Otomotiv sektörü, ikinci el pazarında pandemi dönemine döndü

Yılın ilk aylarında ikinci el otomobil pazarı, dikkat çekici fiyatlamalarla öne çıktı. İlan siteleri, adeta "niyet sitelerine" dönüşürken ikinci el otomobil fiyatları da sıfır otomobil fiyatlarını geride bıraktı.

Hatırlarsanız dünya otomotiv tarihinde eşine pek de rastlanmayacak bir örnek Türkiye’de yaşanmıştı. Sıfır otomobil fiyatları, ikinci el otomobil fiyatlarından düşük kalmıştı. Başka bir deyişle ikinci el fiyatları, sıfır otomobilleri geride bırakmıştı. Olay, bir Karadeniz fıkrası gibi duyulsa da pandemi döneminde bir Türkiye gerçeği olarak karşımıza çıktı. 

Bugün de Türkiye’de benzer bir durum yaşanıyor. Üstelik bu araçlar herhangi bir talep sorunuyla karşılaşmadan alınıp satılıyor. 

Peki neden? Avrupa’daki emisyon geçişi ve talepte görülen düşüş sebebiyle bayiler sıfır otomobillerle dolup taşıyor. Yeni oyuncuların pazara girmesiyle artan rekabet ortamı, markaların araçları liste fiyatının çok altında satmasına neden oluyor. Ama konu otomobil ilan sitelerine gelince durum değişiyor. Aynı marka ve model otomobil, ilan sitelerinde bayideki sıfır otomobilden daha yüksek fiyata satılıyor. 

Cardata Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullanıyor: 

“Sıfır araç fiyatlarındaki kampanya etkisi ve ikinci el satıcılarının piyasa güncellemelerine geç adapte olması, bu fiyat dengesizliğini doğuruyor. Ancak piyasadaki arz-talep dengesi, zamanla ikinci el fiyatlarının da daha gerçekçi seviyelere gelmesini sağlayacaktır.” 

Yalçın, ortaya çıkan dengesizliğin 3 temel sebebini ise şöyle sıralıyor: 

• Kampanyalar ve gerçek satış fiyatları: Markalar, sıfır araçlarda çeşitli kampanyalar düzenliyor ve liste fiyatının çok altında satışlar yapıyor. Ancak ikinci el ilan verenler, bayide pazarlıkla elde edilen düşük fiyatları değil, liste fiyatlarına yakın rakamları baz alarak ilan oluşturuyor. Bu durum, sıfır kilometredeki gerçek fiyat ile ikinci el fiyatları arasında fark oluşmasına neden oluyor. 
• Liste fiyatlarının referans alınması: İkinci el ilan sitelerinde sıfır araçların liste fiyatının üzerinde bir satış fiyatı yazmak, esasında yasal olarak mümkün değil. Ancak liste fiyatları artık gerçeği yansıtmadığı için bu fiyatlar da yüksekte kalıyor. Aracını satmak isteyenler, bu fiyatları referans alıyor. Hâl böyle olunca aynı otomobil, bayide liste fiyatının 200 bin lira altına, 1,2 milyon liraya satılırken çevrimiçi platformlarda 1,4 milyon liraya ilana konuluyor. 
• Tüketici algısı ve fiyat güncellenmemesi: İkinci el araç satanlar, fiyatlarını piyasanın güncel dinamiklerine göre sık sık revize etmiyor. Sıfır araçlara yönelik kampanyalar ve hızlı fiyat değişimleri nedeniyle ikinci el fiyatları bir süre daha yüksek kalabiliyor.

İkinci el çevrimiçi pazar raporu ne diyor?

Kısa bir süre önce INDICATA da Türkiye’deki çevrimiçi ikinci el pazarına ilişkin bir rapor paylaştı. Rapora göre Ocak ayında Türkiye’de binek ve hafif ticari araç pazarında toplam 418 bin 164 adet ilan yayımlandı. Bu ilanların tümü, çevrimiçi mecralardaki 40 binden fazla kurumsal firmanın ilanlarıydı. Geçen senenin aynı dönemine göre ilan sayısında %18’lik bir artış yaşandı. Yani Ocak ayında geçen yıldan 63 bin 421 adet daha fazla ilan yayımlandı. 

Değişim oranı: Rapora göre ikinci el otomobillerde ilan adetleri yıllık bazda %18 artarak 340 bin 818’e yükseldi. Hafif ticari araçlarda ise bu artış %17 olarak kayıtlara geçti ve bu kategoride toplam 77 bin 346 ilan verildi. 

• Otomobil ilanı adetlerinde üç yıllık ortalamalara göre de %17’lik bir artış görüldü.

Satış adedi: İkinci el otomobil ve hafif ticari araç ilanlarındaki satış adedi de Ocak ayında yıllık bazda %2 oranında artarak 185 bin 203’e ulaştı. Aynı dönemde ilandaki 151 bin 532 adet otomobil satıldı ve yıllık artış oranı yalnızca %0,27 olarak kayıtlara geçti. Hafif ticari araç ilanlarındaki satış adedi ise geçen yılın aynı dönemine göre %10 artarak 33 bin 671’e yükseldi. 

• Üç yıllık ortalamalara göre toplam satış adedinde %28, otomobil satışı adedinde %27, hafif ticari araç satışı adedinde ise %29 artış yaşandı. 

Yaş: 0-5 yaş arasındaki ikinci el araçların satışları, yıllık bazda %8 oranında artarken 6-10 yaş arasındaki araçların satışlarında %10’luk bir düşüş gözlemlendi. 11 yaş üzerindeki araçların satışlarında ise %7’lik bir artış yaşandı. 

• Satılan araçların %31’ini 0-5 yaş arasındaki araçlar, %28’ini 6-10 yaş arasındaki araçlar, %41’ini ise 11 yaş üzerindeki araçlar oluşturdu. 

Satış fiyatı: Otomobil ve hafif ticari araç pazarında perakende satış fiyatları, ortalama %0,59 yükseldi. 0-5 yaş arasındaki araçların fiyatları %0,66 artarken 6-10 yaş arasındaki araçların fiyatlarında %0,51’lik bir artış gözlemlendi. 

Segment: Satış payında A segmenti araçlar %10, C segmenti araçlar %2, E segmenti araçlar %15,1 ve F segmenti araçlar %7,5 düşüş deneyimledi. Satış payı artan iki segment ise B ve D segmenti oldu. Bu iki segment, satış payını sırasıyla %5,3 ve %9,8 artırdı. 

• Satılan her iki otomobilden biri sedandı. Sedan otomobillerin pazar payı Ocak ayında %47 olarak kayıtlara geçti. Sedandan sonra en çok tercih edilen gövde tipi ise %29’luk pazar payıyla hatchback oldu. 

Motor tipi: Benzinli araçlara göre 4 bin 492 adet daha fazla satılan dizel araçların toplam binek araçlar içindeki satış payı %48 oldu. Benzinli araçların satış payı ise %45 olarak kayıtlara geçti.