Söze başlamadan önce son zamanlarda Türk yayıncılığının en gözde türü olan “çocuk edebiyatı”nın ne demek olduğuna kısaca bir değinelim. Zekice yazılmış ve 7’den 77’ye her yaştan okura lezzet veren metne, “çocuk edebiyatı” diyoruz. Gözüne soka soka bir şey öğretme derdi olan ve sadece çocuklara hitap eden kitaplaraysa “eğitim kitapları”&nbsp;diyoruz.&nbsp;Çocuk edebiyatı evrensel ve yaşsız bir türdür. Çocuk edebiyatı yazmak için anne, baba, öğretmen veya psikolog olmak ve hatta “çocuklarla arası iyi olmak” bile gerekli değildir. Çocuk edebiyatı çok ciddi bir sanat dalıdır. Çocuk edebiyatı için tüm insanlar eşittir ve eşit haklara sahiptir. Özetle çocuk edebiyatı, dünyanın en etkili ve en evrensel edebiyat türü. Aynı zamanda da kitap raflarının en hafife alınan üyesi.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yaşsız bir edebiyat</h2>Çocuk edebiyatı alt yaş sınırı olan, üst yaş sınırı olmayan bir türdür. Bir kitabın çocuk kitapları rafında olması ve onların okuyup anlaması, bu kitabı yetişkinler için “okunamaz” yapmaz. Hatta tam tersine bir kitabı “yetişkin” yapan o kitabın çocuklara hitap etmemesidir. Yani çocuğunuza, yeğeninize kitap okurken kendi kitaplarınızdan daha çok eğlenmeniz oldukça normal. Dolayısıyla kitaplar için bir yaş sınırlamasından bahsedeceksek bunu yetişkin edebiyatı için yapmak gerekir. Çünkü çocukların dünyası da, çocuk edebiyatı da yaşsızdır ve evet bizler de 20-30-40-50 yaşında olmamıza rağmen birer çocuğuz hâlâ.Çocuk edebiyatı “longseller”&nbsp;dediğimiz türdendir. Mesela Lewis Carroll’un 150 yıl önce yazdığı, otoriteyi eleştiren, toplumun ezberlerini sorgulatan Alice Harikalar Diyarında isimli eseri yüz milyonlarca okura ulaşırken, aynı konuyu işleyen akademik bir kitap en iyi ihtimalle birkaç bin adet satmıştır.&nbsp;Çünkü o akademik kitapları okuyan biz yetişkinler de çocuğuz aslında. Hiçbirimiz zorunlu değilsek sıkıcı, uzun uzun anlatılmış, eğlendirmeyen metinleri okumak istemeyiz. Çok ciddi meseleleri, bir ağacın yaprağındaki sadelikle işleyen çocuk edebiyatı&nbsp;da işte tam bu yüzden dünyanın en çok okunan türü.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çocukluk hiç bitmez</h2>Çocukluk için insanlığın ek almamış yalın hali diyebiliriz. Adım adım çevremizi keşfederken hayatımızda sınırlar yoktur. Büyüdükçe topluma ayak uydurabilecek tecrübelerle, bilgilerle donanırız. Ne zaman güleceğimizi, kızacağımızı, ağlayacağımızı, sevineceğimizi öğreniriz. Çocukken sınırsızca, yargılanma korkusu olmadan yaşadığımız duygularımızı yetişkinlikte kafes altında tutmayı öğreniriz. Halbuki dünya ile ruhumuz arasındaki bağı koparmamak için o yalın hale hep ihtiyacımız var. Yoksa yetişkinliğimizi şekillendiren politikaların, ezberlerin, geleneklerin sınırladığı kadar algılayabiliriz hayatı da, gezegenimizi de.Bunu anlamak için kendimize dönüp bir bakmamız yeter aslında. Birçoğumuzun kimseye söylemediği küçük sırları vardır mesela. Belki hâlâ gece tuvaletten odanıza giderken karanlıktan