Normalleşmenin son aşaması: Erdoğan BAE’de

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) resmî ziyarette bulundu. Görüşmenin ardından iki ülke arasında sağlık, iklim, sanayi, kültür, tarım gibi 13 alanda iş birliği anlaşması imzalandı.

Normalleşme süreci

İki ülke ilişkileri, Arap Baharı protestoları döneminde gerilmişti. BAE ve Suudi Arabistan'ın Türkiye'nin önemli müttefiklerinden Katar'a 2017'ye kadar uyguladığı ambargo ile Suriye, Libya ve Yemen gibi konulardaki farklı pozisyonlar da normalleşmeyi engellemiş, hükümetler birbirlerini "düşmanca tavır izlemekle" suçlamıştı.

Eylül 2021'de Cumhurbaşkanı Erdoğan, BAE Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed el Nahyan'la "ikili ilişkilerin ortak çıkarlara hizmet edecek şekilde güçlendirilmesi" konusunda telefon görüşmesi gerçekleştirmişti. Kasım 2021'deyse el Nahyan Türkiye'ye gelmiş, iki ülke arasında dokuz alanda iş birliği anlaşması imzalanmıştı.

Yorumlar

Organize suç örgütü lideri olmak suçlamasıyla aranan Sedat Peker'in BAE'den yayımladığını söylediği, hükümet yetkililerine yönelik iddiaların yer aldığı videolar, Peker'in yüksek güvenlik riski konusunda BAE yetkililerince uyarıldığını açıklamasının ardından Haziran 2021'de kesilmişti. "Peker'in kısıtlanmasının normalleşme adımlarından biri olabileceği" yorumları yapılmıştı.

BAE'nin devlet yatırım fonu olan Abu Dabi Kalkınma Holdingi'nin Başkanı el Suwaidi’nin "Türk lirası zayıf, alım yapmak için harika bir zaman" ifadeleri de "asıl niyetin Türkiye’deki şirketleri ucuza almak olduğu" endişesine sebep olmuştu. Muhalefet de özellikle savunma sanayi için üretim yapan şirketlerin satılmaması çağrısında bulunmuştu.

Doç. Dr. Veysel Kurt ise AA'daki analizinde "uluslararası siyasetin bir süre daha ABD-Çin, ABD-Rusya, NATO-Rusya, Avrupa-Rusya ekseninde yürüyeceğini", küresel güçlerin dikkatinin Orta Doğu'dan uzaklaşması ve bölgesel çatışma dinamiklerinin önemli kayıplara yol açmış olması nedeniyle bölgesel güçlerin karşılıklı normalleşme adımları attığını ifade etti. Kurt, BAE-Türkiye yakınlaşmasının "yalnızca Türkiye'nin konjonktürel ekonomik durumuyla açıklanamayacağını" savundu.

Erdoğan'ın yazısı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BAE'de yayımlanan Khaleej Times gazetesi için bir yazı kaleme aldı. Erdoğan yazıda "Türkiye olarak, BAE’nin güvenlik ve istikrarını kendi ülkemizin güvenlik ve istikrarımızdan ayrı görmüyoruz. Önümüzdeki dönemde bu bağlamda da iş birliğimizi derinleştirmenin önemine gönülden inanıyoruz." ifadelerini kullandı.

Görüşme öncesi açıklamalar

El Nahyan'ın Diplomasi Danışmanı Enver Gargaş, liderlerin görüşmesi öncesinde "iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni ve olumlu bir sayfa açıldığını, iş birliğinin geliştirilmesi imkânlarının ele alınacağını" söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise "Yaklaşık 5 buçuk milyar doları ihracatımız olmak üzere 8 milyar dolara ulaşan ticaret hacmimizle BAE önde gelen ticaret ortaklarımız arasında yer alıyor." ifadelerini kullandığı açıklamasında "BAE'nin de Türkiye’deki dinamik yatırım ortamına önemli katkılarda bulunduğunu" söyledi. Erdoğan ziyaret amacını da "rakamların çok daha ötesinde olan potansiyeli hızlıca hayata geçirmek" olarak tanımladı.

• Tepki: DEVA Partisi lideri Ali Babacan, 15 Temmuz darbe girişimin ardında BAE'nin olduğuna yönelik söylemleri hatırlatarak Erdoğan'a "Yakın tarihimizin en kanlı gecesinin arkasında BAE varsa, nasıl bu kadar kolay yanaşıyor? Bu hususta milletimizi yanılttıysa, özür dileyecek mi? Eğer mesele paraysa, onu da çıksın açıklasın." ifadeleriyle tepki gösterdi.