İsrail-Yunanistan-Kıbrıs ittifakı: Doğalgaz hatlarının belirleyeceği yeni Ortadoğu jeopolitiği

22 Aralık 2025 tarihinde, Batı Kudüs’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis’in katıldığı üçlü bir zirve düzenlendi. Görüşmenin arka planı ve Türkiye için olası etkileri.
İsrail-Yunanistan-Kıbrıs ittifakı: Doğalgaz hatlarının belirleyeceği yeni Ortadoğu jeopolitiği

22 Aralık 2025 tarihinde, Batı Kudüs’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis’in katıldığı üçlü bir zirve düzenlendi. Basın toplantısında, İsrail ile Arap dünyası arasındaki işbirliği çemberini büyütmek istediklerini söyleyen Netanyahu, Rum ve Yunan liderlerle yaptığı görüşmede “İbrahim Anlaşmalarını genişletme taahhütlerini” teyit ettiklerini de söyledi.

Netanyahu, “Lübnan’ın egemenliğine ve milislerin (Hizbullah, Hamas vb) değil, meşru devlet kurumlarının otoriteyi ve askerî gücü elinde tuttuğu bir geleceğe destek verdiğimizi ifade ettik” şeklinde konuştu. Güvenlik ve savunma işbirliğini derinleştirme konusunda mutabık kaldıklarını söyleyen Netanyahu, “Karşı karşıya olduğumuz tehditler gerçektir. Yalnızca kendi ülkelerimizi değil, küresel ekonominin bağlı olduğu hayati deniz yollarını ve kritik altyapıyı da savunuyoruz” dedi.

Üçlü güvenlik ve ortak savunma 

Netanyahu ayrıca şu sözleri de kullandı: 

“Üçümüzü birleştiren ortak payda, geçmişteki bir imparatorluğun (Osmanlı) hükmü/tahakkümü altında yaşamamızdı. Topraklarımız üzerinde yeniden imparatorluklar kurabileceklerini ve hakimiyet tesis edebileceklerini hayal edenlere şunu söylüyorum: Unutun bunu! Bu olmayacak! Aklınızdan bile geçirmeyin! Kendimizi savunmaya kararlıyız ve bunu yapabilecek durumdayız. İşbirliğimiz de bu kapasiteyi daha da güçlendiriyor. Doğu Akdeniz’deki üç gerçek demokrasi olarak birlikte güvenliği, refahı ve özgürlüğü ileriye taşıyacağız.”

Basın toplantısında Türkiye’ye mesajlarının ne olduğu yönünde bir soruya cevabında Netanyahu, “İsrail adına konuşabilirim ve burada bulunan iki ortağım adına da şunu söyleyebilirim: Kimse çatışma istemiyor. Aksine, hepimizin ifade ettiği gibi istikrarı, refahı ve barışı arıyoruz. Elbette, her birimiz ülkemizi savunmaya kararlıyız. Aynı zamanda uluslararası normlar çerçevesinde ortak olan deniz yollarını ve diğer unsurları da savunmaya kararlıyız. Bunun açık olduğunu düşünüyorum. Dolayısıyla bu, normlar ve istikrar için kurulmuş bir koalisyondur ve umarız ki test edilmek zorunda kalmaz!” dedi.

Kısacası aba altından sopa gösteren Netanyahu, Türkiye’nin Suriye ve Akdeniz bölgesindeki faaliyetlerinden rahatsız olduğunu belirterek İsrail-Yunanistan-Kıbrıs ortak savunma anlaşmasının İmparatorluk hayallerine set çekebileceğini de ihsas ettiriyordu. Mesajı alan Cumhurbaşkanı Erdoğan ise son derece sert bir tepki göstererek şunları söyledi: 

“İster Doğu Akdeniz’de, ister Ege’de, isterse başka bir yerde olsun; biz ne hak yeriz ne de hakkımızı yediririz. Elinde 70 binden fazla Filistinli kardeşimizin kanı olanların hadsizliklerinin bizim nazarımızda teneke tıngırtısından farkı yoktur ve olamaz!”

