IPCC'nin son raporu: "Şimdi ya da asla."

Birleşmiş Milletler bünyesindeki Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) İklim Değişikliği 2022: İklim Değişikliğinin Azaltılması raporu yayımlandı. Rapor, 195 üye ülke tarafından onaylandı.

Raporda, sera gazı emisyonlarının acil ve keskin şekilde düşürülmediği bir durumda küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşabileceği işaret edildi. Karbon emisyonlarının 2030 yılına kadar %43 ve yüzyılın ortasına kadar %84 oranında düşmesi gerektiği bildirildi.

• Neler oluyor? 1990'dan bu yana IPCC'nin yayımladığı iklim değişikliği uyarılarına rağmen küresel emisyonlar son on yılda yükselmeye devam ederek tarihin en yüksek noktasına ulaştı. Raporda 2010-2019 yılları arasında yıllık ortalama küresel sera gazı emisyonlarının insanlık tarihinin en yüksek seviyesine çıktığı belirtildi. Küresel emisyonların, Paris Anlaşması'nda öngörülen 1,5 derecelik ısınma sınırını aşma ve yüzyılın sonuna kadar 3,2 dereceye ulaşma yolunda ilerlediği kaydedildi.
• Ya iyi yanları? Raporda iklim politikalarının enerji verimliliği ve yenilenebilir kaynakların kapasitesinde büyüme görülmesini sağladığı belirtildi. Ormansızlaşma oranında azalmalar yaşandığı da vurgulandı. Ayrıca rüzgâr ve güneş enerjisi maliyetlerinde 2010'dan bu yana %85'e yakın düşüşler görüldüğü belirtildi.

Peki ne yapacağız? 

Raporda hükümetlerin ve insanlığın dünyanın geleceğini doğrudan etkiledikleri belirtilirken iklim değişikliğinin önüne geçilmesi için fosil yakıt kullanımında kesintiler, ormanlar yetiştirme ve bitki bazlı beslenme gibi önlemlere işaret edildi. IPCC raporda, karbon emisyonlarını azaltmanın artık yeterli olmadığını atmosferdeki karbondioksiti de emecek teknolojilerin hızlandırılması gerektiğini vurguladı. 

BBC, araştırmacıların iklim değişikliğinin önüne geçilmesi için uygulamaya alınması gereken fikirlerini beş başlık altında topladı. Haberde sıralamaya şu şekilde yer verildi:

Fosil yakıt kullanımının sona ermesi: Küresel ısınmanın tehlikeli etkilerinden kaçınmak için fosil yakıt kullanımının azaltılması gerekiyor. Ayrıca yenilenebilir enerji maliyetlerinin ucuz olduğu belirtiliyor.

Karbondioksit giderimi: Karbondioksit giderimini sağlayacak teknolojilerin gelişiminin vurgulandığı raporda bu amaçla ağaç dikimi ya da hava filtreleme makineleri gibi karbondioksitin atmosferden giderilmesine olanak tanıyan yöntemlerin de kullanılması vurgulanıyor.

Enerjiye talebi azaltmak: Raporda barınma, seyahat ve beslenme alanlarındaki enerji talebinin azaltılması gerektiği belirtiliyor. Düşük karbonlu diyetler uygulamak, gıda israfının önüne geçmek, düşük karbonlu yaşamı teşvik eden kentsel tasarım seçeneklerine yönelmek gibi farklı öneriler sıralanıyor.

Mücadele ertelendikçe maliyeti artıyor: İklim kriziyle mücadelenin maliyetli olduğu söylense de raporda artık dünyayı dönüştürmenin daha az maliyetli olduğu söyleniyor. IPCC, fosil yakıtlara sürdürülebilir enerji yerine daha fazla finansal destek verildiğini ifade ediyor.

Zenginlerin rolü: Raporda, zengin insanların küresel ısınmadaki rolüne dikkat çekiliyor. IPCC, kişi başına en yüksek salıma sahip hanelerin %10'unun, hanehalkının tükettiği sera gazı salımlarının %45'inden sorumlu olduğunu bildiriyor.

Tepkiler

Raporun çalışma grubunun eş başkanı Jim Skea, "Küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlamak istiyorsak ya şimdi harekete geçmeliyiz ya da asla. Tüm sektörlerde acil ve derin emisyon azaltımları olmadan, imkânsız olacak." şeklinde konuşuyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres, "vaatlerin yaşanamaz bir dünyaya sürükleyen utanç dosyası olduğunu" söylüyor. Guterres, "İklim bilimciler, zincirleme ve geri döndürülemez iklim etkilerine yol açabilecek dönüm noktalarına tehlikeli bir şekilde yakın olduğumuz konusunda uyarıyor." diyor. Guterres, ayrıca şu ifadeleri kullanıyor:

"Dünyada eşitsizlikler görülmemiş seviyede. Salgından toparlanma, skandal şekilde eşitsiz. Enflasyon yükseliyor. Bu ortamda, fosil yakıt üretimine yatırımları artırmak, durumu sadece daha kötü hâle getirecek. Ülkelerin bugün vereceği kararlar 1,5 derece hedefini ya mümkün kılacak ya da tersi."

• Öte yandan: Dünya Sağlık Örgütü'nün yayımladığı 117 ülke ve 6 binin üzerinde şehirde hava kalitesine dair verilerin yer aldığı rapora göre dünya nüfusunun %99'u sağlığı tehdit eden nitelikte bir hava soluyor.