İklim ve Tarım: Geri Besleme Döngüsü

Çağla Kettner

Tarım insanların beslenmesine önemli katkı sunan hayati bir unsur olmakla beraber artan nüfus ve yanlış tarım yöntemleri ile, çevre ve insanlar açısından olumsuz etkilere de sebep oluyor. Dünya genelinde iklim değişikliği ve tarım üzerine yapılan araştırmalar, bu çift taraflı karmaşık ilişkiyi ortaya koyuyor. Küresel tarım, iklim değişikliğini, yok oluşları ve kirliliği önemli derecede etkiliyor ve çevre üzerindeki etkisi de giderek artıyor. Öte yandan, iklim değişikliğinden kaynaklanan seller, kuraklıklar ve aşırı sıcaklıklar da küresel gıda üretimini tehdit ediyor.

Tarımdan kaynaklanan sera gazı salımları şu anda 1960'larda olduğundan 18 kat daha fazla ve küresel ısınmanın yaklaşık üçte birinden sorumlu. Çiftlik toprağında kalan fazla gübre, bakteriler tarafından parçalanarak karbondioksitten 300 kat daha güçlü bir sera gazı olan nitröz oksit oluşturuyor. Bu sebeple, yüksek verimi korurken tarımın ısınma etkisini azaltmaya yönelik stratejik çabalar, hem iklim değişikliğini hafifletmek hem de gıda tedariğini bunun etkilerinden korumak için gerekli.

Minnesota Üniversitesi profesörlerinin dünya çapında 20'den fazla uzmanla birlikte kaleme aldığı ve Science dergisinde yayımlanan kapsamlı bir küresel araştırma, iklim ve tarım arasındaki bağlantıları inceledi. Çalışma, tarımın iklim değişikliğini daha da hızlandırdığı bir geri besleme döngüsü olabileceğini gösterdi. İklim değişikliği küresel gıda arzı üzerinde daha fazla baskı oluşturdukça durum daha da kötüleşiyor. Yazarlar ayrıca iklim etkilerini büyük ölçüde azaltma, verimliliği artırma ve önümüzdeki on yıllarda gıda arzımızı istikrara kavuşturma potansiyeline sahip yeni tarımsal uygulamaları öneriyor.

Araştırmanın temel bulguları şöyle:

• İklim değişikliğinin tarımsal uygulamalar üzerinde geniş kapsamlı etkileri bulunuyor. Bunun temel sebepleri arasında su kullanımını ve kıtlığını, azot oksit ve metan salımlarını, toprak bozulmasını, azot ve fosfor kirliliğini, haşere baskısını, pestisit kirliliğini ve biyoçeşitlilik kaybını artırması bulunuyor. 

• İklim-tarım geri besleme yolları, tarımsal sera gazı salımlarını önemli ölçüde artırabilir. Tarımda değişiklik yapılmadığı takdirde, bu geri besleme döngüsü Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı 1,5 derece ile 2 santigrat derece arasında sınırlama hedefine ulaşılmasını olanaksız hale getirebilir.

• Mevcut sürdürülebilir tarım uygulamaları ve teknolojileri, geniş ölçekte uygulandıkları takdirde, tarımsal salımları büyük ölçüde azaltabilir ve bir geri besleme döngüsünün oluşmasını önleyebilir. Bunu başarmak için hükümetler sosyoekonomik engelleri ortadan kaldırmak ve iklime dayanıklı çözümleri çiftçiler ve gıda üreticileri için erişilebilir kılmak için çalışmalı.

• Her şeyden önce paydaşlar, verimli ve iklim dostu tarımın adaptasyonunu ve maliyet azaltımını hızlandırmalı. Hassas tarım, çok yıllık ürünler ve yeni genom düzenleme yöntemlerinin uygulanması iklim değişikliği etkilerini azaltırken tarımda üretimi ve verimliliği artırabilecek yeni teknikler arasında bulunuyor. Araştırmacılar ayrıca, iklim-tarım geri bildirim yolları ve çiftlik robotları gibi yeni teknolojiler üzerine daha fazla araştırma yapılmasını öneriyor.