Türkiye’ye uyarı mesajı

Asya ve Ortadoğu’daki gelişmelerle yakından ilgilenen The Cradle Arabic sitesinde 23 Aralık’ta yayımlanan analizde “Üçlü ittifakın sadece savunma güvenlik meseleleriyle sınırlı kalmadığı aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki petrol ve doğalgaz havzalarının egemenliğiyle yakından ilgili olduğu” değerlendirmesi yapılıyordu. Buradan hareketle ve farklı kaynaklardan da (Ta Nea-Yunanistan ve Yediot Ahronot-İsrail) edindiğim bilgiler ışığında şu ayrıntıları verebilirim:

“Atina-Tel Aviv-Lefkoşa (Nicosia) hükümetleri Akdeniz’de faaliyet gösterecek müşterek kara, deniz ve hava gücü oluşturacaklar. Bu fikir ‘üçlü ittifakın stratejik bir boyut kazanması’ amacıyla üst rütbeli bazı subaylar tarafından gündeme getirilmiş. Konunun kamuoyuna da sızması, İsrail’in acilen yalanlamasına yol açtı. İsrail merkezli Yediot Ahronot gazetesi haberden yola çıkarak üçlü anlaşma sayesinde İsrail’in ‘Türkiye’ye karşı stratejik bir derinlik’ kazanacağını haberleştirdi.

Gazeteye göre; Ankara yönetimi ile Suriye rejimi arasında gelişmekte olan ilişkilere karşılık İsrail Doğu Akdeniz’de sağlam bir mevzi kazanmak istiyor. Aynı zamanda Türkiye’nin meydan okumalarına caydırıcı bir güçle karşılık vermek istediğini gösteriyor.

Nitekim Yunanistan Başbakanı üçlü zirve sonrasında bu stratejik ortaklığın zamanın yıpratıcı risklerine karşılık bir çeşit koruma kalkanı oluşturduğunu da söylüyor ve şöyle devam ediyor: 'Risklerle dolu yeni bir jeopolitik aşamaya girdiğimiz bu dönemde tehlikeleri bertaraf etmekle kalmayacağız, aynı zamanda bölgesel fırsatları da değerlendirmiş olacağız.'” 

Bu arada güvenlik ve askerî açıdan üç ülkenin silahlı birimlerinden katılması düşünülen 2.500 seçme kişiden söz ediliyor. Ancak bu gücün acil bir müdahale gücü mü yoksa operasyonel bir güç mü olacağı henüz aydınlığa kavuşmuş değil.

Yunanistan, Ege’de konuşlandığı adalar dahil olmak üzere tüm silahlı güçlerinin altyapısının yenilenmesi ve modernizasyonunun gerçekleştirilmesi işini tamamen İsrail’e bırakıyor. Demir Kubbe benzeri hava savunma sistemleri kurulması da planlanıyor. Benzer durum Güney Kıbrıs içinde söz konusu. Böylelikle adanın İsrail ve Avrupa’nın üsleri durumuna gelmesine de göz yumulmuş oluyor.

İsrail resmî televizyonu Kanal 12, Yunan karar odaklarının son zamanlarda Kıbrıs’ta İsrail ile ortak askeri üsler kurma ve birimler oluşturma meselesini görüştüklerini ve istihkam birliklerinin adaya gönderilmesinden söz ediyor. Bu gelişmeler Türkiye’nin Suriye üzerinden Akdeniz’e yayılmasından endişe duyan İsrail’in de işine geliyor. İsrail bu şekilde Türkiye’nin nüfuz bölgesini daraltmaya çalışıyor.

Tüm bu gelişmeler sırasında Güney Kıbrıs hükümeti de ittifak sayesinde takviye ettiği güvenliğini diplomatik yollarla sağlama almaya çalışıyor. İsrail lobisi üzerinden ABD’den destek alarak Türkiye karşıtı tezlerini inandırıcı kılmaya çalışan Güney Kıbrıs üçlü ittifakın güveniler bir ortağı olma yolunda ilerliyor.

  • Netanyahu, Türkiye ile ihtilafı nedeniyle Suriye ve Anadolu üzerinden geçecek enerji hatlarına tümüyle karşı çıkıyor. Güney Kıbrıs’ta üslenecek olan İsrail ve Yunanistan Türkiye’nin İskenderun-Mersin limanı üzerinden dünyaya sevk ettiği petrol ve doğalgaz ticaretini sınırlamaya çalışıyor.

