IŞİD yeniden mi güçleniyor?

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin, bütün dünyanın koronavirüs salgını ile mücadele ettiği bu dönemde Suriye’de faaliyet gösteren IŞİD ve diğer terör örgüt ve gruplarının yeniden yapılanmaya gittiğini açıklaması ve bölgedeki durumu “saatli bombaya” benzetmesi uluslararası kamuoyunda endişeye sebep oldu.

• IŞİD’in kısa geçmişi: 2013’te El Kaide’nin Irak kolu lideri Ebu Bekir el Bağdadi’nin Suriye'deki Nusra Cephesi'yle birleştiklerini duyurmasıyla ortaya çıkan IŞİD, bölgedeki çatışma ortamı ve siyasi istikrarsızlık sebebiyle kısa sürede büyük toprak hakimiyeti elde etti. Musul, Rakka ve Felluce gibi şehirleri ele geçiren ve önemli petrol sahalarına hükmeden örgüt, halifelik ilan ederek küresel cihat çağrısı yaptı. El Kaide’den bile daha radikal yöntemler kullandığı korkunç infazlar ve terör eylemleriyle yalnız bölgede değil, tüm dünyada dehşet saçtı.
   
• IŞİD’le savaş: Eylül 2014’te ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin hava saldırılarıyla başlayan kapsamlı mücadelenin yanı sıra, farklı cephelerde Irak peşmerge güçleri ve ABD’nin desteklediği PYD/YPG örgütleri IŞİD’e karşı yıllar süren bir savaş yürüttü. Ağustos 2016’da Türk Silahlı Kuvvetleri’nin düzenlediği Fırat Kalkanı Harekâtı ile de örgüt, Türkiye sınırından uzaklaştırıldı. 2019’da ise IŞİD’in fiziksel sınırları yok edildi, lideri Bağdadi öldürüldü. 
   
• BM raporları ve saldırılarda artış: Buna rağmen 2019’da BM Güvenlik Konseyi’ne sunulan raporda yeniden gizli hücresel bir ağ ile yapılanan IŞİD’in hâlâ ciddi bir küresel bir terör tehdidi olmaya devam ettiği, finansal gücünü koruduğu, militanların farklı ülkelere dağıldığı, hâlâ büyük çaplı terör eylemleri düzenleme potansiyeli taşıdığı, radikalleşmiş çocukların gelecekte tehdit oluşturabileceği tespitlerine yer verildi. Ocak 2020’deki BM raporu da örgütün bittiği iddialarının aksine önceki yıla paralel tespitleri içeriyordu. Örgüt de nisan ayıyla birlikte özellikle Irak’taki saldırılarını ciddi ölçüde artırdı.
   
• Örgütün pandemiyi fırsata çevirmesi: New York merkezli düşünce kuruluşu Soufan Center'dan araştırmacı Colin P. Clarke, koronavirüs salgınını “zalimlere karşı Allah’ın intikamı” olarak değerlendiren örgütün bu sayede bir propaganda fırsatı bulduğunu belirtiyor. Clarke, ayrıca dünyanın salgınla mücadeleye odaklanmasının, örgütle mücadeleye ayrılan dikkat ve kaynağı azalttığının, örgütün de bunu fırsat bilerek toparlandığının ve dünyada farklı coğrafyalara yayıldığının altını çiziyor. 
   
• Diğer sebepler: Koronavirüs salgınının yanı sıra, Irak’ta merkezi hükümet ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasındaki anlaşmazlıkların ve NATO’nun ülkedeki hava üslerinin bir kısmından çekilmesinin örgüte finansal kaynaklarını koruma ve saldırılarını artırma imkânı verdiği yorumları yapılıyor. 
   
• Sonuç yerine: Tüm insanlığın ortak düşmanı olan IŞİD’in güçlendiğine dair iddialar ve somut kanıtların böylesine yaygınlaştığı bu dönemde, uluslararası kamuoyunun bu konunun üzerine eğilmesi; örgütün finansal kaynaklarını, propaganda imkânlarını ve silahlı gücünü bitirecek yöntemler üzerine iş birliği yapması gerektiği söylenebilir.
   
• Bir öneri: Netflix’te yer alan Kalifat isimli dizi, örgütün insanları örgüte çekme stratejilerinin yanı sıra, kontrolündeki şehirlerde yaşanan korkunç hayatı örgüte katılmadan önce İsveç’te yaşayan bir kadının gözünden kurgusal bir çerçevede izleme fırsatı veriyor.