korkuyorsunuzdur. Ama bunu kimseye söylemezsiniz, çünkü bu çocukluk olur. Pikniğe gittiğinizde, kar yağdığında veya aşık olduğunuzda "içinizdeki çocuk" ortaya çıkar. Eve giderken yolda gördüğünüz akşamsefası tohumlarını neşeyle toplamak, göl kıyısında paçalarınızı sıyırıp ayaklarınızı suya sokmak, ciddi bir toplantının ortasında önünüzdeki kağıda karikatür çizmek, gökkuşağı gördüğünüzde sevinç çığlıkları atmak, herkes yolda trafikle meşgulken gökyüzündeki bulutlarda şekiller görmek, muziplikler yapıp eğlenmek...&nbsp;Eğer bugün hâlâ içinizden bunları yapmak geliyorsa çocuk olmadığınızı söyleyebilir misiniz?<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dünyanın en evrensel dili</h2>Dünyaya gelirken dilini bilmediğimiz bir gezegene doğuyoruz ve minimum 15 yılımızı alıyor bu dili öğrenmek. Fakat hâlâ öneminin yeteri kadar kavranmadığı evrensel bir dil&nbsp;var dünyada. Nerede doğarsak doğalım, yetişkinliğin lisanını öğrenmemize gerek kalmadan hayatın tercümesini yapan bir dil: Çocuk edebiyatı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İsterseniz bir adım öteye gidelim ve tüm evrenin bir kitap olduğunu hayal edelim. Sizce bu kitap ne olurdu? Hiç bilmeyen birine anlatırken kocaman kocaman cümleleri, kitapları mı kullanırdık? Yoksa en saf, en yalın anlatımlara mı ihtiyaç duyardık?</li></ul>Düşünün, bir ideolojiniz, derdiniz, felsefeniz var ve onu öyle bir anlatıyorsunuz ki 7 yaşındaki insan da 70 yaşındaki insan da anlıyor. O kadar öz hâle getiriyorsunuz onu. Hâliyle çocuk edebiyatı bir fikri yaymanın en önemli mecralarından biri. Bu yüzden masum görünüşünün altında oldukça ciddi ve politik. Üslup ve dert sahibi bir yazarın elinde çocuk edebiyatının dönüşebileceği gücü tahmin etmek bile imkansız.&nbsp;Bu yüzden dünyayı değiştirmek istiyorsak bunu yapabileceğimiz belki tek yol çocuk edebiyatı. Çünkü bir sonraki nesli yetiştiren, yarının dünyasında neyin nasıl düşünüleceğini bugünden işleyen çocuk edebiyatı. Böyle söyleyince zihninizde tehlike çanları çalmasın hemen. Eğer çocukların zihnini iyilikle, vicdanla, estetikle, zarafetle ve daha birçok güzellikle yoğurabilirsek gelecek muhteşem olacak.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">55 ülke, 33 farklı dil</h2>Taze Kitap ekibi, 2015 yılında tam da bu anlayışla çocuk edebiyatı yayınlamak için yola çıktı. Hedefimiz, yeryüzünde dünya çocuklarına armağan edilmiş tek bayramın sahibi olan bu güzel ülkede yerli çocuk edebiyatı üretmek ve bunu tüm dünyaya ulaştırmaktı. Yayın hayatımızın 10. yılında dünyanın 55 ülkesinde, 33 farklı dilde Taze Kitap’ın okunduğunu gururla paylaşmak isteriz. 23 Nisan Çocuk Bayramı’nı hepimize armağan eden Atatürk’ün izinde yürüyen biraz büyümüş çocuklar olarak, profesyonel mesleğimizi geleceğe umut ekmek olarak tanımlayabiliriz.Müsait olduğunuzda kurgu ve kurgu dışı kitaplarımızı incelemek için<a fr-original-style="" href="http://tazekitap.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;tazekitap.com</a> adresine bekleriz.&nbsp;

