İklim Krizi ve Artan Orman Yangınları

Çağla Kettner

Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmaya göre insan faaliyetlerinin gezegeni ısıtması nedeniyle aşırı orman yangınlarının sıklığı ve yoğunluğu son yirmi yılda dünya genelinde iki kattan fazla arttı. Araştırmacılar ilk kez, büyük ekonomik hasara ve yaşam kaybına neden olan en yıkıcı yangın türleri için küresel bir eğilim çizebildiler. Çalışmada, uydu kayıtlarını kullanılarak 2003-2023 yılları arasındaki yaklaşık 3.000 dev orman yangınını incelediler. Her yıl meydana gelen en aşırı 20 yangının yoğunluğunun da iki kattan fazla arttığı belirtildi. Bu oranın daha da artmakta olduğu tahmin ediliyor.

Avustralya'daki Tazmanya Üniversitesi'nden çalışmanın başyazarı Calum Cunningham, "Bir miktar artış görmeyi bekliyordum, ancak artış oranı beni alarma geçirdi. İklim değişikliğinin etkileri artık sadece geleceğe ait bir şey değil. Şu anda kuruyan ve ısınan bir atmosferin tezahürüne tanık oluyoruz" dedi. Çalışmada, orman yangınlarının yoğunluğu ve sıklığı açısından en aşırı altı yılın 2017'den bu yana meydana geldiği belirtildi. 2023 ise, incelenen dönemin "en aşırı orman yangını yoğunluklarına" tanıklık etti.

Büyük yangınları körükleyen ve giderek kuraklaşan koşullar, değişen iklimle ilişkilendiriliyor

Ormanlar atmosferdeki karbonu emiyor. Ağaçların yangın nedeniyle yok olması, tutulan karbondioksiti atmosfere geri salarak küresel ısınmayı daha da şiddetlendiriyor. Cunningham, bunun gezegen üzerinde bir "geri besleme etkisi" yarattığını; geniş bölgeleri dumanla kaplayarak, alevlerin neden olduğundan çok daha fazla önemli sağlık etkilerine neden olduğunu belirtiyor. Çalışma, aşırı orman yangınlarına daha elverişli bir iklime uyum sağlamamızın aciliyetini vurguluyor. Cunningham ayrıca büyük orman yangınlarını önlemek için yerel düzeyde daha iyi orman yönetiminin önemine de dikkat çekiyor.

Türkiye’deki haziran ayı orman yangınları önceki senenin 5 katı

Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye’de geçen yıl 1-21 Haziran döneminde 84 orman yangını çıkarken, bu yılın aynı döneminde yaklaşık beş kat artışla 400’e yakın yangın kayıtlara geçti. 1-21 Haziran döneminde geçen yıl orman dışı 155 yerde yangın çıktı, bu yıl ise 551 orman dışı noktada yangın meydana geldi. AA‘ya konuşan Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, Türkiye’de özellikle Çanakkale’den başlayarak Adana yöresine kadar uzanan, yangın tehlikesinin ve sıklığının yüksek olduğu bir yangın coğrafyası bulunduğunu söyledi. Yangınların normalde yılın en sıcak olduğu 10 Temmuz ile 20 Ağustos arasında sıklaştığını anlatan Türkeş, son dönemlerde sıcak hava dalgasının mayıs ve eylülü de içine alacak şekilde genişlediğini, belirtti. Ayrıca “Bu yıl haziran ayında temmuz ve ağustos sıcaklıkları yaşadık. Bunlar insan kaynaklı iklim değişikliğinin, küresel ısınmanın giderek hızlandığını ve daha fazla etkili olduğunu bize gösteriyor.” dedi.