Türkiye’yi güvenlik açısından gözden çıkaramayan AB ise şimdilik gelişmeleri suskunlukla takip ediyor. AB enerjinin kendisine Akdeniz üzerinden yeraltı borularıyla ulaşmasını yeğliyor. Ancak proje hayli maliyetli görünüyor. Buna karşılık İsrail ve Yunanistan Kıbrıs’ı depolama ve dağıtım alanı olarak kullanmak istiyor.

Mısır-İsrail doğalgaz anlaşması

İsrail’in Mısır ile yaptığı doğalgaz anlaşması çerçevesinde 34 milyar dolarlık bir satış sözleşmesi imzalamış olması bize üçlü ittifakın sadece güvenliğe değil, deniz ulaşımının geliştirilmesi için enerji hatlarının hazırlanmasına yönelik olduğunu da gösteriyor. Nitekim üçlü zirve sonrasında “Neden Hindistan’dan Akdeniz üzerinden Avrupa’ya uzanan uluslararası bir ticari hat olmasın!” diyen Netanyahu bu konudaki fikrini beyan etti. 

Ağustos ayında kendisi hakkında ön mutabakata varılan anlaşma, yaklaşık 22,3 trilyon kübik feet olarak tahmin edilen kanıtlanmamış rezervlere sahip Leviathan sahasından Mısır’a 130,9 milyar kübik feet doğalgaz ihracatını öngörüyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, aylar süren müzakereler ve ABD hükümetinin baskısının ardından Mısır’a doğalgaz ihracatı için “tarihî” bir anlaşmayı onayladı. Ancak şimdi, MEES dergisinin “İsrail doğalgaz ihracatı için en büyük anlaşma” olarak adlandırdığı bu sözleşmenin Mısır tarafından da onaylanmasını bekliyor.

Nihai anlaşmaya varılması için iki önemli koşul gerekiyordu: Birincisi, İsrail ve Mısır doğalgaz şebekelerini Nitzana Sınır Kapısı’ndan birbirine bağlanması ve günde 600 milyon kübik feet kapasiteli bir kara boru hattının inşası. İkinci koşul, Leviathan doğalgaz sahasında faaliyet gösteren şirketlerin (ABD'li Chevron %39,66, İsrailli NewMed %45,34 ve Ratio Energies %15 hisseyle) sahanın üretimini mevcut 1,2 milyar metreküpten yaklaşık 2,1 milyar metreküpe çıkarmak için ortak bir karar almalarıydı. Ancak İsrail’in bu koşulu onaylaması gecikti. 

Bölgesel jeopolitiği belirleyen doğalgaz hatları

İsrail’in doğalgaz üretimi sadece Lübnan ve Suriye’deki enerji kıtlığını giderecek bir durum değil bölgesel jeopolitiği etkileyecek bir olgu olarak nitelendirilmektedir. Özellikle Trump yönetiminin Sezar ambargosunu kaldırıp Suriye ile Lübnan’ı tek merkezden yönetmeye yönelik tasavvuru ve bölgedeki enerji hatlarıyla yepyeni bir durum yaratmasına yol açacakmış gibi görünmekte.

Daha önce Mısır doğalgazının Ürdün ve Suriye üzerinden Lübnan’a nakledilmesi planlanmıştı. Ancak Suriye’deki iç savaş ve batının ambargosu bu projenin gerçekleşmesini engelledi. İran’ın bölgedeki siyasi nüfuzu ve enerji hattı projesi de bunda rol oynamıştı. Londra merkezli El Mecelle dergisinin yayın yönetmeni İbrahim Hamidi’nin bölgedeki yeni jeopolitikle ilgili görüşlerini dikkate değer bulmaktayız.

Ana başlığı “İsrail doğalgazı ve Ortadoğu’nun yeniden planlanması” olan 20 Aralık tarihli yazı şu noktalara değiniyor:

