İklim Krizinin Farkında Mıyız?

Kübra Güler Dağtekin

Yuvam Dünya Derneği olarak ülkemizdeki iklim krizi algısına dair bir durum fotoğrafı çekebilmek adına 2022 yılında bir araştırma serisine başladık. KONDA Araştırma iş birliği ve Innovance desteği ile bu yıl üçüncüsünü gerçekleştirdiğimiz Yuvam Dünya Türkiye İklim Krizi Algısı 2024’ün sonuçları yine oldukça dikkat çekici oldu.

Mart 2024’te gerçekleştirdiğimiz araştırma ve Haziran 2024’te sonuçlandırdığımız raporda toplumun iklim kriziyle mücadeledeki halihazırdaki durumunu iklim krizi algısı, kırılganlık, sağlık, eko-anksiyete, iklim krizinin sonuçları, doğayla ilişki ve pratikler gibi başlıklar altında değerlendirdik. Rapordan çarpıcı bazı bulgular özetle şöyle:

• KONDA Aracı Paneli üzerinden telefon görüşmeleri ile Türkiye’nin 77 ilinden 3178 kişiyle yapılan araştırmanın sonuçlarına göre iklim kriziyle en çok ilişkilendirilen iki konu sırasıyla yüzde 74 ile hava kirliliği, yüzde 60 ile orman yangını, sel ve kuraklık gibi afetler oldu. Olağandışı mevsim olaylarının çoğaldığını söyleyenler ise yüzde 56 oldu. 

• İklim krizinin burada ve bizimle olduğunu daha sık ve şiddetli sonuçlarla deneyimlediğimiz bu dönemdeki farkındalık gitgide artarken hava kirliliği noktasına dikkat çekmemiz gerektiğini de görüyoruz. Bunun nedeni hava kirliliği ve iklim krizinin nedeninin çoğunlukla yaktığımız kömür, petrol ve doğalgaz olması. Dolayısıyla bu fosil yakıtları yakmayı bıraktığımız zaman her ikisini de önlemiş oluyoruz ancak hava kirliliği ve iklim krizinin arasında bir sebep sonuç ilişkisi olmadığının da altını çizmek gerekiyor.

• Rapora göre toplumun yakın zamanda karşı karşıya geleceği durumlar; sağlık problemleri yaşamak, ikincisi ise orman yangını, sel, kuraklık gibi afetlerden maddi manevi zarar görmek. Bu kaygıya sahip olanların oranı yıldan yıla artıyor. 

• İklim krizi ile en çok ilişkilendirilen sorunlarda solunum yolu ve kalp damar hastalıklarının artması öne çıkıyor. Toplumun yarısı bu sağlık problemini iklim krizi ile ilişkilendiriyor. Belli sağlık sorunlarını iklim krizi ile ilişkilendirenlerin oranı ise kırsaldan metropole gittikçe artıyor. Yaş arttıkça sağlık problemi yaşama ihtimalini dile getirenlerin oranı artış gösterirken kadınların sağlık problemi yaşama, susuzluk çekme ve olağanüstü hava olaylarından zarar görme konusunda erkeklere kıyasla daha fazla kaygılı oldukları görülüyor.

• Bulgulara göre her 3 kişiden 2’si kendisini doğayla iç içe ve doğanın bir parçası olarak görüyor. Yaş arttıkça ve kırsala gidildikçe doğayla iç içe hissetme hali paralellik gösteriyor. Tüm yaş kümeleri arasında kendisini doğaya en fazla yakın gören grup 51 yaş ve üzeri insanlar. 

• İklim krizi konusunda en fazla öne çıkan duygu endişe olurken, endişe ve sorumluluk seviyesi arttıkça başkalarına kıyasla daha zor uyum sağlayacağını söyleme eğilimi de artıyor. Karşılaşılan afetlere uyum sağlamakta zorlanacağını söyleyenlerin endişe seviyeleri, kolay uyum sağlarım diyenlere kıyasla daha yüksek. 

• Tüm verilerden çıkaracağımız önemli sonuçlardan biri ise, insanların iklim krizine karşı harekete geçmeleri için daha fazla pratik olanak ve fırsat yaratılması gerektiği. Devlet, yerel yönetimler, özel sektör veya sivil toplum; kişilerin önüne somut ve pratik olarak yapabilecekleri çözüm alanları koyduklarında çok daha etkili olacağı görülüyor. Diğer önemli bir çıkarım ise, eğitimin ve farkındalık çalışmalarının, konuya olan ciddiyeti ve daha da ötesi, harekete geçme eğilimini çok daha güçlendireceği. 

Araştırma sonuçlarının tamamı ve detaylı rapora buradan ulaşabilirsiniz.