Adalet arayışı: Kaşıkçı davası Suudi Arabistan'da

Suudi Arabistan vatandaşı gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesine ilişkin 26 sanığın yargılandığı davanın İstanbul 11'inci Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen duruşmasında, yargılamayı durdurma kararı verildi. Mahkeme yargılamanın Suudi Arabistan'a devredilmesinde karar kıldı. Sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütleri, davanın Suudi Arabistan'a devredilmesine tepki gösterdi.

Ne olmuştu? 

Kaşıkçı, 2 Ekim 2018'de Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğu'nda öldürülmüştü. ABD'nin olaya ilişkin istihbarat raporunda, Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın Kaşıkçı'yı öldürme veya yakalama operasyonunu onayladığı iddia edilmiş; Suudi Arabistan iddiaları yalanlamıştı. Birleşmiş Milletler adına araştırma yapan Agnes Callamard ise Kaşıkçı'nın "önceden ayrıntılarıyla planlanmış bir cinayete kurban gittiğini" ileri sürmüştü.

Suudi Arabistan daha önce de Kaşıkçı davasının ülkeye devredilmesini istemiş, Cumhurbaşkanı Erdoğan bu talebi, "Verelim de bir de bunları yok mu edeceksiniz, bunlar dünyayı, insanları enayi zannediyor." ifadeleriyle reddetmişti.    

Geçtiğimiz hafta Kaşıkçı'nın öldürülmesine ilişkin davanın duruşmasında savcı yargılamanın durmasını ve dava dosyasının Suudi Arabistan makamlarına devredilmesini istemiş, mahkeme talebin Adalet Bakanlığı tarafından değerlendirilmesini talep etmişti. Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, dosyanın Suudi Arabistan'a devri için İstanbul 11'inci Ağır Ceza Mahkemesi'ne olumlu görüş bildireceklerini söylemişti.

Tepkiler 

Kaşıkçı'nın nişanlısı Hatice Cengiz, karara itiraz edeceklerini belirterek "Bu kararı kabul etmemiz mümkün değildir. Alınan karar siyasi bir karardır. Hukuki sürece aykırıdır. Bizler her şeye rağmen hukukun üstünlüğüne inanıyoruz. Tüm bu yaşananlar hukuki süreçle özdeşleşmiyor. Kabul etmeyeceğiz. Ben hükümet değilim. Onlar adalet arayışından vazgeçmiş olabilir ama ben vazgeçmeyeceğim." diye konuştu. 

Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, kararı "Kendi topraklarında işlenen bir cinayetin davasını devretmekle Türkiye, suçun sorumlularına davayı bilerek ve isteyerek geri göndermiş oldu. Aslında Suudi Arabistan sistemi Türkiye'deki savcılarla iş birliği yapma konusunda defalarca yetersiz kaldığı için adaletin bir Suudi Arabistan mahkemesinde sağlanamayacağı çok açık." ifadeleriyle eleştirdi. 

İnsan Hakları İzleme Örgütü konuyla ilgili "Suudi Arabistan'da yargı bağımsızlığının kesinlikle var olmadığını, adalet sisteminin adaletin temel standartlarını bile sağlamadaki başarısızlığını, adaleti yanıltma çabalarını ve Kaşıkçı cinayetinde Suudi Arabistan yönetiminin rolünü düşünecek olursak Kaşıkçı davasının Suudi Arabistan'da adil bir şekilde görülmesi şansı sıfıra yakın." açıklamasında bulundu.

Kaşıkçı'dan neden vazgeçildi?

The Guardian'ın konuya ilişkin haberinde Türkiye'nin ekonomik gerilemenin sancılarının içinde olması nedeniyle Suudi Arabistan gibi bölgedeki birçok ülkeyle ilişkilerini düzeltmeye çalıştığı bir döneme girdiği belirtiliyor. Haberde Türkiye ve Suudi Arabistan'ın ilişkilerini iyileştirmesinin nedeninin bu davanın ülkeye devredilmesinin olduğu öne sürülüyor. 

Washington Post konuya ilişkin paylaştığı görüş yazısında karar için "İfade özgürlüğünü ve hesap verebilir yönetimi savunan gazeteci Kaşıkçı için ne büyük bir onursuzluk." değerlendirmesinde bulunuyor. İstanbul'daki davanın "sembolik" olarak nitelendirildiği yazıda Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kaşıkçı'yı daha önce "arkadaşı" olarak tanımladığı hatırlatılarak Türkiye'nin ikili ilişkileri iyileştirmek için davadan vazgeçtiği ileri sürülüyor. Washington Post'un bir diğer yazısında ise şu ifadeler kullanılıyor:

"Bölgede uzun süredir rakibi olan Suudi Arabistan da dâhil daha iyi ilişkiler kurmaya çalışan Erdoğan, Kaşıkçı için adaletten feragat etti."