Nasıl çocuk kitabı yazarı olunur?

Yazar ünvanına sahip olmak için ihtiyacınız olan ilk şey bir fikir ve bir yayınevi. Çünkü bir hikâyeyi kitap yapan şey, bir yayınevinin o fikre inanıp okuru için ona yatırım yapmasıdır. Yazarlığın ilk şartı da bir yayınevinin size ve fikrinize inanmasıdır. 

Her çocuk kitabı yolculuğuna bir fikir olarak başlar. Bu fikrin ilk durağı bazen bir yazar, bazen de yayınevidir. Kimi zaman yazarın aklına gelen bir fikir diğerlerinden daha parlak, daha heyecan uyandırıcıdır ve bunun peşinden gider. Bu fikri kelimelere döker, bir dosya hazırlar ve e-posta veya başvuru yönergesine uygun şekilde, kitabına yuva olarak seçtiği yayıneviyle paylaşır. Yayınevinin bu şekilde incelediği kitaplara “dosya başvurusu” denir.

Kimi zaman ise bu fikir kalabalık bir masadan çıkar. Yayın ekibi uzun uzun konuşur: Fikir, kitabın içinde nasıl ilerlemeli, nasıl anlatılmalı ve en önemlisi bu fikri kim yazmalı, kim çizmeli? Buna benzer birçok soruyla yola çıkılır ve cevapları bulundukça kitabı hazırlayacak çekirdek kadro da kurulur. Yayınevinin bu şekilde yayımladığı kitaplara “proje kitap” denir. 

Kitabımızın fikir hâlindeki bu formu bir yumurta, yayıneviyse bir kuluçka merkezidir. 

Peki yayınevi ne iş yapar? 

Yayınevi adeta bir fikir fabrikasıdır. Editörlerin, tasarımcıların ve çizerlerin en önemli işi okur için yeni ufuklar açmak, yepyeni hayaller kurmak, gidilmeyen diyarları keşfetmektir. Pazarlama, satış, üretim, lojistik, mali işler ve hukuk ekipleri ise hayalleri destekleyen  güçlü kalelerdir. 

Yayınevi sıradan bir şirket değildir. Resmî yayıncılık sertifikasına sahip ve yayınladığı her şeyden hukuken sorumlu bir kültür üretim merkezidir. Bu sayede bir yayınevi, bir metni "kitap", o metnin sahibini de "yazar" yapma yetkisine sahip olur. Eğer yayınevi, yazar adayının metnini yayımlamaya karar verirse yazar artık telif sahibi olur. Ardından şartlar konuşulur ve bir sözleşme yapılır. Sonra yayınevi o fikrin arkasına profesyonel bir ekip kurar, kolları sıvayıp çalışmaya başlarlar. 

İlk durak: Editör 

Editörün ne iş yaptığını bir analojiyle tarif edelim: İmparator penguenlerini bilirsiniz. Anne yumurtlar ve aylar sürecek kuluçka için yumurtayı baba penguene teslim eder. Editör bir kitabın baba penguenidir, kitabı matbaaya uğurlayana kadar tüm süreçlerde ekibi o yönlendirir. Editörlerin en yakın çalıştığı ekip arkadaşları arasında lektörler, redaktörler, düzeltmenler ve son okumacılar vardır. Bu ekip özellikle metinler üzerinde çalışır. 

Dosya başvurusu yaptığınızda kitabınızı ilk inceleyen bir lektördür. Kitap başvurularının ilk eleme adımı olan lektör masasında olumlu rapor alan dosya, yayınevi editörü tarafından incelenir ve yayın kuruluna çıkarılır. Eğer yayın ekibi tarafından uygun bulunursa güzel haber e-posta kutunuza ulaşır: "Kitabınızı yayımlamak istiyoruz." Böylece henüz bir yumurta olan çocuk kitabımızın kuluçka dönemi başlar. 

İkinci durak: İllüstrasyon ve tasarım 

Bir çocuk kitabını yetişkin kitaplarından ayıran en belirgin özelliklerden biri, çizimlerdir. Yazar, editöre yumurta halindeki kitabımızı teslim ettikten sonra, ilk olarak kitabın sayfa sayısına, ebadına, bölümlerine, metnin türüne ve yaş grubuna uygun olarak resimleme yoğunluğuna karar verilir. Böylece kitabın iskeleti ortaya çıkar. Bu aşamada ekibe sanat yönetmeni katılır. Editörle birlikte metni en güzel şekilde betimleyecek illüstrasyon tarzını belirlerler. Kitaba en uygun illüstratör de ekibe katıldığında artık yumurtamızın neye benzeyeceğini az çok tahmin etmeye başlayabiliriz.

Bir çocuk edebiyatı eseri adeta bir şarkı gibidir. Yazarı güftesini, illüstratör ise bestesini yaratır. İllüstratör, editörden gelen yönlendirmelerle resimlemeye başlar. Resimleme süresi kitabın türüne göre bazen aylar, hatta yıllar sürebilir. İllüstrasyonlar tamamlandığında, kitabı sanat yönetmeni devralır. Font ve renk paletinin seçimi, sayfaların mizanpajı ve kapağın tasarımı bu aşamada tamamlanır. 

