Hurda söylentileri binlerce kişiyi mağdur etti: Otomotiv sektöründe neler oluyor?

Geçen hafta sosyal medyada yer alan ve daha sonra ilan sitelerine yansıyan “Hurda teşviki yasası çıkacak” haberleri, ne yazık ki kısa yoldan para kazanmak isteyenleri mağdur etti. Hurda araçların trafikten çıkarılması ve iç pazarın hareketlendirilmesi amacıyla ÖTV teşviki ile satışa sunulmasını öngören yasa teklifi, geçen yıl TBMM’ye sunulmuş ve yılın ilk haftalarında tekrar gündeme gelmişti. Fakat yasa, tabi ki resmî kaynaklar tarafından gündeme getirilmedi. 

Esasında Otomotiv Sanayii Derneği Başkanı Cengiz Eroldu, Ocak ayının ilk haftasında yaptığı değerlendirme toplantısında konuyla ilgili küçük bir ipucu vermişti. Eroldu, açıklamasında otomotiv üreticilerinin de bu tip bir teşviki talep ettiğini belirterek şu ifadeleri kullanmıştı:

“Hurda teşvikini bir taşla 3-4 tane kuş vurma fırsatı olarak görüyoruz. Türkiye’de emisyonu yüksek bir park var. Bunun için bir fon ayırarak ülkenin yavaş yavaş emisyonu yüksek parktan ayrılması lazım. Bu araçlar, hâlâ ekonomik değere sahip oldukları için kimse bunları elden çıkarıp hurdaya ayırma konusunda istekli değil. Bu nedenle hurda teşvikinin uzun vadeli olarak devreye alınmasını önemli buluyoruz."

Daha önce yaptığı konuşmalardaki birçok mesajı Resmî Gazete’de kararname olarak okunan Cengiz Eroldu’nun bu açıklaması da hurda teşvikinin geleceğine yönelik bir mesaj olarak algılanmıştı. Üstelik Ocak ayı, yılın ilk aylarında satışlar düştüğü ve sektör paniklediği için bu tür haberler açısından biçilmiş kaftandı. 

Bu nedenle geçen hafta bu söylentiler tavan yaptı. Daha sonra ilan siteleri, hurda araçları satışa çıkaran kullanıcılarla doldu. “Para kazanalım da nasıl kazanırsak kazanalım” diye düşünen uyanık satıcılar ve alıcılar, bu süreçte bolca hurda araç alışverişi yaptı. Satanlar, “Satarsak şimdi satarız; yoksa elimizde kalır” düşüncesindeyken alıcılar da “Fırsattan istifade şimdi aracı ucuza alalım; teşvik yasası gelince gideri ikiye katlarız” diye düşünerek araçları aldı. 

Teşvik yasası Ankara’nın gündeminde değil

Aradan birkaç güç geçmişti ki Ankara’daki kaynaklar, teşvik yasasının gündemde olmadığını açıkladı. Fakat o noktaya kadar 25 yaş üstü araçları binlerce kişi alıp satmış ve kendi çapında bir ticaret yaratmıştı. AK Parti kaynakları ise bu iddiaları “spekülasyon” olarak nitelendirdi. 

Kaynaklar “Hurda araca teşvik çıkacak diye piyasada spekülasyon yapılıyor. Bu spekülasyonları çıkaranlar da son dönemde ‘Teşvik Kanunu’ çıkacak diye piyasadan çok sayıda hurda araç toplayanlar… Hurda araçlara teşvik verilmesi konusunda bize de çok sayıda talep geliyor. Ama şu anda öyle bir şey yok. Bir ‘Teşvik Yasası’ çıkarılması düşünülmüyor” açıklamasını yapınca binlerce mağdur ortaya çıktı.

Peki çark nasıl işliyor ve insanlar nasıl galeyana geliyor? Bu tip durumlarda iş, önce sosyal medyada başlıyor. Genelde ilk etapta ikinci el alım-satımı yapan kişiler, sosyal medyada yazıp çiziyor veya bu konularda yazıp çizenlerin paylaşımlarının altına yorum bırakıyor. Bazı etkileşim meraklısı meslektaşlarımız da bu söylentileri “haber” yapıyor. Bu haberler, o ilk ateşi yakanlar tarafından “Bakın; haber yayımlandı” diye destekleniyor ve yeni bir süreç başlıyor. Anlayacağınız iş böyle uzayıp gidiyor. 

Herkes birbirinden uydurma haberleri alıp sanki resmî kaynaktan gelmiş gibi ortalığa saçıyor. Sonra da haber kıtlığı çeken televizyonlar devreye giriyor. Onlar da otomobil gazetecilerini arayıp “Bu konudaki görüşlerinizi almak isteriz” diyorlar. Kameraya konuşmaya meraklı meslektaşlarımız, bu kez sözde haberleri televizyon haberi olarak seslendirmiş oluyorlar. 

Kısırdöngü yaşanıyor

Peki bitti mi? Tabi ki bitmedi. Yapılan televizyon haberleri de sosyal medyada paylaşılmaya başlıyor. Bu kez haber kanalları kaynak olarak gösteriliyor. Yani tam anlamıyla bir kısırdöngü içinde saçma sapan bir süreç yaşanmış oluyor. Neticede bir sosyal medya kullanıcısının yaptığı bir paylaşım, dönüp dolaşıp bir yaşanmışlık hâline geliyor. Kısa yoldan para kazanmak isteyen binlerce insan da “İnternetten okudum” veya “Haber kanalında izledim” diyerek bu işe para yatırıyor ve mağdur oluyor.

Bundan yıllar önce yapılan hurda teşviki, bir gece ansızın gelmiş ve hepimiz ertesi gün öğrenmiştik. Ama şimdilerde devletimizin, en büyük gelir kalemi olan ÖTV’den feragat etmeye niyeti yok. Devlet, “İç pazar hareketlensin” ya da “Hurda araçlar ortalıktan çekilsin” şeklinde bir kaygı gütmüyor. Dolayısıyla eğer bu tür bir beklentiniz varsa akışına bırakın; su akıp yolunu bulacaktır.

Şubat ayı karnesi nasıl gelecek?

Diğer yandan yılın ilk ayı, 68 bin adetlik satışla otomotiv sektörü tarihinin ikinci en iyi ayı oldu. İlki de zaten geçen yılki Ocak ayıydı. Şimdilerde ortalık biraz durgun. En önemli etkenin engelli vatandaşların alabildiği ÖTV muafiyetli araçlara getirilen 10 yıllık satış yasağı olduğu söyleniyor. Bir de bu araçlara yerlilik şartı da getirildi. Kimse bu şartlarda araç almak istemiyor. 

Bununla birlikte hâlâ kredi muslukları da açılmadı. Bankalar, sadece Togg için 12 ay 0 faizle kredi veriyor. Togg almak istemeyen kişiler ise bu imkandan faydalanamıyor. Bu nedenle kampanyalara rağmen Şubat ayı satışlarında önemli bir düşüş bekleniyor.