İsrail ile ticaret durduruldu, Filistin'e ihracat %672 arttı

Pazar gecesi Gazze'ye yönelik saldırılarını sürdüren İsrail'e mühimmat taşıdığı belirtilen ve İstanbul'da Haydarpaşa Limanı’na demirleyen Alman bandıralı Kathrin gemisine baskın düzenleyerek güvertede Filistin bayrakları açan Anadolu Gençlik Derneği (AGD) üyesi 16 gencin gözaltına alınmasına tepkiler sürüyor. 

• Türkiye gazetesinin haberine göre AGD üyesi eylemciler, geminin Pazartesi günün ilk saatlerinde Haydarpaşa Limanı’ndan ayrılmasına kadar gözaltında tutulduktan sonra salıverildi.

Mürettebatın şikayetçi olmamasına rağmen gözaltına alınan 16 kişi, adliyeye sevk edilirken dernek yöneticileri, İstanbul Üsküdar'da bulunan Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü önünde açıklama yaptı: 

“Silah ve mühimmat taşıdığı, daha önce Türkiye'de de basında gündeme gelen ve tescilli olan Kathrin gemisinin kendi ülkemizde Haydarpaşa Limanı'nda demir atmış olması gençlerimizin yüreğindeki ateşi artırmıştır. Bizler 7 Ekim olayları başladığı andan itibaren İsrail ile her türlü ticaretin kesilmesini defaatle vurguladık. Bu mühimmat gemisinin Haydarpaşa Limanı'ndan demir alıp Türkiye sınırları olmamak üzere başka bir ülkeye defolup gitmesinden sonra bu eylemimiz son bulacak” denildi."

• “Direniş Çadırı” X hesabından da 6 Kasım Çarşamba günü saat 19.30'da "Limanları siyonizme kapatın" çağrısıyla eylem düzenleneceği duyuruldu.

Bununla birlikte: Haydarpaşa'da Filistin için yardım malzemeleri götürmek için bekleyen “Vicdan Gemisi” için çıkış belgesi alınamadığından gemi hâlâ karada bekliyor.

Bir adım geriden: İspanya, Slovenya, Karadağ, Malta, Angola ve Namibya, İsrail ordusuna silah taşıdığı gerekçesiyle Alman bandıralı Kathrin'e limanlarına yanaşma izni vermemişti. Geçen aylarda Kathrin için limanlarına giriş yasağı koyan İspanya ve Namibya, Türkiye medyasında da takdirle karşılanmıştı.

• Ulusal basında Yeni Şafak, Yeni Akit ve Takvim gibi gazeteler, "soykırım gemisi" olarak andıkları MV Kathrin'in İspanya ve Namibya limanlarında ikmal için durmasına izin verilmemesini haberleştirilmiş; Yeni Şafak, haberi "Dünya suspus olmuş seyrederken Namibya, İsrail'in karşısına dikildi" başlığıyla vermişti.

Ambarlı'da İsrail protestosu

31 Ekim’de de İsrail'in en köklü lojistik firmalarından ZIM Logistics'e ait bir geminin İstanbul'un Beylikdüzü ilçesinde bulunan Ambarlı Limanı'nda görülmesi üzerine vatandaşlar limanda bir protesto gösterisi düzenlemişti. ZIM konteynerlerini taşıyan tırın durdurulduğu eylemde, limanın güvenlik görevlileri havaya ateş açmıştı. Buna rağmen göstericiler eyleme devam ederek ZIM'e ait tırların önünü kesmişti.

• İsrail ile ticareti protesto eden vatandaşlar, tırın önüne Filistin bayrağı ve kefiye asmış; ZIM logosunu kırmızıya boyamıştı. Bir eylemci tarafından fotoğraflanan tırın damgasında ise "İsrail Hayfa" yazdığı görülmüştü.

Türkiye'den İsrail'e ihracat tartışmaları

Ankara, İsrail'in Gazze'de on binlerce sivil ölümüne yol açan saldırılarına hem yurt içinde hem de uluslararası alanda oldukça sert tepki gösteriyor. Bu kapsamda Türkiye, bu hafta sonu İsrail’e silah ve mühimmat satışının durdurulması için BM’ye ortak mektup girişimini de başlattı. 

• Üst düzey bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, 52 ülke ile iki uluslararası kuruluşun imzacısı olduğu girişimin amacının İsrail’e silah ve mühimmat satışının durdurularak, İsrail’in Gazze başta olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarındaki uluslararası hukuk ihlallerinin önüne geçmek olduğunu aktardı.

