NATO, Kuzeye Doğru Genişleyecek mi?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali başta Doğu Avrupa ve İskandinav ülkeleri olmak üzere tüm Avrupa’da güvenlik endişelerini artırdı. Başta Almanya olmak üzere AB’nin güvenlik ve savunma alanlarında kendi kendine yeterli, gerektiğinde askeri operasyonlar yapabilen jeopolitik bir aktöre dönüştüğü yorumları ağırlık kazandı.

Bu süreçte AB ve NATO, beklentilerin ötesinde bir uyum ve birliktelik göstererek Rusya’ya karşı Ukrayna’nın yanında yer aldı. Bir yandan Ukrayna’ya askeri ve maddi yardımlar gönderilirken diğer yandan Rusya’ya hemen hemen her alanda ağır yaptırımlar uygulandı.

İsveç ve Finlandiya'nın üyelik başvurusu

Ukrayna’nın işgali, başta Rusya’nın sınır komşusu olan Finlandiya olmak üzere İskandinav ve Baltık ülkelerini alarma geçirerek güvenlik önlemlerini artırmalarına neden oldu. İsveç ve Finlandiya, Rusya’nın çevre ülkeler üzerinde oluşturduğu güvenlik tehdidi nedeniyle tarafsızlık politikalarından vazgeçerek NATO’ya üye olma konusundaki isteklerini belirttiler. Ukrayna’nın işgali ile güçlü bir birliktelik imajı sergileyen NATO, İsveç ve Finlandiya’nın üyelik taleplerinin memnuniyetle karşılanacağını belirtti. Her iki ülkenin de önümüzdeki bir hafta içerisinde NATO’ya resmi üyelik konusunu parlamentolarında oylamaları bekleniyor. Resmi üyelik başvurusu yapılması durumundaysa NATO’nun hızlı aksiyon olarak başvuruları kabul edeceğine kesin gözüyle bakılıyor.

Rusya'nın tehditleri

SSCB’nin dağılmasından bu yana, NATO genişlemesini bir güvenlik tehdidi olarak gören Rusya ise İsveç ve Finlandiya’nın üyelik taleplerine tehditkâr açıklamalar yaparak tepkisini gösterdi. Finlandiya cumhurbaşkanı ve başbakanının ortak bir açıklama yaparak üyelik başvurusunun kısa zamanda gerçekleştirileceğini açıklamasının üzerine Kremlin’den sert tepkiler geldi. Rusya Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada “Rusya, ulusal güvenliğine yönelik tehditleri bertaraf etmek için askeri-teknik alanda misilleme adımları atmak zorunda kalacaktır.” ifadelerini kullandı. Rusya daha önce de NATO’nun Rusya sınırlarına doğru genişlemesi halinde nükleer silahlar da dahil olmak üzere her türlü önlemin alınabileceğini dile getirmişti.

Birleşik Krallık ile güvenlik anlaşması

İsveç ve Finlandiya, NATO’ya üyelik taleplerine ek olarak geçtiğimiz günlerde Birleşik Krallık ile bir “güvenlik anlaşması” imzaladılar. Söz konusu anlaşma ile, taraf ülkelerden birinin saldırıya uğraması halinde diğer ülkelerin her türlü askeri yardımda bulunacağı taahhüt edildi. Söz konusu anlaşma, İskandinav ülkelerinin savunma önlemlerini artırmasına ek olarak Birleşik Krallık'ın işgalin başından beri takip ettiği aktif dış politika stratejisini de bir kez daha gündeme getirdi. 

Başta enerji ve finans olmak üzere Rusya’ya ağır yaptırımlar uygulanması konusunda Birleşik Krallık aktif bir siyaset izleyerek AB’yi bu konuda harekete geçiren ülkelerden birisi olmuştu. Ukrayna’ya ağır silah yardımı yapılması ve maddi destek gönderilmesinde de öncü bir rol üstlendi. Başbakan Boris Johnson her ne kadar iç politikada güçlü bir durumda olmasa da dış politikadaki lider rolüyle dikkat çekiyor. İsveç ve Finlandiya ile imzalanan güvenlik anlaşması da Birleşik Krallığın Brexit sonrası daha bağımsız bir dış siyaset izlediğininin ve dünyadaki lider rolüne tekrar yükselmeye başladığının kamuoyuna sergilenmesi olarak yorumlanıyor.

NATO'nun genişlemesi ve Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası dış politikasını daha kapsamlı ele alacağımız yazıyı önümüzdeki hafta politika yayınımız Spektrum'da okuyabilirsiniz.