Çocuk Edebiyatı 101

Çocuk edebiyatı evrensel ve yaşsız bir türdür. Çocuk edebiyatı yazmak için anne, baba, öğretmen veya psikolog olmak ve hatta “çocuklarla arası iyi olmak” bile gerekli değildir. Çocuk edebiyatı çok ciddi bir sanat dalıdır. Çocuk edebiyatı için tüm insanlar eşittir ve eşit haklara sahiptir. Özetle çocuk edebiyatı, dünyanın en etkili ve en evrensel edebiyat türü. Aynı zamanda da kitap raflarının en hafife alınan üyesi.

Çocuk edebiyatı dünyayı değiştirir

<img src="https://images.aposto.com/2023/2/2/1679996009121.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.78" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Lewis Carroll’ın 174 dile çevrilen Alice Harikalar Diyarında eserinin Serdar Biliş tarafından yönetilen ve Beyhan Murphy’nin koreografisiyle sunulan yerli uyarlaması <a fr-original-style="" href="https://www.disneyplus.com/tr-tr/movies/alice-muzikali/3CFh6NRmeZcM" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Alice Müzikali</a>; Serenay Sarıkaya, Ezgi Mola, Enis Arıkan, Şükrü Özyıldız, İbrahim Selim&nbsp;ve&nbsp;Merve Dizdar'ın popülaritesi sayesinde geçen sezondan beri seyirci çekmeyi başarıyor. Bilet fiyatları 945 TL'ye kadar çıkan oyun 10 Şubat'ta Disney+ ekranlarına gelecekti ancak deprem felaketi nedeniyle ertelendi, sonra da sessiz sedasız platforma eklendi. Canlı temsilleri Zorlu PSM’de süren bu kafası karışık yerelleştirme örneğine avuç dolusu para gömmeden önce Disney+'taki kaydına bir bakın deriz.(Not: İzleme tavsiyesi değildir!)

Bu Hafta Ne İzlesem?

