Isınan dünyada sınırları yeniden düşünmek

Çağla Fadıllıoğlu

Günümüzde göç haberlere sık sık konu oluyor. Dünyanın dört bir yanında insanlar savaş, siyasi baskı, yoksulluk ve şiddet nedeniyle yerlerinden ediliyor; her gün aileler daha iyi bir çevre arayışıyla hayatlarını riske atıyor. Sadece hava olayları her yıl 21.5 milyon insanı yerinden ediyor; ancak son tahminler küresel ısınmanın kitlesel göçü daha da tetikleyeceğini gösteriyor.

Önümüzdeki birkaç on yıl içinde iklim değişikliği insanların üçte birini evlerinden edebilir. 

Dünya Bankası 2023 Kalkınma Raporu, iklim değişikliğinin göçleri önümüzdeki on yıllar boyunca tüm gelir düzeylerindeki ülkeler için giderek daha gerekli hale getireceğini belirtti. Ekonomi ve Barış Enstitüsü ise 2050 yılına kadar 1,2 milyar iklim mültecisi olabileceğini öngörüyor. Bu yaklaşık her 7 kişiden birinin iklim mültecisi olması anlamına geliyor. 

Öngörüler şaşırtıcı ve ürkütücü. Yine de iklim kaynaklı göç yeni bir konu değil. Göç, 300.000 yıldır insan evrimine eşlik ediyor. İklimdeki değişiklikler insan dışındaki hayvanları da aynı şekilde tehdit edebilir. Türler giderek artan bir tehdit altında çünkü günümüzde çevresel değişimin hızı daha önce görülmemiş bir düzeyde. İnsanlığın uzun hareket tarihini göz önünde bulunduran bilim insanları, göçün hem biyolojik hem de kültürel bir norm olduğunu savunuyor. Kaçınılmazlığı göz önünde bulundurulduğunda, göçü ve göçmenleri şeytanlaştırmak daha fazla can kaybına yol açarken, ihtiyaç duyulan eylemleri de geciktirebilir. Her tür için kriz zamanlarında göç kaçınılmaz. Ancak bu gerçek on yıllardır yanlış yorumlanmakta. Sanılanın aksine, göçün bir tehdit olarak yaygın bir şekilde çerçevelenmesi güvenliğimizi artırmıyor, aksine politikacıların kaçınılmaz olana uyum sağlamamıza yardımcı olacak politikalar üzerinde hareket etme olasılığını azaltıyor.

Göçü bir tehdit olarak nitelendirmek yarardan çok zarar getirebilir. 

Nature bilimsel dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, beş ülkede (Çin, Almanya, Hindistan, İngiltere ve ABD) iklim kaynaklı göçle ilgili mesajların bir tehdit olarak çerçevelendiğinde, göç politikalarına yönelik kamuoyu desteğinin azaldığını gösteriyor. Çalışmaya göre, çevresel göçmenler mağdur veya güvenlik tehdidi olarak çerçevelendiğinde, göçün kaynak çatışmalarına yol açacağı yönündeki yanlış inancı güçlendirmiş; ancak göçmenler "uyum sağlayıcı aktörler" olarak çerçevelendiğinde, insanlar göçü iklim değişikliğine uyum sağlayıcı bir çözüm olarak görmeye daha meyilli olmuşlar.

Yukarıda belirtilenler ışığında, bölgesel aktörler göçü küresel sahneye taşıma konusunda seslerini yükseltmiş durumdalar. COP28 öncesinde Malezya'nın Johor Bahru kentinde düzenlenen Asya Pasifik İklim Haftası'nda da, iklim değişikliği ve insan hareketliliği arasındaki bağlantıya odaklanıldı. Öngörülere göre, yüzyılın sonuna gelindiğinde, iklim değişikliği Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri'nin ekonomik zararlarını şu andakinin 14 katına çıkarabilir. Cenevre'de 2023 Uluslararası Göç Diyaloğu, iklim hareketliliğine yönelik çözümlerin hızlandırılması için COP28'de sunulmak üzere bir plan geliştirdi. Bu yılki COP'ta paydaşlar yoğun bir gündeme hazırlanırken, göç konusu da önemli maddelerden biri olarak karşımıza çıkacak.