  • Amerika’nın Suriye’ye yönelik ambargoyu kaldırması bölgede yeni bir sayfa açmıştır.
  • Söz konusu doğalgaz projesi basit bir enerji meselesi olmaktan çıkıp Suriye ve İsrail’i birbirine bağlayacak olan jeopolitik bir olguya dönüşmüştür.
  • Amerikan yönetimi yeni politikasını bölgesel güvenliğin ve uzlaşmanın dinamiği haline getirmiştir.
  • Eğer Amerika, İsrail ile Suriye arasında mutabakat sağlamayı başarabilirse Şam yönetimi bölgedeki ekonomik ve ticari bütünleşmenin bir parçası olacaktır.
  • İsrail’in işgali altındaki Golan tepelerinde yeni rezervlerin bulunması meseleyi ehemmiyetli bir hâle getirmiştir.
  • Türkiye ile İsrail arasındaki anlaşmazlıkların önemli bir sebebi de anılan bölgelerdeki nüfuz rekabetidir.
  • İsrail-Lübnan görüşmeleri ABD’nin istediği gibi sonuçlanacak olursa Suriye-Lübnan-İsrail ekseni kurulmuş olacaktır ki bu da Lübnan ordusu ve konumunun güçlenmesine yarayacaktır.
  • Mevcut doğalgaz hatları ve enerji politikası bölgedeki denklemin değiştirilmesinde anahtar rolü oynayacaktır.

ABD destekli İsrail’in Güney Kıbrıs ve Yunanistan ile kurduğu üçlü ittifak ve hazırladığı enerji politikasına İsrail-Mısır doğalgaz anlaşmasını da eklersek, Türkiye’nin Suriye ve Doğu Akdeniz’de nasıl bir kıskaca alınmak istendiği kolayca görülecektir. SDG’nin niçin Türkiye ile Şam yönetimi tarafından boyun eğmeye zorlandığı da bu çerçevede anlaşılır olmaktadır. Hakan Fidan, Yaşar Güler ve İbrahim Kalın’dan oluşan Türk heyetinin adeta Şam’da karargah kurmak suretiyle siyasi-diplomatik-askerî güç gösterisinde bulunması hem SDG hareketini (geniş anlamda Rojava Kürt siyasi hareketlerini) hem de İsrail’in bölgedeki askerî-siyasi faaliyetlerini hedefliyor. 

  • Hakan Fidan’ın yerli yersiz “SDG ile İsrail arasında bağlantı kurması” da psikolojik mücadelenin jokeri gibi kullanılmaktadır ki, Türk medyası da aynı minvalde itham ve karamalarda bulunmaktadır. 

Türk heyetinin Şam’ı mesken tutmasına eşlik eden bir gelişme ise HTŞ güçlerinin Halep’in iki Kürt mahallesi olan Şeyh Maksut ve Eşrefiye’nin çıkış yollarını kapatıp İHA’lar arıcığıyla Kürt asayiş güçlerini kışkırtması sonucu çıkan çatışmalar da yine İsrail-SDG işbirliği suçlaması ve Şam-Ankara yönetimince hazırlanan entegrasyon planıyla yakından ilgilidir.

Ankara, Şam hükümetinin görünüşte bağımsız olmasını ama fiiliyatta kendi güdümünde kalmasını ve Kürtlerle görüşmelerinde asimilasyoncu bir mantıkla hareket etmesini istemektedir.

Diplomasi ve siyasetten anlamayan bazı Kürtler de “Mazlum Abdi, İsrail’in herhangi bir yardım önerisini reddetmeyiz” diyor ibaresiyle aslında Türkiye’nin Kürt ve İsrail fobisini iyice kışkırttığının farkında değiller. Mazlum Abdi’ye atfedilen ifadeler mantıklı değildir; zira Abdi, içinden geçirse bile böyle bir ifadeyi kamuoyuna açıklamayacak kadar siyaset ve diplomasiden anlamaktır. 

Şu noktayı belirtmekte yarar var: Türkiye’nin baskısı ve İsrail’in bölgedeki denklem bozucu hamleleri karşısında PYD ve SDG saflarında üç farklı görüşten söz edilebilir: 

  1. Kazanımlarının önemli bir kısmını korumak kaydıyla bazı tavizler karşılığında Şam hükümetiyle uzlaşıp yönetime bir şekilde ortak olmak.
  2. İsrail kozunu Türkiye-Suriye yönetimlerine karşı kullanmak. 
  3. Hiçbir taviz vermeden 14 yılık Kürt kazanımlarını sonuna kadar korumak.

Bu üç görüşten birinin ağır bastığına dair herhangi bir işaret ve bilgiye rastlamadım henüz. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Faik Bulut

Faik Bulut

Araştırmacı gazeteci, yazar

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR