ve sonunda 2018’de istifa etmek zorunda kaldığını açıkladı. Tüm bu açıklamalar Vali’nin ofisi tarafından yalanlandı.

Boylan ile başlayan itirafların ikincisi ise yine Cuomo’nun eski yardımcılarından biri olan Charlotte Bennett’tan geldi. 2019 yılında yönetici asistanı olarak işe başlayan Bennett süreç içinde Cuomo tarafından yöneltilen “yaşının romantik ilişkilerde bir fark yaratıp yaratmadığı, ilişkilerinde tek eşli olup olmadığı ve daha önce yaşlı erkeklerle cinsellik yaşayıp yaşamadığı” gibi sorular sonucu çok rahatsız olduğunu açıkladı. Yaşananları yönetimde üst düzeyde çalışan biriyle paylaşan Bennett hızlıca başka bir bölüme transfer edildiğini ve aynı dönemde valilik için çalışan bir avukata ifade verdiğini de belirtti. Cuomo ise Bennett’ın kendisini cinsel saldırı mağduru olarak tanıtması üzerine onun iyi hissetmesi için çabaladığını ancak yanlış bir şey yapmadığını ifade etti.

Açıklamalarının olayın üzerini kapatacağını umut eden Cuomo açısından süreç istediği yönde ilerlemedi. Baskılara dayanamayan Cuomo, New York Başsavcısı’ndan kendisi hakkındaki iddiaların incelenmesini talep etti. Dört ay süren soruşturma sürecinde ise 9 kadın daha Cuomo ile çalıştıkları dönemde tacize uğradıklarını açıkladı.

Demokratlar ne diyor?

Cuomo kendisine yönelik iddiaların ortaya atılmasından sonra Cumhuriyetçilerin kendisine saldırmasına hazırdı ancak kendi partisinin de kendisine bu kadar hızlı arkasını döneceğini düşünmemişti. 

• Cuomo’yu istifaya çağıran ilk Demokrat Kongre üyesi Kathleen Rice oldu.
• İkinci darbe ise Cuomo’nun yakın çevresinde olmasıyla bilinen New York Eyaleti Demokratik Komitesi Başkanı Jay S. Jacobs’tan geldi. Jacobs, Cuomo’nun yarattığı toksik iş ortamının kabul edilemez olduğunu ifade etti.
•  Son olarak da ABD Başkanı Joe Biden, Cuomo’ya istifa etmesi için çağrıda bulundu. Biden’ın açıklaması sırasında kullandığı “eminim Vali’nin yaptığı bazı hareketler tamamen masumdu ancak Başsavcı bazılarının masum olmadığına karar verdi.” ifadesi ise tepki topladı.

Ne olacak?

Cuomo’nun istifası sonrası görevi Vali Yardımcısı Kathy Hochul üstlenecek ve Cuomo’nun görev süresi bitene dek -yani 2023’e kadar- görevde kalacak. Cuomo’nun istifası baskıların sonucu alınmış bir karar gibi görünse de olası bir Senato yargılamasından kaçınma girişimi olarak da değerlendiriliyor. 

Öte yandan bazı uzmanlara göre Cuomo’nun istifası kendisine yöneltilecek bir görevi kötüye kullanma suçlamasını engellemeyecek. Şimdilik herhangi bir yaptırım uygulanmadığı sürece Cuomo’nun dördüncü döneminde Vali adayı olması mümkün. Partisinden aldığı tepkiler değerlendirildiğinde ise bu ihtimal pek mümkün görünmüyor.

Bir adım geriden

2008 yılında dönemin New York Valisi Eliot Spitzer’ın eskort servisleriyle iletişim kurduğu, kadınlarla ücret karşılığı birlikte olduğu ve onları polisten koruduğu ortaya çıkmıştı. Telefon kayıtlarının da ortaya çıkmasıyla Spitzer istifa etmiş ancak kendisine yönelik bir cezai bir yaptırım uygulanmamıştı. İstifası sonrası görevi yardımcısı David Peterson devralmış ve 2011 seçimleriyle koltuğunu Andrew Cuomo’ya devretmişti.

Pandemi nedeniyle ertelenen 2020 Tokyo Olimpiyatları, 8 Ağustos’ta sona erdi. Japonya hükümeti son anda olimpiyatların seyircisiz gerçekleştirileceğini açıklarken ülkede oyunların iptal edilmesi için protestolar düzenlendi. Japonya Olimpiyat Bakanı Tamayo Marukawa, satılan 4,48 milyon bileti alan sporseverlerden özür diledi. Oyunlar boyunca akredite olmuş kişilerden Covid-19’a yakalananların sayısı ise 250’yi geçti. Olimpiyatlara sportif rekabetlerin yanı sıra siyasi olaylar ve eşitlik mesajı veren sporcular da damga vurdu.