Late Night Tale başlıklı bu sergi, Lewis Carroll'ın tüm zamanların en sevilen çocuk kitaplarından biri olan Alice Harikalar Diyarında'dan esinlenildi. Sanatçı tüm galeriyi yukarıdan aşağıya boyadı - 350 m²'lik yüzeyi boyaması on dört gün sürdü. Galerinin tüm duvarları, zeminleri, pencereleri ve tavanı WD'nin “Woundedland”ına dönüştürüldü; insan ölümü ve tüketim çılgınlığı, savaş ve doğanın yıkımı gibi konuların hikayesini anlatan farklı motiflerden oluşan dev bir sanat eseri, Late Night Tale!<img src="https://images.aposto.com/2022/9/6/1664635912811.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="late night tale" ratio="2.01" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Böyle eserleri araştırıp okudukça, keşfettikçe sorularım giderek artıyor. Ama sonrasındaysa felsefenin ilk kuralını hatırlıyorum: "Cevaplar önemli değil, yeter ki sor(gula)maya devam et!"Zihnin için taze bir başlangıç: Medya deneyimini e-posta yayınlarının ötesine taşıyan Aposto, yeni mobil uygulamasını duyurdu. Güvenilir, doyurucu ve kullanışlı bir dijital medya servisi deneyimi sunan Aposto’nun iOS uygulamasını <a data-saferedirecturl="https://www.google.com/url?q=https://link.aposto.com/click?uri%3DaHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/aXNzdWU9NjMyNWMwNjQzMjE3MTcwMDA2MGRmOGNlJnB1Ymxpc2hlcj02MDI1NTUyNjM3MTU3NjAwMDZhYjhjNzcmbmV3c2xldHRlcj02MDI1NTg0ZDM3MTU3NjAwMDZhYjhlZTUmc3Vic2NyaWJlcj01ZmUzMGUyNzQ0MjZmYTAwMDcxZjQ3MDImc291cmNlPWVtYWlsJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwcHMuYXBwbGUuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGYXBwJTI1MkZhcG9zdG8lMjUyRmlkMTUwNDMyODUzMCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZhcHBzLmFwcGxlLmNvbSUyNTJGdHIlMjUyRmFwcCUyNTJGYXBvc3RvJTI1MkZpZDE1MDQzMjg1MzAmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGYXBwcy5hcHBsZS5jb20lMjUyRnRyJTI1MkZhcHAlMjUyRmFwb3N0byUyNTJGaWQxNTA0MzI4NTMwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwcHMuYXBwbGUuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGYXBwJTI1MkZhcG9zdG8lMjUyRmlkMTUwNDMyODUzMCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZhcHBzLmFwcGxlLmNvbSUyNTJGdHIlMjUyRmFwcCUyNTJGYXBvc3RvJTI1MkZpZDE1MDQzMjg1MzAmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGYXBwcy5hcHBsZS5jb20lMjUyRnRyJTI1MkZhcHAlMjUyRmFwb3N0byUyNTJGaWQxNTA0MzI4NTMw&source=gmail&ust=1664722884014000&usg=AOvVaw2hV5bNt8N5ZDbvCKxrMrLG" fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/aXNzdWU9NjMyNWMwNjQzMjE3MTcwMDA2MGRmOGNlJnB1Ymxpc2hlcj02MDI1NTUyNjM3MTU3NjAwMDZhYjhjNzcmbmV3c2xldHRlcj02MDI1NTg0ZDM3MTU3NjAwMDZhYjhlZTUmc3Vic2NyaWJlcj01ZmUzMGUyNzQ0MjZmYTAwMDcxZjQ3MDImc291cmNlPWVtYWlsJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwcHMuYXBwbGUuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGYXBwJTI1MkZhcG9zdG8lMjUyRmlkMTUwNDMyODUzMCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZhcHBzLmFwcGxlLmNvbSUyNTJGdHIlMjUyRmFwcCUyNTJGYXBvc3RvJTI1MkZpZDE1MDQzMjg1MzAmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGYXBwcy5hcHBsZS5jb20lMjUyRnRyJTI1MkZhcHAlMjUyRmFwb3N0byUyNTJGaWQxNTA0MzI4NTMwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwcHMuYXBwbGUuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGYXBwJTI1MkZhcG9zdG8lMjUyRmlkMTUwNDMyODUzMCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZhcHBzLmFwcGxlLmNvbSUyNTJGdHIlMjUyRmFwcCUyNTJGYXBvc3RvJTI1MkZpZDE1MDQzMjg1MzAmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGYXBwcy5hcHBsZS5jb20lMjUyRnRyJTI1MkZhcHAlMjUyRmFwb3N0byUyNTJGaWQxNTA0MzI4NTMw" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> indirebilirsin. Yıldızlı Bir Hikâye'nin de aralarında yer aldığı yepyeni dijital gazete ve dergiler seni bekliyor.

Yıldızlı Bir Hikâye

WD'nin en son kişisel sergilerinden biri Mart 2016'da Atina'daki Sarri12 Gallery'de düzenlendi.

Late Night Tale

<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/1/5/1643981211204.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.82" width="550" alt="Alice Müzikali" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Biletix<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">3. Beni ye, beni iç: Alice Müzikali&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? Müzikal. Kült eser Alice Harikalar Diyarında’nın çağdaş bir müzikal uyarlama olarak sahneye taşındığı Alice Müzikali, yeni sezonda perdelerini açtı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nerede?&nbsp;Zorlu PSM - Turkcell Sahnesi&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne zaman?&nbsp;13 Şubat&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Neden gitmeli?&nbsp;23. Afife Tiyatro Ödülleri’nde “Haldun Dormen Özel Ödülü” ve En İyi Koreografi Ödülleri’nin sahibi oldu.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Not almalı: Serenay Sarıkaya’nın güzelliğinden gözlerini ayırabilirsen bu keyifli müzikalin tadını çıkarabileceğine inanıyoruz.</li></ul>