Öte yandan: Ankara'nın sert açıklamalarına rağmen, İsrail ile ticari ilişkilerini sürdürdüğüne yönelik iddialar da tartışılmaya devam ediyor.

Bir adım geriden: 7 Ekim'de Hamas saldırılarıyla yükselen İsrail-Gazze geriliminin ardından Ticaret Bakanlığı, 9 Nisan’da açıklama yaparak İsrail ile ticarete kısıtlama getirildiğini duyurmuştu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 24 Nisan'da Ankara'da ağırladığı Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ile ikili basın toplantısında gelen bir soru üzerine “İsrail ile yoğun ticari ilişkileri artık ayakta tutmuyoruz, o iş bitti” açıklaması yapmıştı. 15 Ekim'de Afrika ziyaretinde konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise "İsrail'e yönelik ticareti 2 Mayıs'tan itibaren tamamen kesmiş durumdayız" ifadelerini kullanmıştı. 

• Bu açıklamadan sonra İsrail’e ihracatın devam ettiği haberlerine Ticaret Bakanlığı'nın yanıtı ise bunların 9 Nisan’dan önce gerçekleşen gümrük beyannameleri tescil işlemlerini kapsadığı yönünde olmuştu.

Bu tartışmalara neden olan resmî veriler, Mart ayında İsrail'e hem ihracat hem de ithalatın Ekim ayından bu yana en yüksek seviyeye eriştiğini, Türkiye’nin İsrail’e ihracatı 437 milyon dolar olurken bu ülkeden ithalatın ise 167,3 milyon dolar seviyesinde olduğunu gösteriyordu.

• 3 Mayıs'ın ardından da iki ülke arasındaki ticaretin üçüncü ülkeler ve konşimento değişikliği gibi yöntemlerle devam ettiğini gösteren çok sayıda haber gündeme geldi.

İletişim Bakanlığı'ndan Eylül ayında bu haberlere karşı yayımlanan yalanlamada ise "Filistin Millî Ekonomi Bakanlığı'nın onay verdiği ve Filistin topraklarındaki ihtiyaçlara yönelik sevkiyat, Filistin Millî Ekonomi Bakanlığı'nın kontrolünde ve Filistin varışlı olduğu teyit edilerek gerçekleşmektedir" ifadeleri kullanıldı.

Filistin'e ihracat

2015’ten 2021’e kadar olan dönemde Türkiye'nin Filistin’e yaptığı yıllık ihracat, 100 milyon dolar sınırını aşmamıştı. 2022’de ilk kez bu sınır geçilmiş ve ihracat 120 milyon doları bulmuştu. Geçen yılın tümündeki ihracat da hemen hemen aynı düzeyde, 123 milyon dolar seviyesindeydi.

• Öte yandan bu yılın ilk sekiz ayındaki ihracat, 399 milyon dolar seviyesinde görünüyor. Bu da savaşın giderek şiddetlendiği, on binlerce kayıp veren bir ülkede ithalatının azalması beklenirken oldukça sıra dışı bir durum.

Ayrıca: Türkiye'nin bu yılın ilk sekiz ayında Filistin’e 32 milyon 988 bin dolarlık demir-çelik ihraç etmesi de kalemler arasında dikkat çekiyor. Bu rakam, Türkiye'nin Filistin’e geçen yılın tümünde yalnızca 282 bin dolarlık demir-çelik ihraç etmesiyle karşılaştırıldığında şüphelere neden oluyor. Ayrıca İsrail'in abluka altına aldığı topraklara bu malların girmesine göz yumup yummayacağı da tartışılıyor.

TİM Ekim ayı ihracat verilerine göre de Türkiye ile Filistin arasında Ekim 2023’te 12 milyon 358 bin 410 dolar olan ihracatın Ekim 2024’te yüzde 672 artışla ile 95 milyon 406 bin 250 dolara çıktığı görülüyor. Yılın başından bu yana yapılan ihracat ise yüzde 542,5 artışla 102 milyon 920 bin 870 dolardan 661 milyon 248 bin 260 dolara ulaşıyor.

Türkiye, Ekim 2023’te sadece 740 dolarlık “hazır giyim ve konfeksiyon” ihracatı yaparken geçen ay, aynı kalemde 8 milyon 137 bin 930 dolar ihracat yapılmış. Yani artış oranı yüzde 1 milyon 107 bin 100 olmuş. Ekim 2023’te İsrail’e yapılan “hazır giyim ve konfeksiyon” ihracatı ise 17,1 milyon dolar seviyesindeydi.