Belaruslu koşucunun Polonya’ya ilticası

Kristina Timanovskaya, millî takım yöneticilerini eleştirmesinin ardından kendi onayı olmadan millî takımdan çıkarılıp ülkesine geri götürülmek istendiğini söyledi. Havaalanında yardım isteyen ve geceyi Japonya makamlarının koruması altında bir otelde kalarak geçiren sporcu, ülkesine dönmekten korktuğunu belirterek Polonya’ya iltica talebinde bulundu.

Polonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Marcin Przydacz, Belaruslu koşucuya insani vize verdiklerini duyurdu. Belarus ise sporcunun duygusal durumu nedeniyle millî takımdan çıkarıldığını öne sürdü. BBC'ye konuşan Timanovskaya ise herhangi bir mental sağlık sorunu yaşamadığını ve Olimpiyat köyündeki doktorlarla herhangi bir görüşme yapmadığını söyledi. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Belarus'un Timanovskaya'yı eve dönmeye zorlamaya çalıştığı iddialarıyla ilgili resmî bir soruşturma başlattı.

Mental sağlık endişesi

ABD'nin en çok madalya kazanmış jimnastikçisi 24 yaşındaki Simone Biles, mental sağlık endişesi gerekçesiyle takım finalinden ve ardından genel tasnif finalinden de çekildi. Tokyo'da da 6 altın kazanması beklenen yıldız atletin çekilmesi kamuoyunda şaşkınlık yaratırken ABD Jimnastik Takımı ve Eski First Lady Michelle Obama da dâhil olmak üzere pek çok sporcu ve ünlü, Biles'a destek mesajları gönderdi.

Ayrıca, son dönemde mental sağlık sorunlarıyla boğuştuğunu belirterek tenise 2 ay ara veren 23 yaşındaki şampiyon tenisçi Naomi Osaka da Tokyo Olimpiyatı'nın meşalesini yakması sonrası erken turlarda elenmesinin ardından "çok fazla baskı var" dedi.

Örgücü Daley

Birleşik Krallık doğumlu yüzücü Tom Daley’in olimpiyat oyunlarını tribünden takip ederken örgü ördüğü anlar sosyal medyada viral oldu. "Bu süreç boyunca aklımı başımda tutan şeylerden biri de örgü ve tığ tutkum” diyen sporcu, el işlerini internetten satarak beyin tümörüyle mücadele eden hastalar için yardım topladığını açıkladı.

Erkekler senkronize 10 metrede altın madalya alan sporcu, "Eş cinselim ve aynı zamanda bir Olimpiyat şampiyonuyum demekten inanılmaz derecede gurur duyuyorum" ifadeleriyle de gündeme gelmişti. Daley, “Umarım şu anda dünyanın herhangi bir noktasındaki, herhangi genç bir LGBT birey ne kadar yalnız hissederse hissetsin yalnız olmadığını görüyordur. Her şeyi başarabilirsiniz” demişti.

İlk transseksüel sporcu

Yeni Zelanda’da yapılan Olimpiyat Oyunları seçmelerinde, kadınlar halter kategorisinde seçilen Laurel Hubbard, olimpiyatlarda yarışan ilk transseksüel sporcu oldu. Hubbard, 87 kilogram kategorisinde koparma bölümünde 120 kg ve 125 kg kaldırma denemesi başarısız olduktan sonra yarışa veda etti.

Elenmesinin ardından gazetecilere konuşan Hubbard, "Tabii ki olimpiyatlara katılmamla ilgili tartışmalardan haberdarım ve bu nedenle, sporun kapsayıcı ve tüm insanlar için olduğunu gösteren komiteye teşekkür ediyorum" dedi.

Hâlihazırda halter dünya sıralamasında 17'nci sırada olan Hubbard, 2017 Dünya Şampiyonasına katılmış ve gümüş madalya kazanmıştı.

• Bir adım geriden: Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin 2015 yılında yaptığı yönerge değişikliğinin ardından oyunlarda transseksüel sporcular da yarışmaya hak kazanmıştı. Yönergelere göre Olimpiyat Oyunları’ndan 12 ay önce yapılan testlerde testosteron seviyesinin belirli bir seviyenin altında olması durumunda sporcuların kadınlar kategorisinde yarışabildiği belirtiliyordu. Ancak Hubbars’ın kadın takımında yarışmasının haksızlık olduğunu ve biyolojik olarak eşitsizlik yarattığını savunanlar da olmuştu. Komite, transseksüel sporcuların kadın yarışmalarına katılmasına izin veren kuralların Tokyo oyunlarından sonra değiştirileceğini duyurdu. Yetkililer, mevcut yönergelerin amacına uygun olmadığını ve bilimsel gelişmeleri gözden geçirdikten sonra tekrar düzenlenmesi gerektiğini söyledi.

Çifte şampiyonluk

Erkekler yüksek atlama final müsabakalarında Katar'dan Mutaz Essa Barshim ile İtalyalı sporcu Gianmarco Tamberi aynı dereceyi yaptı. 2,37 metre atlayan sporcuların şaşkınlıkları ve birinciliği paylaşmak istediklerini söyledikleri anlar olimpiyatların en çok konuşulan anlarından oldu.