Aposto İstanbul

Herhangi bir eve rahatça girebilir misiniz? Elinizde yazı yazabilecek herhangi bir araç varsa, neden olmasın! Hikâye anlatımının gücü, edebiyatta ve sinemada gerçeklerden kaçış işlevi gören fantastik dünyaların kapılarını açıyor. Fakat asıl ilginç olan, hiçbir fantastik unsura yer vermeden, farklı bir boyuta ya da evrene geçmeden de kurmaca ve gerçeği karıştırabilmesi, okuyucu ya da izleyici rolündeki bizleri herhangi bir evin kapısından içeri rahatlıkla sokabilmesi.Gerçeklerden kaçış: Fantastik edebiyatın sıkça başvurduğu kaçış akımı (eskapizm), yüzyıllardır özellikle çocukların merkezde olduğu hikâyelerde alternatif bir gerçeklik yaratmış, kahramanlarının zihnin içinde hayatın acı gerçeklerinden uzak, farklı bir dünyanın kapılarını açmış. Birçok peri masalının yarattığı bu kaçış dünyasını, çocuk edebiyatında Alice Harikalar Diyarında ve Peter Pan gibi oldukça popüler örneklerin sürdürdüğünü söylemek mümkün. Bu tür kaçışlara sinemada rastlamak da öyle - kimi zaman fantastik edebiyatın klasik ya da modern bir örneğinin uyarlaması olarak, kimi zaman özgün bir senaryoyla... Aklıma son yıllarda benim için de kaçış kapıları açmış filmler geliyor hemen: El laberinto del fauno / Pan’s Labyrinth’in (2006, Guillermo del Toro) Franco rejiminin ve üvey babasının zulmünden fantastik bir dünyaya kaçan küçük Ofelia’sını, Big Fish’in (2003, Tim Burton) oğlundan uzak kalışının bahanesi olarak rengârenk maceralar kurgulayan babasını, Life of Pi’ın (2012, Ang Lee) hayatta kalmak için göğüs gerdiği inanılmaz zorlukları hayvanlarla süsleyen Pi’ını ve A Monster Calls’un (2016, J.A. Bayona) annesinin hastalığı sırasında bir ağaç canavarıyla konuşmaya başlayan Conor’ını düşünüyorum. Bu fantastik hikâyeler ve bıraktıkları tatlı hatıraların yeri çok ayrı, evet. Fakat benim için asıl büyüleyici olan, hiçbir fantastik öğeye yer vermeden yazmanın gücünü hayatın içine yediren, okuyucusuna ya da izleyicisine neyin kurmaca neyin gerçek olduğunu (hatta belki kendi akıl sağlığını) sorgulatmaya başlayan hikâye ya da filmler.