Üçüncü durak: Üretim ve telif

Bir tasarım ve renge kavuşan yumurta, üretim departmanına teslim edilir. Kitabın kapak ve kağıt gramajı, baskı adedi gibi detaylar belirlenir ve baskıya uygun bir matbaa bulunur. Bu aşamada kitabın üretim maliyeti de hesaplanabildiğinden liste fiyatı ortaya çıkar. Böylece muhasebe departmanı devreye girerek kitabın yazar, çizer ve çevirmen gibi tüm fikir sahiplerinin telif ödemelerini planlamaya alır. 

Yayıneviyle yaptığı sözleşme gereği artık yazar bir telif sahibidir ve kitabının her satışında kâr payı alır. Bu ödemeye “telif hakkı” denir. Kitap matbaada baskı sürecindeyken de depo ve dağıtım organizasyonları planlanır.

Dördüncü durak: Pazarlama ve tanıtım 

Yumurtamız artık çatlamak üzere! Pazarlama ekibi adeta bir köprü gibidir; yayın ekibinden aldığı tüm bilgiler üzerine düşünür, bunlarla satış ekibinin ihtiyacı olan argümanları üretir ve gündeme uygun bir iletişim dili oluşturur. Kitap matbaadan gelene kadar hangi mecralarda nasıl görüneceğini planlar. 

İlk duyuru, yani okurlara taptaze bir kitabın çıktığını söylemek, işin en heyecanlı kısmıdır. Buna lansman dönemi denir. Bunun yanında kitabın daha çok okura ulaşması için tekrar tekrar yeni fikirler bulur. Dijital ve konvansiyonel medya bağlantıları ile iletişim kurar, reklamları organize eder. Kitabın duyulması için uygun isimler ve mecralarla işbirlikleri kurar, etkinlikler organize eder. Lansman sonrası günden güne kitabın yolculuğunu sürekli analiz edip satış ve yayın ekibini besler.

Beşinci durak: Satış ve kitapçılar

Ta daaa! Yumurtamız artık çatladı ve raflarda yerini aldı. Satış ekibi her zaman hazırlıklıdır. Kitap matbaadan gelmeden önce bütün operasyon sürecini planlar. Medya mecralarında kitabın duyurusu yapıldığı andan itibaren okurların en güvenilir, sağlam ve hızlı şekilde kitaba ulaşması için özenle çalışılır. 

Özellikle bu aşamada yazar kitabını iyi bir yayınevine emanet etmişse satış ekibinin telefonunun sustuğu pek görülmez. Çünkü taptaze bir kitabın yayımlandığını gören tüm dağıtımcılar ve kitapçılar bir an önce kendi okurlarına bu yeni kitabı ulaştırmak, raflarını onunla süslemek ister. Fuar ve imza günlerinin organizasyonları da bu aşamada belirlenir ve tarihler atılır.  

Son durak: Dünya!

Buraya kadar ki tüm süreçler, kapsamı farklılık gösterse de birçok yayınevinde benzer ilerler. Ama kitabına, yazarına ve ekibine güvenen bir yayınevinin en önemli işlerinden biri şimdi başlar: Tüm dünya çocuklarına ulaşmak! 

Bu aşamada kitap uluslararası hak temsilcisinin yani telif ajansının masasına gelir. Uluslararası telif piyasasında, İngilizce köprü dil olarak kullanıldığı için, eğer kitabınızın dünya dillerinde okunmasını istiyorsanız İngilizce çevirisinin hazır olması şarttır. Editör bir çevirmenle çalışarak kitabın İngilizce çevirisini hazırlar ve telif ajansına teslim eder. Böylece tatlı kitabımız uluslararası fuarlarda başka ülkelerin yayınevlerine tanıtılır. 

Birkaç hafta sonra yepyeni dillere çevrilmek için teklifler yayınevinin mail kutusuna düşer. Yakında kitabımızı Kanada’da, Çin’de, Meksika’da ve kıtaları, okyanusları aşıp daha birçok memlekette görebilirsiniz. 

Yerli ve özgün eserler 

Bir kitabın yayımlanması ve bir çocuk edebiyatı yazarı olmak hiç de kolay değildir. Hani derler ya bir çocuğu bütün bir köy büyütür, aynı şeyi çocuk kitabı için de söyleyebiliriz. İşte bu yüzden Taze Kitap ekibi bir fikrin arkasındaki emeğe büyük bir önem gösterir. Yazarlarını, çizerlerini ve danışmanlarını çocuk yanlarını canlı tutan, kâşif ruhlu bilim insanları, seyyahlar ve sosyal bilimcilerden seçer. Yayın politikasını da tam bu çizgide konumlandırır. 

• Taze Kitap yayın kataloğunun yarısından çoğu dosya başvurusuyla değil, yayın ekibinin fikirleriyle yaratılır. Atlas serimiz, kurgu ve kurgu dışı eserlerimizin çoğunun fikri yayınevinde doğar. Alanının en iyisi, yerli yazarlar ve çizerlerle ete kemiğe bürünür.

Müsait olduğunuzda kurgu ve kurgu dışı kitaplarımızı incelemek için tazekitap.com adresine bekleriz. 

_{Telif yasası gereği bu içeriğin tüm yayın hakları Taze Kitap Yayıncılık A.Ş.'ye aittir. Tanıtım için alınacak kısa alıntılar dışında yayıncının izni olmaksızın hiçbir biçimde çoğaltılamaz ve kullanılamaz.}