Çocuk edebiyatı dünyayı değiştirir

Söze başlamadan önce son zamanlarda Türk yayıncılığının en gözde türü olan “çocuk edebiyatı”nın ne demek olduğuna kısaca bir değinelim. Zekice yazılmış ve 7’den 77’ye her yaştan okura lezzet veren metne, “çocuk edebiyatı” diyoruz. Gözüne soka soka bir şey öğretme derdi olan ve sadece çocuklara hitap eden kitaplaraysa “eğitim kitapları” diyoruz. 

Çocuk edebiyatı evrensel ve yaşsız bir türdür. Çocuk edebiyatı yazmak için anne, baba, öğretmen veya psikolog olmak ve hatta “çocuklarla arası iyi olmak” bile gerekli değildir. Çocuk edebiyatı çok ciddi bir sanat dalıdır. Çocuk edebiyatı için tüm insanlar eşittir ve eşit haklara sahiptir. Özetle çocuk edebiyatı, dünyanın en etkili ve en evrensel edebiyat türü. Aynı zamanda da kitap raflarının en hafife alınan üyesi. 

Yaşsız bir edebiyat

Çocuk edebiyatı alt yaş sınırı olan, üst yaş sınırı olmayan bir türdür. Bir kitabın çocuk kitapları rafında olması ve onların okuyup anlaması, bu kitabı yetişkinler için “okunamaz” yapmaz. Hatta tam tersine bir kitabı “yetişkin” yapan o kitabın çocuklara hitap etmemesidir. Yani çocuğunuza, yeğeninize kitap okurken kendi kitaplarınızdan daha çok eğlenmeniz oldukça normal. Dolayısıyla kitaplar için bir yaş sınırlamasından bahsedeceksek bunu yetişkin edebiyatı için yapmak gerekir. Çünkü çocukların dünyası da, çocuk edebiyatı da yaşsızdır ve evet bizler de 20-30-40-50 yaşında olmamıza rağmen birer çocuğuz hâlâ.

Çocuk edebiyatı “longseller” dediğimiz türdendir. Mesela Lewis Carroll’un 150 yıl önce yazdığı, otoriteyi eleştiren, toplumun ezberlerini sorgulatan Alice Harikalar Diyarında isimli eseri yüz milyonlarca okura ulaşırken, aynı konuyu işleyen akademik bir kitap en iyi ihtimalle birkaç bin adet satmıştır. 

Çünkü o akademik kitapları okuyan biz yetişkinler de çocuğuz aslında. Hiçbirimiz zorunlu değilsek sıkıcı, uzun uzun anlatılmış, eğlendirmeyen metinleri okumak istemeyiz. Çok ciddi meseleleri, bir ağacın yaprağındaki sadelikle işleyen çocuk edebiyatı da işte tam bu yüzden dünyanın en çok okunan türü. 

Çocukluk hiç bitmez

Çocukluk için insanlığın ek almamış yalın hali diyebiliriz. Adım adım çevremizi keşfederken hayatımızda sınırlar yoktur. Büyüdükçe topluma ayak uydurabilecek tecrübelerle, bilgilerle donanırız. Ne zaman güleceğimizi, kızacağımızı, ağlayacağımızı, sevineceğimizi öğreniriz. Çocukken sınırsızca, yargılanma korkusu olmadan yaşadığımız duygularımızı yetişkinlikte kafes altında tutmayı öğreniriz. Halbuki dünya ile ruhumuz arasındaki bağı koparmamak için o yalın hale hep ihtiyacımız var. Yoksa yetişkinliğimizi şekillendiren politikaların, ezberlerin, geleneklerin sınırladığı kadar algılayabiliriz hayatı da, gezegenimizi de.