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-21T07:05:37.599Z.jpeg" alt="Dans la maison / In the House (2012, François Ozon)"><figcaption>Dans la maison / In the House (2012, François Ozon)</figcaption></figure><hr>Evde: François Ozon’un Dans la maison / In the House (2012) filmi, son yıllarda kurmaca ve gerçek arasındaki sınırları güpegündüz sarsan filmlerin belki de en iyisi. Bir lisede edebiyat öğretmenliği yapan Germain, öğrencilerinden hafta sonunu nasıl geçirdiklerini birer denemeyle anlatmalarını istediğinde, onlarca başarısız ödev arasında biri ilgisini çeker ve Germain, öğrencisi Claude ile özel olarak çalışmaya karar verir. Hikâye anlatımı ve yazma derslerinde Claude arkadaşının evinde yaşadıklarını anlattıkça yaşanmış olanlar kurmacaya, öğrencinin deneyimleri öğretmenin fantezilerine karışmaya başlar.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-21T07:06:10.025Z.jpeg" alt="Reprise (2006, Joachim Trier)"><figcaption>Reprise (2006, Joachim Trier)</figcaption></figure><hr>Hikâyenin gücü: Ozon’un bir diğer filmi Swimming Pool (2002) inzivaya çekilen bir yazarın yaşadıklarının gerçekliğini, yazlık bir evde bir araya getirdiği iki zıt karakter üzerinden sorgulatır. Ünlü senarist Charlie Kaufman, Adaptation.’da (2002) sinemaya uyarlaması için kendisine teslim edilen bir romanı; kendisinin, hayalî ikiz kardeşinin, yazarın ve roman karakterlerinin başrollerde olduğu bir karmaşaya dönüştürür. Joachim Trier, başarılı birer yazar olma hayali kuran ve roman taslaklarını aynı anda postaya veren iki yakın arkadaştan birinin ünlü bir yazara, diğerinin hayal kırıklığına dönüştüğü Reprise (2006) ile sadece olanı anlatmakla yetinmez, olmayanlarla, olabilecek olanlarla ve olması hayal edilenlerle iç içe geçirir. Laurent Cantet’in L’atelier / The Workshop’u (2017) benzer bir gerilimi Güney Fransa’daki bir yazarlık atölyesinde, tasvir ettiği şiddet sahneleri fazla gerçek, katile duyduğu empati fazla inandırıcı olan bir genç yazarla atölyenin eğitmeni arasında yaratır. Avrupa sinemasından çıkan ve hikâye anlatımının gücünü vurgulayan bu birbirinden oyunbaz filmlerin hepsinin merkezinde birer yazarın olması tabii ki tesadüf değil.&nbsp;8 Ocak’tan beri MUBI’de erişimde olan François Ozon imzalı Dans la maison / In the House filmini izlemek için hâlâ zamanınız var. Ayrıca Duende okurlarına özel <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDkyOGVhZWQzYzM4MDAwNjQ5YzRhMCZ1c2VyPTVmNzFhNDNmZTAwMTZmMDAwODgwMzE3MSZhdXRob3I9NWY2MzFmZmNjMTZjYmEwMDA5ZTNkYmJhJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11YmkuY29tJTI1MkZwcm9tb3MlMjUyRmR1ZW5kZQ=="">bu bağlantı</a> üzerinden 30 gün boyunca MUBI’yi ücretsiz deneyebilirsiniz.

