Mücadelenin birinci ayı: Ukrayna'nın işgali

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin birinci ayı dolarken NATO üyesi 30 ülkenin lideri, dün Brüksel'de olağanüstü bir zirvede bir araya geldi. Zirvenin ardından açıklama yapan NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, "NATO liderleri Ukrayna'ya daha fazla destek konusunda anlaştı." açıklamasında bulundu. 

İşgalin birinci ayında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski yayımladığı videoda dünyaya seslendi. Zelenski, Rusya'nın özgürlüğe savaş açtığını söyleyerek "Rusya, Avrupa'daki tüm insanların özgürlüğünü yok etmeye çalışıyor. Tüm dünyadaki insanların. Dünya Rusya'ya 'dur' demeli. Bir ay oldu bile. Meydanlarınıza, sokaklarınıza çıkın. Görünür olun ve sesinizi duyurun." dedi.

Neler yaşandı? 

Rusya ve Ukrayna arasındaki gerilim, geçtiğimiz yıl yeniden tırmanmaya başlamış, Ukrayna olası bir işgal ihtimalini değerlendirdiklerini belirtirken Rusya "işgale yönelik bir planlarının olmadığı" söylemini yinelemişti. 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna'nın doğusunda Rusya destekçilerinin ağırlıkta olduğu Donbas bölgesindeki Donetsk ve Luhansk'ı bağımsız cumhuriyetler olarak tanıma kararı aldığını açıklamıştı. Putin, "Ukrayna, stabil bir devlet oluşturamadı, bu sebeple sırtını ABD gibi yabancı ülkelere yaslamak zorunda kalıyor." diye konuşmuştu.

Açıklamadan sonra Rusya, Ukrayna'ya "askerî operasyon" düzenlediğini belirtmiş, gerekçe olarak "sınır güvenliği tehdidi" gösterilmişti. Rusya başta Kiev, Harkov ve Mariupol şehirleri olmak üzere Ukrayna'daki çeşitli bölgelere saldırmış; Zelenski ise vatandaşların da dâhil olduğu askerî güçlerin ülkeyi savunmaya devam ettiğini vurgulamıştı.

Belarus sınırında iki ülkenin temsilcileri bir araya gelerek ateşkes görüşmeleri gerçekleştirmiş ancak taraflar anlaşma sağlayamamıştı. Antalya'da Rusya ve Ukrayna'nın dışişleri bakanları görüşmüş; görüşmelerden kesin sonuç çıkmasa da taraflar bu toplantıyı başlangıç olarak nitelendirmişti. 

İşgalin ardından çok sayıda Avrupa ülkesi ve ABD, Rusya oligarkları ve şirketlerine yaptırım kararı almış ve Ukrayna'ya yönelik desteklerini yinelemişti. Son olarak Polonya Kalkınma Bakanı Piotr Nowak, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırarak uluslararası kuralları ihlal ettiğini söylemiş ve G20'den çıkarılıp yerine Polonya'nın alınmasını önermişti. ABD'nin bu öneriye sıcak baktığı, Putin'in ise ekim ayında düzenlenecek G20 Zirvesi'ne katılmayı planladığı bildirilmişti. Çin, Rusya'nın çıkarılmasına karşı çıkmıştı.

Michael Kappeler/Getty Images

Zirvenin gündemi: Ukrayna

Dün bir araya gelen NATO ülkesi liderleri de zirvede Ukrayna'nın işgaline yönelik değerlendirmelerde bulundu. Zirvenin ardından liderler tarafından yapılan ortak açıklamada Ukrayna'ya desteğin artarak süreceği mesajı verildi. 

Jens Stoltenberg işgali "bir neslin gördüğü en büyük güvenlik krizi" olarak nitelendirirken basın açıklamasında, "NATO'nun savunma planlarını harekete geçirdik, NATO Mukabele Kuvveti unsurlarını konuşlandırdık ve doğu kanadımıza 40 bin asker yerleştirdik. Bugün NATO liderleri şu mutabakata vardı: Ukrayna'ya daha fazla destek vereceğiz ve Rusya'ya daha önce görülmemiş bedeller ödeteceğiz." şeklinde konuştu. Stoltenberg Slovakya, Macaristan, Bulgaristan ve Romanya'ya dört yeni muharebe gücünün ulaştırılacağını belirtti.

Ülkelerin ortak açıklamasında Çin hükümetine Rusya'ya destek vermemesi yönünde çağrı yapıldı. Açıklamada "Çin Halk Cumhuriyeti de dâhil olmak üzere tüm devletleri, BM Antlaşması'ndaki egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkeleri de dâhil uluslararası düzeni korumaya, Rusya'nın savaş çabalarını her şekilde desteklemekten ve Rusya'nın yaptırımları atlatmasına yardımcı olacak her türlü hareketten kaçınmaya çağırıyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün desteklendiğinin altını çizerek "Ukrayna'yla köklü ilişkilerimizin yanı sıra stratejik ortaklığımız var. Bir diğer komşumuz Rusya'yla yapıcı ve karşılıklı güvene dayalı diyalog içinde olmaya özen gösteriyoruz." dedi.

ABD Başkanı Joe Biden, zirveyi "NATO hiç bugünkü kadar birlik olmadı." sözleriyle değerlendirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Batı ülkelerinin yaptırımların sayısını arttırmaya hazır olduğu dile getirdi.

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Rusya'ya kimyasal silah konusunda uyarıda bulundu. Scholz, "Rusya, bu tür silahları kullanmak için düzmece saldırı planlarsa, bu tüm kurallara, anlaşmalara ve sözleşmelere aykırı olur." sözleriyle konuya dikkat çekti.

Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, Ukrayna'nın özgürlüğünün ve ülkedeki demokrasinin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Johnson "Kiev, Mariupol, Lviv ve Donetsk'teki insanların yanındayız." yorumunda bulundu.

Zelenski'nin seslenişi 

Volodimir Zelenski, zirvede yaptığı konuşmada NATO'dan daha fazla askerî yardım talep etti. Zelenski "Ukrayna'nın savaş uçaklarına, tanklara, daha iyi hava ve deniz savunma silahlarına ihtiyacı var." diye konuştu. Zelenski ayrıca şu ifadeyi kullandı:

"Biz sadece hayatta kalmak, insanlarımızı kurtarmak istiyoruz. Bu bir ölüm kalım meselesi."