aposto-logoCuma, 3 Şubat 2023
aposto-logo
Cuma, Şubat 3, 2023
Premium'a Yüksel

"Küresel Kömürden Çıkış Listesi" ne gösteriyor?

Ülkeler, kömürden çıkış planlarını açıklamada ve mevcut planları hayata geçirmekte geç kalıyor.

Küresel Kömür Çıkış Listesi (GCEL), küresel kömür değer zincirinde faaliyet gösteren firmaları belirleyen ve finansal aktörlerin kömür endüstrisinden çıkışını hızlandırmak için ihtiyaç duyulan politikalara dair yol gösterici, kamuya açık bir veri seti sunuyor

  • GCEL 2022, kömür satışları ve kömür bazlı elektrik satışlarının ötesinde, kömür endüstrisi ve lojistik başta olmak üzere diğer faaliyet alanlarını da kapsıyor. Kömür değer zincirindeki 1.000'den fazla firma ve 1.800'den fazla da alt yükleniciyi içeriyor.

Öne çıkan bulgular

Yapılan çalışma, geçtiğimiz yıl Glasgow'daki BM İklim Zirvesi'nin kömürden çıkış çabalarını hızlandırma kararına karşılık, endüstrinin %46'sının (1.064 kömür şirketinin 490'ının) hâlâ kömür projeleri geliştirmekte olduğunu gösteriyor.

  • GCEL'deki firmalar, yıllık 2,5 milyar tonun (Mtpa) üzerinde yeni kömür madenciliği projesi geliştirmeyi hedefliyor. Bu miktar, dünyanın mevcut termal kömür üretiminin %37'sine denk geliyor. 
  • Ülkeler bazında incelendiğinde ise Çin (967 Mtpa) ilk sırayı alırken onu Hindistan (811 Mtpa), Avustralya (287 Mtpa), Rusya (144 Mtpa) ve Güney Afrika (91 Mtpa) takip ediyor.
  • Dünya genelinde hâlihazırda 476 gigavat (GW) kapasiteli yeni kömür santrali projesi bulunuyor. Bu projelerin gerçekleşmesi durumunda, dünyanın mevcut kömür santrali kapasitesinin %23 oranında artması bekleniyor.

Verilen sözler tutulmuyor

Dünya genelinde 6.500 kömür santrali, 2.067 GW kapasite ile faaliyet gösteriyor. 1,5°C hedefini gerçekleştirmek için öncelikle bu kapasiteden nasıl çıkılacağının planlanması gerekiyor. Bu noktada, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) 2050 net sıfır senaryosu, kömür santrallerinin yüksek gelir grubundaki ülkelerde en geç 2030'a, dünyanın geri kalanında ise en geç 2040'a kadar emekli edilmesi gerektiğini gösteriyor. 

GCEL 2022, bu bağlamda verilen sözlerin yerine getirilmediğini ve ülkelerin kömürden çıkış planlamalarında ve mevcut planlarını da hayata geçirmede geç kaldığının altını çiziyor.

Eylül 2021'de kendi sınırları dışında yeni kömür santralleri yapmamayı taahhüt eden Çin, planlanan tüm kömür santrali kapasite ilavelerinin %61'inden tek başına sorumlu görünüyor. Oysa ki;

  • Eylül 2021'den bu yana Çin'in 9 GW'lık yeni kömür kapasitesi inşasında rol oynadığı görülüyor: Çin, Aralık 2021 ve Şubat 2022'de Endonezya'da, Nisan ve Mayıs 2022'de ise Laos'ta yeni kömür santralleri için anlaşmalar imzaladı. Bangladeş'te de ise yeni kömür santrali için mevcut sözleşmesini yeniledi.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 218 GW ile dünyanın en büyük kömür santrali kapasitesine sahip üçüncü ülke konumunda yer alıyor. Paris Anlaşması'nın 1,5°C hedefini karşılamak için ABD'nin bu yıldan itibaren 2030'a kadar her yıl en 30 GW'lık kömür santrali kapasitesini emekli etmesi gerekiyor. Fakat ABD'nin herhangi bir kömürden çıkış hedefi bulunmuyor. 2021'de ülkede sadece 8,4 GW'lık bir kömür kapasitesi emekliye ayrıldı.

Şirketler bazında incelendiğinde de GCEL kapsamındaki 1.064 firmanın sadece 56'sı kömürden çıkış hedefi belirlemiş ve bunu duyurmuş. Bu hedeflerin bir kısmı da olması gerekenden çok daha geç tarihleri işaret ediyor. Çalışmada da vurgulandığı üzere kömürden çıkış planlarının ertelenmesi, iklim değişikliğini reddetmenin yeni bir hâline dönüşmüş durumda..

Firmaların sadece 27'si 1,5°C hedefiyle uyumlu kömürden çıkış tarihleri sunuyor. Bu firmaların çoğu da kömür kapasitelerini doğrudan devreden çıkarmak yerine kömürden gaza geçişi planlıyor.

  • İyi bir örnek olarak; ABD menşeili NiSource, tüm kömür kapasitesini yenilenebilir enerjiye dönüştüreceğini söylüyor ve son kömür santralini kapatacağı tarih olarak da 2028'i işaret ediyor.
Hikâyeyi beğendiniz mi? Paylaşın.

İlgili Başlıklar

kömür

Kömür

Glasgow

Hindistan

Avustralya

Rusya

Güney

Uluslararası Enerji Ajansı

Hikâyeyi beğendiniz mi?

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Nerede Yayımlandı?

📄 Paris'ten bu yana Türkiye'nin iklim karnesi

Yayın & Yazar

SEFiA İklim Gündemi

İklim değişikliği ile mücadele ve sürdürülebilirliğin finansmanı alanlarındaki gelişmeleri-araştırma sonuçlarını derleyen ve her ayın birinci ve üçüncü haftalarının pazartesi günleri yayımlanan dijital gazete.

;