Duende

Hikâye anlatmanın gücü.

Kurmaca mı gerçek mi?

Herhangi bir eve rahatça girebilir misiniz? Elinizde yazı yazabilecek herhangi bir araç varsa, neden olmasın! Hikâye anlatımının gücü, edebiyatta ve sinemada gerçeklerden kaçış işlevi gören fantastik dünyaların kapılarını açıyor. Fakat asıl ilginç olan, hiçbir fantastik unsura yer vermeden, farklı bir boyuta ya da evrene geçmeden de kurmaca ve gerçeği karıştırabilmesi, okuyucu ya da izleyici rolündeki bizleri herhangi bir evin kapısından içeri rahatlıkla sokabilmesi.Gerçeklerden kaçış: Fantastik edebiyatın sıkça başvurduğu kaçış akımı (eskapizm), yüzyıllardır özellikle çocukların merkezde olduğu hikâyelerde alternatif bir gerçeklik yaratmış, kahramanlarının zihnin içinde hayatın acı gerçeklerinden uzak, farklı bir dünyanın kapılarını açmış. Birçok peri masalının yarattığı bu kaçış dünyasını, çocuk edebiyatında Alice Harikalar Diyarında ve Peter Pan gibi oldukça popüler örneklerin sürdürdüğünü söylemek mümkün. Bu tür kaçışlara sinemada rastlamak da öyle - kimi zaman fantastik edebiyatın klasik ya da modern bir örneğinin uyarlaması olarak, kimi zaman özgün bir senaryoyla... Aklıma son yıllarda benim için de kaçış kapıları açmış filmler geliyor hemen: El laberinto del fauno / Pan’s Labyrinth’in (2006, Guillermo del Toro) Franco rejiminin ve üvey babasının zulmünden fantastik bir dünyaya kaçan küçük Ofelia’sını, Big Fish’in (2003, Tim Burton) oğlundan uzak kalışının bahanesi olarak rengârenk maceralar kurgulayan babasını, Life of Pi’ın (2012, Ang Lee) hayatta kalmak için göğüs gerdiği inanılmaz zorlukları hayvanlarla süsleyen Pi’ını ve A Monster Calls’un (2016, J.A. Bayona) annesinin hastalığı sırasında bir ağaç canavarıyla konuşmaya başlayan Conor’ını düşünüyorum. Bu fantastik hikâyeler ve bıraktıkları tatlı hatıraların yeri çok ayrı, evet. Fakat benim için asıl büyüleyici olan, hiçbir fantastik öğeye yer vermeden yazmanın gücünü hayatın içine yediren, okuyucusuna ya da izleyicisine neyin kurmaca neyin gerçek olduğunu (hatta belki kendi akıl sağlığını) sorgulatmaya başlayan hikâye ya da filmler.Evde: François Ozon’un Dans la maison / In the House (2012) filmi, son yıllarda kurmaca ve gerçek arasındaki sınırları güpegündüz sarsan filmlerin belki de en iyisi. Bir lisede edebiyat öğretmenliği yapan Germain, öğrencilerinden hafta sonunu nasıl geçirdiklerini birer denemeyle anlatmalarını istediğinde, onlarca başarısız ödev arasında biri ilgisini çeker ve Germain, öğrencisi Claude ile özel olarak çalışmaya karar verir. Hikâye anlatımı ve yazma derslerinde Claude arkadaşının evinde yaşadıklarını anlattıkça yaşanmış olanlar kurmacaya, öğrencinin deneyimleri öğretmenin fantezilerine karışmaya başlar.&nbsp;Hikâyenin gücü: Ozon’un bir diğer filmi Swimming Pool (2002) inzivaya çekilen bir yazarın yaşadıklarının gerçekliğini, yazlık bir evde bir araya getirdiği iki zıt karakter üzerinden sorgulatır. Ünlü senarist Charlie Kaufman, Adaptation.’da (2002) sinemaya uyarlaması için kendisine teslim edilen bir romanı; kendisinin, hayalî ikiz kardeşinin, yazarın ve roman karakterlerinin başrollerde olduğu bir karmaşaya dönüştürür. Joachim Trier, başarılı birer yazar olma hayali kuran ve roman taslaklarını aynı anda postaya veren iki yakın arkadaştan birinin ünlü bir yazara, diğerinin hayal kırıklığına dönüştüğü Reprise (2006) ile sadece olanı anlatmakla yetinmez, olmayanlarla, olabilecek olanlarla ve olması hayal edilenlerle iç içe geçirir. Laurent Cantet’in L’atelier / The Workshop’u (2017) benzer bir gerilimi Güney Fransa’daki bir yazarlık atölyesinde, tasvir ettiği şiddet sahneleri fazla gerçek, katile duyduğu empati fazla inandırıcı olan bir genç yazarla atölyenin eğitmeni arasında yaratır. Avrupa sinemasından çıkan ve hikâye anlatımının gücünü vurgulayan bu birbirinden oyunbaz filmlerin hepsinin merkezinde birer yazarın olması tabii ki tesadüf değil.&nbsp;Bu yazı 22 Ocak 2021 tarihinde Duende'de yayımlanmıştır.

Alice Harikalar Diyarında ile ilgili hikayeler