İstatistiklerle çocuk: 2022'de çocuk işçiliği arttı

TÜİK, 2022 yılının İstatistiklerle Çocuk raporunu yayımladı, verilere göre Türkiye'de nüfusun 22 milyon 578 bin 378'i çocuklardan oluşuyor. Türkiye nüfusu 2022 yılı sonu itibarıyla 85 milyon 279 bin 553 kişi iken, nüfusun %26,5'i çocuklardan oluştu.

Dahası: Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre 2022 yılı sonu itibarıyla, çocuk nüfusun %51,3'ünü erkek çocuklar, %48,7'sini kız çocuklar oluşturdu. Böylelikle çocuk nüfusun erkek ve kız dağılımları 2021 yılının verileriyle aynı kaldı.

İllerin çocuk oranları: ADNKS sonuçlarına göre 2022 yılında en yüksek çocuk nüfus oranına sahip olan il %44,9 ile Şanlıurfa oldu. Öte yandan, en düşük çocuk nüfus oranına sahip olan il de %16,9 ile Tunceli oldu. Bu iller 2021'de de en yüksek ve en düşük çocuk nüfus oranına sahip olan iller olarak kayda geçmişti. 

• Çocuk nüfus, Birleşmiş Milletler'in tanımına göre ülkedeki 0-17 yaş grubunu içeriyor. 

Giderek azalıyor: Çocuk nüfus, 1970 yılında toplam nüfusun %48,5'ini oluştururken bu oran 1990 yılında %41,8 ve 2021 yılında da %26,9 olmuştu. Nüfus projeksiyonlarına göre çocuk nüfus oranının 2030 yılında %25,6, 2040 yılında %23,3, 2060 yılında %20,4 ve 2080 yılında da %19 olacağı öngörüldü.

Geniş Açı: Türkiye'nin çocuk nüfus oranının, geçtiğimiz yıllardaki gibi Avrupa Birliği (AB) ülkelerinden yüksek olduğu görüldü. Türkiye'nin çocuk nüfus oranı %26,5 iken, AB'ye üye olan 27 ülkenin 2022 yılı çocuk nüfusu oranı ortalaması %18,1 oldu. AB ülkeleri içerisinde en fazla çocuk nüfus oranına sahip olan ülkelerin sırasıyla, %23,6 ile İrlanda, %21,3 ile Fransa, %21,0 ile İsveç iken, en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla, %15,6 ile İtalya, %15,8 ile Portekiz, %15,9 ile Malta oldu. 

Çocuk nüfusu neden azalır? Araştırmalara göre bu değişim, küresel doğum oranının zamanla azalması ile bağlantılı. Daha çok kadının eğitime ve çalışmaya yönelmesi, aynı zamanda doğum kontrol yöntemlerine daha rahat erişebilmesi ile birlikte kadınlar bu değişikliklerin sonucu olarak daha az sayıda çocuk sahibi olmayı seçiyorlar.

En az bir çocuk: ADNKS sonuçlarına göre 2022 yılında hanelerin %44,3'ünde 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunduğu görüldü.

• Verilere göre bebeklere konulan en popüler erkek ismi Alparslan, kız ismi ise Zeynep oldu.

Çocuk evlilikleri: Evlenme istatistiklerine göre, 16-17 yaşındaki kız çocuklarının resmî evliliklerinin, toplam resmî evliliklere oranı 2022 yılında %2,0 olarak kaydedildi. Bu oran, 2002 yılında %7,3'tü. 

Çocuklar nasıl "resmî" olarak evlenebiliyor? Türk Medeni Kanunu'na göre, 16 yaşını dolduran bir kişinin, olağanüstü bir durumun ve pek önemli bir sebebin mevcut olması halinde evlenmesine hakim tarafından izin verilebilir. 

• Kanuna göre, "Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır. Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme kişiyi ergin kılar. Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir."

Çocuk işçiliği arttı: Hanehalkı İşgücü Araştırması 2022 yılı sonuçlarına göre, 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı %18,7 oldu. Bu oran 2021 yılında 16,4'tü. 

• İşgücüne katılma oranı erkek çocuklar için %27,0 kız çocuklar için %10,0 olduğu görüldü.

Okullaşma oranı: Okul öncesi eğitim seviyesinde beş yaş net okullaşma oranının, 2020-2021 öğretim yılında %56,9 iken 2021-2022 öğretim yılında %81,6 olduğu görüldü. Beş yaş net okullaşma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, bu oran oğlan çocuklar için %81,9, kız çocuklar için %81,4 oldu.

• İlkokul seviyesinde net okullaşma oranı 2021-2022 öğretim yılında %93,2, ortaokul seviyesinde net okullaşma oranı %89,8 ve ortaöğretim seviyesinde net okullaşma oranı %89,7 oldu.

Bir adım geriden: 22 Mart 2023’te TÜİK, İstatistiklerle Çocuk’un ön raporu olan 2022 Türkiye Çocuk Araştırması’nı yayımlamıştı. Araştırmada, 0-17 yaş arası çocukların çoğunlukla ekmek ve makarna ile beslendiği; et, balık, tavuk gibi protein yönünden zengin gıdalardan yoksun kaldığı dikkat çekmişti.

Dikkat çeken diğer veriler: 

Ekmek ve makarna: 6 ay-17 yaş aralığındaki çocukların her gün tükettikleri yiyecekler arasında en yüksek oran, %62,4 ile ekmek veya makarna gibi tahıl içeren yiyecekler oldu. Öte yandan et, tavuk veya balığı her gün tükettiği belirtilen çocukların oranı %12,7 oldu. Peynir, yoğurt gibi süt ürünlerini her gün tükettiği belirtilen 6 ay-17 yaş aralığındaki çocukların oranı %57,8 oldu.

Etkinlik: Son 1 yılda sinema veya tiyatroya giden 6 ay-17 yaş grubundaki çocukların oranıysa %39,1 olarak ölçüldü. Sinema veya tiyatroya gidemeyenlerin %40,1’i aileleri tarafından bu etkinliğin maddi olarak karşılanamadığını, %24,3’ü ise yakınlarında tiyatro ya da sinema bulunmadığını belirtti. 

Spor: Son bir hafta içinde yürüyüş veya koşu yapan 4-17 yaş grubundaki çocukların oranı %14,1 oldu, bunun yanında %7,6'sının futbol oynadığı, %4,0'ünün bisiklet sürdüğü, %1,8'inin voleybol oynadığı, %1,5'inin basketbol oynadığı, %5,8'inin ise diğer sportif faaliyetleri yaptığı görüldü. 

2022 Türkiye Çocuk Araştırması'yla ilgili haberimize buradan ulaşabilirsiniz. TÜİK'in 2021 İstatistiklerle Çocuk raporu hakkındaki yazımızı ise buradan okuyabilirsiniz.