More'un Ütopya'sı

Edebiyatta ütopya türünde yazılmış eserlerle ilgilenen herkes bilir ki, ütopya kelimesi Thomas More tarafından türetilmiştir. Bu kelime utopia Yunanca ou [Yok,değil] ve topos [yer] sözcüklerinden oluşur ve ''yok-yer, yok-ülke'' anlamına gelir; Thomas More'un Ütopyası  gibi her insanın yaşamak istediği bir yer olunca, sözcük oyunuyla etopia şekline bürünür, yani ''iyi-ülke, şanslı-ülke'' ya da tam tabiriyle ''yaşanası-yer'' olur.

Ütopya, yeryüzünün zihinsel coğrafyasında bir yer bulur kendine ve Platon'un kurguladığı ideal devlet biçimini bir anlamda hayata geçirir.

Hep daha iyi, hep daha huzurlu ve en önemlisi adaleti bütün hücrelerine sindirmiş, mükemmel devlette yaşama fikri hiç kuşkusuz More'a özgü değildir. Kaostan kozmosa geçiş sürecinden ve bu süreci ilk kez konu edinen Hesiodus'un destanın itibaren, insanoğlu kendine yaraşan bir yaşam tarzı arzuladığında zihninin en derin köşelerinde mutlaka böyle bir ütopya hayal etmiştir ve yeryüzünde varolduğu sürece de bu hayalini sürdürecek, içinde soluk aldığı toplumun nice kusuruna tanık oldukça bu hayalini daha da derinleştirecektir.

Thomas More ince alaylardan zevk alan ve klasik yergi üslubunu benimseyen bir edebiyatçı ve devlet adamıdır. Gerek mektuplaşmalarında gerekse yakın dostu Erasmus'un onun karakteri ve benimsediği yaşam tarzıyla ilgili kaleme aldığı mektubunda ciddi konulara anarşi yaratacak nitelikte eleştiriler getirmek yerine, antikçağ yergi üstatlarının kullandığı yergi diline benzer bir dil benimsediğini ve eleştirirken siyasi ve ahlaki dersler vermeyi ön planda tuttuğu gözlemlenir.

Bu yüzden hem kendi toplumunda hem de zamanının diğer Batı toplumlarında tanık olduğu belli başlı toplumsal, ekonomik ve siyasi sorunlara doğrudan doğruya ağır eleştiriler getirmek yerine, bir ütopya devleti yaratarak örnek çözümler getirmeye ve ders vermeye çalışmıştır.

Başka deyişle Thomas More zihninde boğuştuğu söz konusu sorunların çözümsüz olmadığını, yine zihninde yarattığı Ütopya'sının farklı devlet modelini, farklı düşüncelere ve ahlaka sahip yöneticilerini ve yaşamın tek amacının mutluluğa ulaşmak olduğunu düşünen, kavgadan olabildiğince uzak duran ve bütün serbest zamanlarında kitap okuyan insanları örnek göstererek kanıtlamayı denemiştir.