Bunu anlamak için kendimize dönüp bir bakmamız yeter aslında. Birçoğumuzun kimseye söylemediği küçük sırları vardır mesela. Belki hâlâ gece tuvaletten odanıza giderken karanlıktan korkuyorsunuzdur. Ama bunu kimseye söylemezsiniz, çünkü bu çocukluk olur. Pikniğe gittiğinizde, kar yağdığında veya aşık olduğunuzda "içinizdeki çocuk" ortaya çıkar. Eve giderken yolda gördüğünüz akşamsefası tohumlarını neşeyle toplamak, göl kıyısında paçalarınızı sıyırıp ayaklarınızı suya sokmak, ciddi bir toplantının ortasında önünüzdeki kağıda karikatür çizmek, gökkuşağı gördüğünüzde sevinç çığlıkları atmak, herkes yolda trafikle meşgulken gökyüzündeki bulutlarda şekiller görmek, muziplikler yapıp eğlenmek... 

Eğer bugün hâlâ içinizden bunları yapmak geliyorsa çocuk olmadığınızı söyleyebilir misiniz?

Dünyanın en evrensel dili

Dünyaya gelirken dilini bilmediğimiz bir gezegene doğuyoruz ve minimum 15 yılımızı alıyor bu dili öğrenmek. Fakat hâlâ öneminin yeteri kadar kavranmadığı evrensel bir dil var dünyada. Nerede doğarsak doğalım, yetişkinliğin lisanını öğrenmemize gerek kalmadan hayatın tercümesini yapan bir dil: Çocuk edebiyatı.

• İsterseniz bir adım öteye gidelim ve tüm evrenin bir kitap olduğunu hayal edelim. Sizce bu kitap ne olurdu? Hiç bilmeyen birine anlatırken kocaman kocaman cümleleri, kitapları mı kullanırdık? Yoksa en saf, en yalın anlatımlara mı ihtiyaç duyardık?

Düşünün, bir ideolojiniz, derdiniz, felsefeniz var ve onu öyle bir anlatıyorsunuz ki 7 yaşındaki insan da 70 yaşındaki insan da anlıyor. O kadar öz hâle getiriyorsunuz onu. Hâliyle çocuk edebiyatı bir fikri yaymanın en önemli mecralarından biri. Bu yüzden masum görünüşünün altında oldukça ciddi ve politik. Üslup ve dert sahibi bir yazarın elinde çocuk edebiyatının dönüşebileceği gücü tahmin etmek bile imkansız. 

Bu yüzden dünyayı değiştirmek istiyorsak bunu yapabileceğimiz belki tek yol çocuk edebiyatı. Çünkü bir sonraki nesli yetiştiren, yarının dünyasında neyin nasıl düşünüleceğini bugünden işleyen çocuk edebiyatı. Böyle söyleyince zihninizde tehlike çanları çalmasın hemen. Eğer çocukların zihnini iyilikle, vicdanla, estetikle, zarafetle ve daha birçok güzellikle yoğurabilirsek gelecek muhteşem olacak.

55 ülke, 33 farklı dil

Taze Kitap ekibi, 2015 yılında tam da bu anlayışla çocuk edebiyatı yayınlamak için yola çıktı. Hedefimiz, yeryüzünde dünya çocuklarına armağan edilmiş tek bayramın sahibi olan bu güzel ülkede yerli çocuk edebiyatı üretmek ve bunu tüm dünyaya ulaştırmaktı. Yayın hayatımızın 10. yılında dünyanın 55 ülkesinde, 33 farklı dilde Taze Kitap’ın okunduğunu gururla paylaşmak isteriz. 23 Nisan Çocuk Bayramı’nı hepimize armağan eden Atatürk’ün izinde yürüyen biraz büyümüş çocuklar olarak, profesyonel mesleğimizi geleceğe umut ekmek olarak tanımlayabiliriz.

Müsait olduğunuzda kurgu ve kurgu dışı kitaplarımızı incelemek için tazekitap.com adresine bekleriz. 

_{Telif yasası gereği bu içeriğin tüm yayın hakları Taze Kitap Yayıncılık A.Ş.'ye aittir. Tanıtım için alınacak kısa alıntılar dışında yayıncının izni olmaksızın hiçbir biçimde çoğaltılamaz ve kullanılamaz.}