Kültürün Müziği

Bu sayıda unutulan kişisel değerlerimden “etnomüzikoloji” şapkamı takıyorum ve bu alanda yapılan çalışmalara bir göz atıyorum. 

İlk değinmek istediğim çalışma bir kitap: "Etnomüzikoloji Kültürler ve Müzikler". Etnomüzikoloji alanında çok kıymetli hocalarımız Evrim Hikmet Öğüt, Ulaş Özdemir ve Mehtap Demir tarafından hazırlanan kitabın bölüm yazarları da yine önemli araştırmacılar. Martin Greve, Zeynep Gülçin Özkişi, Mustafa Avcı, Belma Oğul, Yaprak Melike Uyar, Sevi Bayraktar, Merve Eken Küçükaksoy, Erdem İlgi Akter, Seyit Yöre ve Burcu Yıldız disiplinin dans, kimlik, notasyon, soundscape ve göç gibi farklı araştırma alanlarıyla ilgili makalelerle kitaba katkıda bulunmuş. 

Kendi etnomüzikoloji eğitimimde karşılaştığım en büyük problemlerden biri etnomüzikoloji konusunda Türkçe makale ve kaynakların çok kısıtlı olmasıydı. Her ne kadar hem eğitim dili İngilizce bir programda olduğum için hem de genel ile güncel literatürü takip etmek için pek tabii İngilizce ağırlıklı kaynakları takip etmek gerekse de onca tezin yazıldığı, akademik çalışmanın yapıldığı bu alanda temel konuları içeren bir başucu kitabının eksikliği hep vardı. Öte yandan çok da yaygın olmayan bu disiplinde çalışan, okuyan bireyler olarak ne yaptığımızı anlatmak da herkese hitap eden bazı temel okuma ve kaynak eksikliklerinden hayli güç oluyordu.

İşte bu kitabın önsözünün ilk paragrafı da bu durumdan bahsederek dertlerimize derman bu çalışmayı anlatmış:

“Türkiye’de lisans düzeyinde resmi olarak etnomüzikoloji eğitimi veren iki kurum olan İstanbul Üniversitesi ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde çalışan öğretim üyeleri olarak bu kitap projesine girişmemizdeki temel amacımız, bu disiplinle ilgili Türkçe kaynak sorununa kısmen de olsa katkı sunabilecek bir çalışma ortaya çıkarmaktı. Başlangıçta, bir ders kitabı hazırlamak ile etnomüzikolojinin güncel konularına odaklanan bir araştırma kitabı derlemek arasında gidip gelsek de, sonuçta etnomüzikoloji disiplinini mümkün olduğunca geniş çaplı ele alan ve genel okuyucu düzeyine de hitap eden bir kitap ortaya çıkarmak konusunda hemfikir olduk.”

Kitap Nisan 2022’de ilk baskısını yapmasına rağmen ben henüz geçen ay edinip okumaya başlayabildim. Müzikli Mevzular okurlarının ilgisini çekeceğine emin olduğum bu çalışmayı en kalpten duygularımla tavsiye ederim. Kitabı, online ve fiziki tüm kitabevleri ve kitap satıcılarında bulabilirsiniz.

Kitabın bende yarattığı nostalji duygusuyla şöyle bir de geçmişe baktım ve sevgili partnerim Tuğçe ile pandemi döneminde yaptığımız “Herkes için Etno/Müzikoloji” serimizi hatırladım. Bu kitapta da yer alan bazı hocalarımızın yanı sıra farklı akademisyenlerle etnomüzikolojinin ve kendilerinin çalışma alanlarıyla alakadar bir görüşmeler serisi yapmıştık. Yeri gelmişken mevzubahis kitabımızın da hazırlayanlarından Evrim Hoca ile “Etnomüzikolojinin ve Müzikolojinin Çalışma Alanları ve Yöntemleri” konulu bölümümüzü aşağıya bırakayım. 

Serinin tamamına ise YouTube ve Spotify üzerinden erişilebilir. 

Bahsetmek istediğim diğer bir çalışma ise bir TV programı: “Emre Dayıoğlu ile Heybemdeki Türküler”. Emre’den  Müzikli Mevzular’da daha önce birden çok kez bahsetmiştim, zira kendisi uzun yıllardır tanıdığım ve çalışmalarını ilgiyle takip ettiğim bir araştırmacı ve müzisyen. Anadolu’daki müzikal kültürlerin peşinde uzun zamandır, yüzlerce köy gezdi ve bizden önceki kuşakların, günümüzde aktif olarak pek de sürdürülmeyen geleneklerini, çalgılarını, anlatılarını, türkülerini bizlerle buluşturdu ve buluşturmaya da devam ediyor.

Şu ana dek kendi YouTube kanalında yüzlerce alan çalışması videosunun yanı sıra şu an 92. bölümüne gelen “Müzikli Sohbetler” isimli müzikli sohbet programı ve üçtelli dersleri gibi özel içeriklere yer verdi ve vermeye devam ediyor.

Ekim ayından itibaren ise Emre’nin çalışmaları TRT Müzik’te “Emre Dayıoğlu ile Heybemdeki Türküler” programıyla TV izleyicileriyle de buluşmaya başladı. Böylesi önemli bir kültür elçisinin farklı mecralardan insanlara ulaşması ve TRT arşivlerinde de yer alması adına kıymetli bir program olduğunu düşünüyorum. Pek tabii programın kayıtlarına YouTube üzerinden de erişmek mümkün.

Son olarak ise hafta sonu gerçekleşecek bir sempozyumu haber vermek istiyorum “Ruhi Su ve Türkiye’de Müzik Kültürleri Sempozyumu”. Ruhi Su Kültür ve Sanat Derneği’nin düzenlediği ve 26-27 Kasım 2022 tarihlerinde İstanbul’da Kadıköy Barış Manço Kültür Merkezi’nde gerçekleşecek olan “Ruhi Su ve Türkiye’de Müzik Kültürleri Sempozyumu”, Türkiye’de müzikle ilgili hemen her alanda önemli ve öncü çalışmaları bulunan Ruhi Su’nun (1912-1985) hayatı ve çalışmalarının izinden giderek, Türkiye’deki müzik kültürlerinin müzikoloji/etnomüzikoloji, müzik eğitimi, derlemecilik, dans çalışmaları, koro faaliyetleri, bestecilik, müzik icrası vb. bağlamlarda yeniden ele alınmasını hedefliyor.

Sempozyumda Türkiye’de Modernleşme, Musiki İnkılabı, Protest Müzik, Popüler Müzik, Halk Müziği gibi alanlarla Ruhi Su ilişkisinin tartışılacağı farklı paneller yer alacak. Ayrıntılı programı aşağıdan inceleyebilirsiniz.