Sıcak hava dalgaları

Avrupa son yılların en büyük sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya. Birleşik Krallık, Fransa, Portekiz, İspanya, Yunanistan ve Hırvatistan gibi birçok Avrupa ülkesi, haftalardır orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Kuraklığın meydana geldiği kıtada hava kirliliğinde de artış yaşandığı ifade ediliyor.

AB Komisyonu Ortak Araştırma Birimi (JRC) Avrupa'nın son 500 yılın en kurak dönemini geçirdiğini bildirdi. Hazırlanan raporda, Avrupa genelinde akarsularda da su seviyelerinin azaldığına, hidroelektrik santrallerindeki üretimin düştüğüne, diğer güç santrallerindeki soğutma sistemleri ile akarsu taşıma sektörünün olumsuz etkilendiğine dikkat çekildi. 

Kuraklığın yanı sıra yüksek hava sıcaklığı insanları da etkiliyor. Politico Europe’un haberine göre; temmuz ortasında özellikle 18-20 Temmuz arasında Avrupa’da sıcaklık zirveyi gördü. 40 dereceye ulaşan sıcaklıklarda Avrupa’nın çoğu ülkesinde hayatını kaybeden insan sayısının arttığı gözlemlendi. 

Öyle ki Almanya'da söz konusu haftada ilk belirlemelere göre Covid-19 kaynaklı olanlar hariç son 5 yılda görülenden 3 bin tane fazla ölüm kayıtlara geçti. Birleşik Krallık’ta da aynı dönemde 1180 kişi hayatını kaybetti. Termometrelerin 45 dereceyi gösterdiği İspanya ve Portekiz'de de temmuz ortasında ölümler, önceki yıllara göre en yüksek seviyeye ulaştı.

• Neden? Uzmanlar aşırı sıcakların, solunum rahatsızlıkları, kalp hastalıkları ve alzheimer gibi hastalıkları bulunan kişiler için risk faktörü olduğunu belirtiyor. Ayrıca kıtadaki yaşlı nüfusun fazla olmasının da ölümlerde etkisinin olduğu değerlendiriliyor.
• Rekorlar kırıldı: Temmuz 2022’de Macaristan'da 24 Temmuz'da başkent Budapeşte bölgesinde gece termometreler 25,4 santigrat dereceyi gösterdi. Bu, 128 yılın sıcaklık rekoru olarak açıklandı. Birleşik Krallık’ta 19 Temmuz'da hava sıcaklığı öğle saatlerinde 40 dereceyi aşarak ülke tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı. Almanya'da, 20 Temmuz'da yılın en sıcak günü 40,3 santigrat dereceyle Bad Mergentheim-Neunkirchen'de kaydedildi. İsviçre’de bazı kentlerde sıcaklığın 35 derecenin üzerine çıkmasıyla hükümet, ülkede alarm seviyesini 3'e yükseltti.

Sıcaklık neden artıyor? 

Uzmanlar, sıcaklık artışını iklim değişikliğinin bir sonucu olarak yorumluyor. Dünyadaki ortalama sıcaklığın büyük ölçüde sera gazındaki ciddi artış ve fosil yakıt kullanımının karbondioksit (CO₂) birikimini artırması nedeniyle sanayi öncesi seviyelerden bu yana 1,1 derece arttığı açıklandı. Küresel ısınmayı en çok etkileyen nedenlerden biri olan karbondioksitin de atmosferdeki konsantrasyonunun 1750 ile 2020 yılları arasında %48 yükseldiği saptandı. CO₂ birikimi, Avrupa dâhil olmak üzere dünya genelinde ısı dalgası olaylarını daha yoğun ve daha sık hâle getirdi.

Uzmanlar ayrıca, sıcak havanın Kuzey Afrika’dan geldiğinin de altını çiziyor. Hava taşınımının önümüzdeki yıllarda da etkili olması bekleniyor. 

Yakın tarihli bir çalışmaya göre, sanayi öncesi iklimde herhangi bir yılda meydana gelme olasılığı 10'da bir olan bir sıcak hava dalgası, şimdi ortalama olarak neredeyse üç kat daha sık meydana gelecek ve 1,2 derece daha sıcak olacak. Hükümetler emisyonları azaltma taahhütlerini yerine getirseler bile, bu tür sıcak hava dalgaları önümüzdeki on yıllarda daha sık devam edecek.

Ya şimdi?

Başta bahsettiğimiz gibi, Avrupa’da sıcak hava dalgasının etkisini sürdürmesi bekleniyor. Bu sırada ülkelerin geçtiğimiz yıl gerçekleşen COP26’da taahhüt ettiği kömür kullanımının aşamalı olarak azaltılması taahhüdü, emisyon azaltma planlarının düzenli olarak gözden geçirilmesi ve gelişmekte olan ülkelere daha fazla finansal destek gibi kararlarının ne kadar gerçekleştirildiği de bir muamma. Öte yandan bu kararların sıcaklık ve iklim değişikliği üzerinde ne kadar etkisi olacağı da ayrı bir tartışma konusu. 

Tüm bunların yanında Rusya’nın Ukrayna’yı işgali nedeniyle yaşanan ciddi boyuttaki enerji krizi de iklim politikalarını etkiliyor. Uzmanların bir kısmı yeşil enerji politikalarının rafa kaldırılarak Avrupa ülkelerinin doğal gaz tedarik etmek için Orta Doğu ülkelerinin yardımına başvuracağını ve ısınma için kömüre devam edeceğini savunurken bir kısmı da yeşil enerji politikalarında uygulamalara hız verileceğini savunuyor. 

Öte yandan büyük şirketlerin de ülkelerin iklim politikaları kapsamında verdikleri taahhütlerin ne kadarını gerçekleştirdiği de tartışılan konular arasında. 

“Artan sıcaklıklar” odak sayımızda hem ülkelerin politikalarını, hem şirketlerin bu konudaki tavırlarını incelerken bir yandan da artan sıcaklıklara yönelik ünlülerin eylemlerine uzanıyoruz.

İyi okumalar.